جاپان اقلام عاجل به شرق افغانستان میفرستد
سفارت جاپان در کابل اعلام کرد که مواد ضروری مانند خیمه و کمپل به زلزلهزدگان شرق افغانستان ارسال میکند. این کمک ها به درخواست صلیب سرخ و از طریق اداره کمکهای بین المللی جاپان توزیع خواهد شد.
مطالب بیشتر
جبهه مقاومت ملی کشتهشدن یکی از فرماندهان خود در ولسوالی نهرین بغلان را تایید کرد. احمد مسعود، رهبر جبهه، روز چهارشنبه گفت که قیوم کهگدای در «سنگر» کشته شده است. پیشتر منابع گفته بودند که طالبان با نیروهای جبهه مقاومت ملی در نهرین درگیر شدند.
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی روز چهارشنبه در پیامی بدون اشاره به درگیری در بغلان اظهار داشت: «فرمانده قیوم تا آخرین لحظه در سنگر ایستاد و جان خود را در دفاع از مردم و کشورش فدا کرد.»
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان ناوقت سهشنبه با نیروهای جبهه مقاومت ملی در نهرین بغلان درگیر شدند. به گفته منابع، این درگیری یک ساعت ادامه داشت.
سال پیش نیز درگیریهایی بین جبهه مقاومت ملی و طالبان در نهرین رخ داده بود. در این درگیریها، دو فرمانده جبهه مقاومت بهنامهای عبدالصمد کهگدای و خیرالله کشته شده بودند.
جبهه مقاومت ملی بهگونه پراکنده در شماری از ولایات شمالی با طالبان درگیر است. با این حال، طالبان حضور و فعالیت جبهه مقاومت ملی را انکار میکند.
حکومت بریتانیا درخواست پناهندگی فیروزالدین فیروز، وزیر پیشین صحت عامه افغانستان را نپذیرفته است. آقای فیروز به روزنامه دیلیمیل گفت که به این حکم اداره مهاجرت اعتراض کرده و خواهان تجدیدنظر شده است.
این روزنامه چاپ بریتانیا روز چهارشنبه ۱۲ سنبله، نوشت که فیروز پس از خروج از افغانستان به دنبال تسلط طالبان، در یک هوتل مهاجران در بریتانیا زندگی میکند. او از راه ترکیه به بریتانیا رفته بود.
آقای فیروز در افغانستان بهمدت نه سال بهعنوان جراح کار کرد، سپس از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ وزیر صحتعامه بود.
او در سال ۲۰۱۹ در هفتمین نشست سازمان سران حکومتهای جهان در دبی به عنوان بهترین وزیر بهداشت جهان انتخاب شد.
آقای فیروز ابراز امیدواری کرده است که در صورت دریافت ویزا، دانش و تجربهاش را «در خدمت نظام سلامت بریتانیا، شوراهای محلی و نهادهای خیریهای که به بیخانمانها رسیدگی میکنند»، قرار دهد.
او این روزها در فعالیتهای اجتماعی و کمک به سازمانهای محلی که به افراد بیخانمان یاری میرسانند، سهم میگیرد.او معتقد است که پناهجویان باید در جامعه مشارکت داشته باشند تا بتوانند با فرهنگ و ارزشهای بریتانیا آشنا شوند.
با این که حکومت بریتانیا به دهها هزار پناهجوی افغان که از افغانستان خارج کرده بود، پناهندگی داده است، اما آقای فیروز چانس بهره گرفتن از برنامه دولتی تخلیه همکاران سابق بریتانیا و افغانهایی در معرض خطر را نداشته است.
حکومت بریتانیا زیر فشار رای دهندگان مخالف ورود مهاجران، به خصوص از مسیرهای غیرقانونی مانند کانال مانش قرار دارد.
هوتلی که آقای فیروز در آن به سر میبرد محل صحنههای اعتراضهای هفتگی معترضان ضد مهاجران است. او به دیلیمیل گفت که معترضان بیرون هوتل او را «شیطان» خطاب میکنند و به او میگویند کشور را ترک کند.
این نارضایتی باعث شده است که حکومت بریتانیا در پذیرش این مهاجران سختگیر باشد. البته، روشن نیست که چرا حکومت بریتانیا درخواست پناهندگی این وزیر سرشناس دولت پیشین را رد کرده است.
وزارت معادن و پترولیم طالبان اعلام کرد که هدایتالله بدری با علیرضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل دیدار کرده است. آقای بیکدلی معادن افغانستان را فرصت همکاری خوانده و بر سرمایهگذاری شرکتهای ایرانی در این بخش تاکید کرده است.
وزارت معادن و پترولیم طالبان روز چهارشنبه ۱۲ سنبله، با نشر خبرنامهای نوشت که در این دیدار هر دو طرف روی گسترش همکاریهای اقتصادی و تقویت روابط دوجانبه بهویژه روی اکتشاف و استخراج نفت و گاز و سرمایهگذاری بالای معادن کشور بحث و تبادل نظرکردند.
اوایل هفته جاری نیز نورالدین عزیزی وزیر صنعت و تجارت طالبان با علیرضا بیکدلی سفیر ایران در کابل دیدار و گفتوگو کرد.
آقای بیکدلی گفته بود که «تهران آماده سرمایهگذاری در معادن بزرگ افغانستان است» و ظرفیتهای اقتصادی موجود میان دو کشور میتواند زمینهساز ارتقای همکاریهای تجاری شود.
طبق آخرین آمار وزارت معادن طالبان، ایران طی چند سال گذشته ۲.۳ میلیارد دالر در معادن افغانستان سرمایه گذاری کرده است.
بربنیاد گزارشها، تنها قرارداد همکاری ایران و افغانستان در استخراج معادن سنگ سالانه ۱.۲ میلیارد دالر برای ایران سود دارد.
روابط ایران و افغانستان تحت حاکمیت طالبان در نزدیک به چهار سال گذشته بهطور قابلتوجهی گسترش یافته است. تمرکز جمهوری اسلامی ایران بر تقویت روابط با طالبان، حجم تجارت دوجانبه را به حدود چهار میلیارد دالر در سال رسانده است.
براساس آمار رسمی گمرک ایران، افغانستان در حال حاضر پنجمین مقصد کالاهای صادراتی ایران محسوب میشود.
بنیاد خیریه ملک سلمان، مرکز کمکهای بشردوستانه پادشاهی عربستان سعودی، در اقدامی انساندوستانه بیش از ۲۱۰ تُن مواد غذایی به زلزلهزدگان ولایت کنر اهدا کرد.
این کمکها که شامل ۳ هزار بسته غذایی است، در حضور فیصل بن طلق البقمی، سفیر عربستان سعودی در کابل به شهابالدین دلاور، رئیس هلال احمر طالبان تحویل داده شد.
هر بسته غذایی شامل ۵۰ کیلوگرام آرد، ۵ کیلوگرام لوبیا، ۵ کیلوگرام برنج، ۵ کیلوگرم روغن و ۵.۵ کیلوگرام شکر است که برای رفع نیازهای اولیه آسیبدیدگان زلزله در نظر گرفته شده است.
رئیس هلال احمر طالبان ضمن قدردانی از حمایتهای مستمر بنیاد ملک سلمان، این کمک را گامی مهم در راستای تامین نیازهای ضروری زلزلهزدگان دانست و خواستار ادامه همکاریها و کمکهای بیشتر شد.
سفیر عربستان سعودی نیز با ابراز همدردی با قربانیان زلزله، تاکید کرد که کشورش در کنار مردم افغانستان ایستاده و متعهد به ارائه کمکهای بیشتر برای حمایت از آسیبدیدگان است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ این گروه را از سمتش کنار زد و بهعنوان والی ولایت میدان وردک معرفی کرد.
این تصمیم از آن جهت اهمیت دارد که خیرخواه از چهرههای ارشد و از بنیانگذاران رژیم طالبان به شمار میرود و همکاری نزدیکی با ملا محمد عمر، بنیانگذار طالبان داشت.
خیرالله خیرخواه از ولسوالی ارغستان ولایت قندهار است. وی در بلوچستان پاکستان آموزش دینی دیده است. نزدیکی او به ملا عمر باعث شد در سمتهای مهمی چون سخنگوی این گروه، وزیر داخله، رئیس تنظیم حوزه جنوبغرب و سپس والی هرات منصوب شود.
با ورود امریکا به افغانستان، خیرخواه در سال ۲۰۰۲ در پاکستان بازداشت و به نیروهای امریکایی تحویل داده شد. او در اول می همان سال به زندان گوانتانامو در کوبا منتقل شد و سیزده سال در آنجا زندانی بود. او در اول جون ۲۰۱۴، در پی تبادل با یک سرباز امریکایی، همراه با چهار مقام دیگر طالبان آزاد و به قطر منتقل شد.
دفتر دوحه و بازگشت به قدرت
در سال ۲۰۱۸، خیرخواه به عضویت دفتر سیاسی طالبان در دوحه و تیم مذاکرهکننده این گروه با امریکا درآمد. پس از بازگشت طالبان به قدرت در کابل، او بهعنوان وزیر اطلاعات و فرهنگ منصوب شد و همزمان عضویت کمیسیون سیاسی این گروه را نیز بر عهده داشت.
منابع معتبر در کابل گفتهاند که خیرخواه در سالهای اخیر روابط اقتصادی نزدیکی با قطر برقرار کرده بود. به گفته یک منبع نزدیک به طالبان، «پسران خیرخواه در پروژههای قطریها در ولایت فراه همکاری داشتند» و حتی «شیخنشینهای قطر را برای شکار پرندگان کمیاب به این ولایت میبردند.»
علاقه قطریها به شکار در فراه از دوره جمهوریت نیز محل مناقشه سیاسی بود و چهرههای ارشد دولتی با قطریها توافقاتی داشتند و برای دریافت امتیاز مالی و شخصی با یک دیگر رقابت میکردند.
قطر همچنین به دنبال ایجاد شهرکها و فارمهای پرورش پرندگان کمیاب در فراه بوده است. منابع میگویند که احتمال میرود برکناری خیرخواه به این مسئله مرتبط است. شماری از اعضای خانواده خیرخواه و برخی مقامات طالبان همچنان در قطر زندگی میکنند.
این نکته مهم است که کشورها در درون طالبان با مقامهای این گروه ارتباط نزدیک دارند. چنانچه، خیرخواه یکی مقامهای نزدیک به قطر است. آیا او قربانی تردید حلقه هبتالله که رابطه نزدیکتر با ایران دارد، به روابطش با قطر شده است؟
رد پای پاکستان
برکناری خیرخواه در شرایطی صورت گرفت که روابط طالبان با پاکستان بار دیگر به سردی گراییده است. اسلامآباد از یک سو تلاش میکند نفوذ تاریخی خود بر طالبان را حفظ کند و از سوی دیگر، جلو تهدیدها از خاک افغانستان را بگیرد. تهدید ناشی از فعالیت شبهنظامیان برخاسته از افغانستان با گذشت هر روز افزایش مییابد. طوریکه پاکستان بیوقفه شاهد حملات مرگبار داعش خراسان، تحریک طالبان پاکستان و جداییطلبان بلوچ است.
سال گذشته، پس از حملات پاکستان به ولایات شرقی خوست، پکتیا و پکتیکا، خیرخواه شدیدترین واکنش را نشان داد. او در اظهاراتی بیسابقه هشدار داد مردمی که سه امپراتوری را شکست دادهاند، از پاکستان نمیترسند. او افزود: «مورچه وقتی مرگش فرا برسد، بال میکشد.» او به پاکستان طعنه زد که به تاریخ خود ببیند و بعد به افغانستان حمله کند.
خیرخواه نخستین مقام طالبان بود که آشکارا از تحریک طالبان پاکستان حمایت کرد. او در پاسخ به اتهامات مقامات پاکستانی مبنی بر استفاده شبهنظامیان از خاک افغانستان گفت: «مهمانان ما مصونیت و امنیت میخواهند.»
این موضع در تضاد با سایر مقامات طالبان بود که حضور تحریک طالبان پاکستان در افغانستان را انکار میکردند. حمایت صریح خیرخواه نشانهای از بی اعتمادی و عدم همکاری طالبان با اسلام آباد در مهار شبهنظامیان پاکستانی است که این موضوع روابط دو طرف را بیش از پیش تیره کرده است. پاکستان چندی پیش بار دیگر خاک افغانستان را بمباران کرد و طالبان برخلاف گذشته، واکنش تندی نشان نداد و حتی از انتشار بیانیههای شدیدالحن نیز خودداری کرد.
عناصر خطرناک
چندی پس از اظهارات خیرخواه، آصف درانی، نماینده پیشین پاکستان، در مصاحبهای یادآوری کرد که پس از ورود نیروهای بینالمللی به افغانستان، شماری از رهبران طالبان در پاکستان بازداشت و به گوانتانامو منتقل شدند. به گفته او، «این افراد برای پاکستان بسیار خطرناک هستند.»
در میان این افراد میتوان به عبدالسلام ضعیف، ملا فاضل، خیرالله خیرخواه، نورالله نوری، عبدالحکیم حقانی و عبدالروف خادم اشاره کرد. همچنین، عبدالغنی برادر، معاون کنونی اداره طالبان نیز در سال ۲۰۱۰ در کراچی بازداشت شد و تا ۲۰۱۸ در زندان ماند. او پس از آزادی با میانجیگری امریکا به تیم مذاکرهکننده این گروه در دوحه پیوست.
بعید نیست که برکناری این چهره طالبان نیز زیر فشار پاکستان صورت گرفته باشد. علیرغم تنش در روابط طالبان با پاکستان، اسلامآباد همچنان با نفوذترین کشور در درون طالبان است. خانوادههای بسیاری از مقامات ارشد طالبان همچنان در پاکستان زندگی میکنند.
استراتژی هبتالله
چهار سال پس از حاکمیت طالبان، هبتالله به طور مرتب میکوشد با جابهجایی مقامهای ارشد حکومت خود، جایگاه خود را مستحکمتر سازد. برکناری چهرههای باسابقه و بانفوذی چون خیرخواه، این پیام را دارد که هیچ مقام طالبان مصونیت شغلی ندارد و تصمیم نهایی همواره با رهبر این گروه است.
البته، مقامهای ارشد طالبان ظاهراً به گرمی از کنار رفتن خود از یک منصب عالی مانند وزارت و کار در پستهای پایینتر استقبال میکنند. آنها با توجه به تجربه جنگهای خونین فرماندهان احزاب جهادی در دهه نود برسر قدرت، وحدت و اطاعت مطلق از رهبر را در مرحله کنونی ترجیح میدهند.
خیرخواه در مراسم خداحافظی از وزارت فرهنگ گفت: «در گوانتانامو تنها آرزویم این بود که امارت اسلامی دوباره به قدرت برسد، حتی اگر خودم در خانه باشم.»
طالبان تلاش دارند این جابهجاییها را امری عادی نشان دهند. اما تجربه نشان داده که چنین تغییراتی همیشه ساده نیست. برای نمونه، وقتی عبدالکبیر از معاونیت سیاسی ریاستالوزرا برکنار و به وزارت مهاجرین فرستاده شد، ابتدا مقاومت کرد و حاضر به پذیرش وظیفه جدید نبود؛ هرچند در نهایت ناچار به پذیرش تنزیل جایگاه شد. با این حال، او همچنان دفتر خود در کاخ سپیدار را حفظ کرده است.
هبتالله کوشیده است سیستمی چرخشی در ادارههای طالبان ایجاد کند تا مقامات برای مدت طولانی در یک سمت باقی نمانند. با این حال، هنوز نتوانسته تغییرات مشابهی در وزارتخانههای کلیدی از جمله داخله، دفاع، خارجه و ریاست استخبارات اعمال کند.
وزارت اطلاعات و فرهنگ در ساختار طالبان اهمیت چندانی ندارد؛ همانطور که در حکومت پیشین نیز چنین بود. بسیاری از وظایف این وزارتخانه عملاً در دست اداره امر به معروف و نیروهای استخبارات طالبان است. حتی نظارت بر رسانهها، دسترسی به اطلاعات و بازجویی از خبرنگاران بهطور مستقیم توسط این نهادها صورت میگیرد. اما، کنار زدن چهره سابقهداری چون خیرخواه از این مقام پیام سیاسی مشخص به اعضای این گروه دارد.
