یک پزشک در تهران که نخواست نامش فاش شود، به مجله تایم گفت که تنها در شش بیمارستان پایتخت، دستکم ۲۱۷ معترض جان باختهاند. به گفته این پزشک «بیشتر جانباختگان بر اثر اصابت گلوله جنگی» کشته شدهاند.
مجله تایم روز شنبه ۲۰ جدی گزارش داد که ممکن است تعداد واقعی کشتهشدگان در سراسر ایران بیشتر از این باشد.
مجله تایم نوشت این آمار به صورت مستقل قابل تأیید نیست، زیرا دسترسی به اطلاعات قابلاعتماد در ایران بهدلیل قطع اینترنت، محدودیت رسانهها و دشواری جمعآوری دادهها در مناطق مختلف بسیار دشوار است. بنابراین، عدد واقعی قربانیان ممکن است بیشتر یا کمتر از این رقم باشد.
منابع حقوق بشری به مجله تایم گفتند در میان کشتهشدگان حداقل هشت کودک نیز دیده میشوند. در گزارش آمده است نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در برخی از مناطق از آتشبارهای اتوماتیک علیه معترضان استفاده کرده و در نقاطی مانند شمال تهران، پولیس مستقیماً به جمعیت شلیک کرده است. بیشتر قربانیان جوانان بودهاند و گروهی از آنها در جریان این تیراندازیها جان باختهاند.
پاسخ حکومت ایران با سرکوب شدید و قطع اینترنت، نگرانیهای بینالمللی درباره افزایش خشونت علیه معترضان را تشدید کرده است. در دو روز گذشته، دولت برای محدود کردن خبررسانی، اینترنت و تماسها را مسدود و دسترسی رسانههای مستقل را دشوار کرده است. این محدودیتها باعث شده شمار دقیق قربانیان و بازداشتها همچنان نامشخص باقی بماند.
سازمان عفو بینالملل هشدار داد که مقامهای ایران با قطع اینترنت و مخابرات در تلاشاند ابعاد واقعی نقض جدی حقوق بشر و جرایم بینالمللی رخداده در جریان سرکوب مرگبار اعتراضات را پنهان کنند.
مقامات جمهوری اسلامی اعتراضات اخیر را عمدتاً به عنوان «اغتشاش» و کار دشمنان خارجی معرفی کردهاند و هشدار دادهاند که با «امنیت و نظم» قاطعانه برخورد خواهد شد. همزمان برخی مسئولان قضایی اعلام کردهاند که کسانی که با «امنیت عمومی» مقابله کنند، مجازات خواهند شد.
دیدار نهایی سوپرکاپ اسپانیا فردا شب، یکشنبه ۲۱ جدی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۳۰ به وقت کابل، میان دو رقیب سنتی فوتبال اسپانیا، بارسلونا و رئال مادرید، در ورزشگاه ملک عبدالله شهر جده عربستان برگزار میشود. هر دو تیم آماده کسب نخستین جام فصل هستند، کدام تیم قهرمان خواهد شد؟
فصل گذشته نیز این دو تیم در فینال این رقابتها به مصاف هم رفتند که آن دیدار با پیروزی پرگل ۵–۲ بارسلونا به پایان رسید.
رئال مادرید با وجود آنکه در فصل جاری نوسانهایی در عملکردش داشته؛ اما در پنج دیدار اخیر خود در تمامی رقابتها به پیروزی رسیده و روندی رو به رشد را تجربه کرده است. آخرین پیروزی کهکشانیها در مرحله نیمهنهایی سوپرکاپ اسپانیا برابر اتلتیکو مادرید رقم خورد؛ دیداری که رئال مادرید با نتیجه ۲–۱ از سد رقیب همشهری خود گذشت.
با این حال، ژابی آلونسو در این مسابقه چند مهره کلیدی خود را در اختیار ندارد. ادر میلیتائو و ترنت الکساندر-آرنولد به دلیل مصدومیت غایب هستند. همچنان براهیم دیاز در رقابتهای جام ملتهای افریقا حضور دارد و دین هویسن و کیلیان امباپه نیز در بازیهای گذشته این تیم غایب بودهاند.
در سوی دیگر میدان، بارسلونا در اوج آمادگی قرار دارد. آبیاناریها در ۹ دیدار اخیر خود در تمامی رقابتها به پیروزی رسیدهاند و در پنج بازی گذشته نیز هیچ گلی دریافت نکردهاند. آخرین نمایش درخشان این تیم در نیمهنهایی سوپرکاپ بود؛ جایی که شاگردان هانسی فلیک با نتیجه قاطع ۵–۰ اتلتیک بیلبائو را شکست دادند.
در ترکیب بارسلونا تنها گاوی و آندریاس کریستنسن به دلیل مصدومیت این دیدار را از دست دادهاند و سایر بازیکنان در دسترس کادر فنی قرار دارند. این موضوع دست فلیک را برای انتخاب ترکیب ایدهآل باز گذاشته است.
در جدول لالیگا، بارسلونا با ۴۹ امتیاز از ۱۹ بازی صدرنشین است و رئال مادرید با ۴۵ امتیاز از همین تعداد مسابقه در جایگاه دوم قرار دارد. اختلاف دو تیم در لیگ اسپانیا چهار امتیاز است؛ فاصلهای که نشاندهنده رقابت نزدیک آنها در این فصل است.
یکی دیگر از جذابیتهای این فینال، تقابل دو دروازهبان آماده و تأثیرگذار است. تیبو کورتوا در رئال مادرید و خوان گارسیا در بارسلونا، هر دو در هفتههای اخیر جزو بهترین دروازهبانان اروپا بودهاند و نقش مهمی در نتایج تیمهایشان داشتهاند.
انتظار میرود هر دو تیم با سیستم احتمالی ۱–۳–۲–۴ وارد میدان شوند تا برای کسب نخستین جام فصل با تمام توان بجنگند. از نکات مهم این مسابقه، بازگشت احتمالی کیلیان امباپه پس از مصدومیت چند هفتهای زانو است. حضور این ستاره فرانسوی میتواند خبر خوشی برای هواداران رئال مادرید باشد؛ هرچند هنوز مشخص نیست که او بازی را از ابتدا آغاز خواهد کرد یا بهعنوان بازیکن ذخیره وارد میدان میشود.
آخرین تقابل دو تیم در دیدار رفت لالیگای فصل جاری در خانه رئال مادرید برگزار شد که آن بازی با پیروزی ۲–۱ کهکشانیها به پایان رسید. پیش از آن، بارسلونا در پنج دیدار پیاپی (رسمی و دوستانه) موفق به شکست رئال مادرید شده بود.
در مجموع ده رویارویی اخیر دو تیم، بارسلونا شش بار به پیروزی رسیده و رئال مادرید چهار برد به دست آورده است. بارسلونا در این ده مسابقه ۲۶ گل به ثمر رسانده و رئال مادرید ۱۹ گل زده است. از نظر انضباطی، هر دو تیم ۲۶ کارت زرد دریافت کردهاند؛ اما بارسلونا سه کارت سرخ و رئال مادرید تنها یک کارت سرخ در کارنامه دارد.
در مرحله نیمهنهایی سوپرکاپ، بهترین بازیکنان بارسلونا رافینیا و فرمین لوپز با نمرات ۹.۶ و ۹.۱ بودند. در تیم رئال مادرید نیز فدریکو والورده و تیبو کورتوا به ترتیب با نمرات ۸.۶ و ۸.۱ بهترین عملکرد را ثبت کردند. کمترین نمره در میان بازیکنان دو تیم به وینیسیوس جونیور در رئال مادرید (۶.۶) و الخاندرو بالده در بارسلونا (۶.۹) تعلق گرفت.
در ده بازی اخیر، بارسلونا ۹ گل دریافت کرده و رئال مادرید ۱۳ گل خورده است. از نظر کلینشیت نیز بارسلونا پنج بار دروازه خود را بسته نگه داشته؛ در حالی که رئال مادرید تنها دو کلینشیت ثبت کرده است. میانگین مالکیت توپ در این بازیها نیز به سود بارسلونا بوده؛ آبیاناریها به طور متوسط ۷۰ درصد مالکیت توپ داشتهاند و رئال مادرید ۵۶ درصد.
با توجه به آمار، فرم دو تیم و حساسیت الکلاسیکو، فینال سوپرکاپ اسپانیا میتواند یکی از جذابترین دیدارهای فصل باشد؛ دیداری که یک جام، یک افتخار و یک برتری بزرگ را به همراه خواهد داشت.
شهروندان ایران روز شنبه در کشورهای مختلف جهان به خیابان آمدند و شعارهایی علیه جمهوری اسلامی سر دادند. این گردهماییها همزمان با چهاردهمین روز اعتراضات در داخل این کشور برگزار شدند. گردهماییهایی در استرالیا، کانادا، جاپان، نیوزیلند، امریکا و دیگر کشورها برگزار شده است.
ویدیوهایی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند که گروهی از ایرانیان مقیم آدلاید در استرالیا، برای حمایت از انقلاب ملی ایرانیان تجمع کرده و سرود «ای ایران» را همخوانی کردند.
صدها شهروند ایرانی ساکن تورنتو کانادا نیز با تجمع در مقابل ساختمان دفتر سیبیسی، شبکه ملی کانادا، خواستار پوشش گستردهتر انقلاب ملی ایرانیان شدند.
آنها با تاکید بر قطع گسترده اینترنت از سوی جمهوری اسلامی، از این شبکه خواستند صدای مردم معترض ایران باشد.
گروهی از ایرانیان مقیم پرث در استرالیا، برای حمایت از اعتراضات ایرانیان تجمع کرده و شعار «جاوید شاه» سردادند.
ایرانیان مقیم توکیو در جاپان نیز شامگاه جمعه با شعار «جاوید شاه» در خیابان تجمع برگزار کردند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ایرانیان مقیم بوداپست در مجارستان، برای حمایت از اعتراضات در داخل ایران تجمع کردند و شعار «جاوید شاه» دادند.
همچنین ایرانیان مقیم اوکلند در نیوزیلند، شامگاه جمعه با برافراشتن پرچم شیر و خورشید و فریاد شعار «جاوید شاه»، پرچم جمهوری اسلامی را پاره کردند.
ایرانیان مقیم نیویارک در امریکا، شامگاه جمعه با برافراشتن پرچم شیر و خورشید فریاد «مرگ بر خامنهای» سردادند.
وزارت مالیه طالبان روز شنبه اعلام کرد که سامانهای (اپلکیشنی) را برای نوبتدهی به بازنشستگان راهاندازی کرده است. این وزارتخانه از بازنشستگان خواست بدون گرفتن نوبت آنلاین، به این اداره مراجعه نکنند.
وزارت مالیه طالبان روز شنبه ۲۰ جدی در خبرنامهای نوشت که این سامانه را برای تسریع روند توزیع حقوق بازنشستگان و تضمین شفافیت ساخته است.
این وزارت خاطرنشان کرد که پس از این اخذ نوبت برای طی مراحل حقوق بازنشستگی بهطور حضوری ممکن نیست.
در واکنش، شماری از بازنشستگان به افغانستان اینترنشنال گفتند ساخت اپلکیشن، نهتنها سهولتی ایجاد نکرده، بلکه «گره تازهای بر مشکلات آنان افزوده است».
یک معلم بازنشسته گفت برای استفاده از این سامانه به تلفنهای هوشمند و انترنت نیاز است که بسیاری از بازنشستگان چنین امکاناتی ندارند. او افزود که بازنشستگان طبیعتا افراد کهنسالاند و در استفاده از گوشیهای هوشمند و سامانههای آنلاین مشکل دارند.
یکی دیگر از بازنشستگان گفت سامانه معرفی شده به آسانی باز نمیشود. او گفت بهدلیل ازدحام در این اپلکیشن و کندی سرعت انترنت نوبتگرفتن کار آسانی نیست.
ارتش جمهوری اسلامی اعتراضات دو هفتهای مردم ایران را به «توطئه اسرائیل و امریکا» نسبت داد. این ارتش روز شنبه در بیانیهای از مردم ایران خواست «توطئههای دشمن را نقش بر آب سازد» و «دشمن را در دستیابی به اهدافش ناکام گذارد».
در بخشی از بیانیه آمده است: «دشمن با توطئهای دیگر با حمایت و پشتیبانی رژیم جنایتکار و کودککش صهیونیستی و گروههای تروریستی و معاند درصدد برهمزدن نظم و آرامش شهرها و اختلال در امنیت عمومی کشور است.»
اعلامیه افزوده که «دشمن با ادعای دروغین حمایت از مردم ایران بهدنبال رقمزدن فتنه و توطئه دیگری است.»
در ۱۴ روز اخیر شهرهای مختلف ایران شاهد وضعیت آشوب و اعتراضهای گسترده بوده است. مردم بهخاطر بحران اقتصادی، سقوط ارزش پول، افزایش قیمتها و مشکلات معیشتی به خیابانها آمدند و اعتراضها به سرعت به سراسر کشور گسترش یافته است. حرکتهای اعتراضی اما با سرکوب شدید نیروهای امنیتی، قطع اینترنت و برخورد خشونتبار مواجه شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی به معترضان هشدار دادند که به خیابان نیایند اما این هشدارها تاکنون نتوانسته است جلوی معترضان را بگیرد.
جنگ چهار روزه پارسال میان هند و پاکستان، اسلامآباد را در موقعیتی تازه در سطح منطقهای و جهانی قرار داده است.
پس از این جنگ، روابط امریکا با پاکستان گسترش یافت و شماری از کشورهایی که پیشتر باور چندانی به توان دفاعی پاکستان نداشتند، اعتماد بیشتری نشان داده و به امضای پیمانهای امنیتی و دفاعی با این کشور روی آوردند. در این میان، مهمترین تحول، افزایش توجه به جنگندهها و تسلیحات نظامی پاکستان است؛ به گونهای که بازار جنگافزار و هواپیماهای نظامی این کشور به طور چشمگیری گرم شده است.
جنگنده جیاف-۱۷ تاندر، ساخت مشترک پاکستان و چین، به یکی از جذابترین گزینههای بازار تسلیحات تبدیل شده است. این جنگنده سبک چندمنظوره با قیمت حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون دالر، عملکرد نسبتا قابل قبول در میدان نبرد و عدم وابستگی شدید به محدودیتهای سیاسی غرب، اکنون مشتریان جدیدی از افریقا تا خاورمیانه و آسیای جنوبی را به خود جلب کرده است.
علاوه بر امضای پیمانهای دفاعی و امنیتی، شماری از کشورها در افریقا، خاورمیانه و جنوب آسیا یا قراردادهایی برای خرید جنگافزار از پاکستان امضا کردهاند یا در آستانه نهاییکردن چنین توافقهایی قرار دارند. از سودان و لیبیا گرفته تا عربستان سعودی، بنگلادش و جمهوری آذربایجان، کشورهایی هستند که در ماههای اخیر در ارتباط با مذاکرات تسلیحاتی با اسلاماباد مطرح شدهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که پاکستان تا حدود یک سال پیش با بحران شدید اقتصادی و کاهش بیسابقه ذخایر ارزی روبهرو بود و برای جلوگیری از ورشکستگی به کمک صندوق بینالمللی پول متوسل شد.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، هفته پیش گفت که موفقیت صنعت دفاعی این کشور میتواند چشمانداز اقتصادی پاکستان را دگرگون کند. او در گفتوگو با شبکه جیونیوز تاکید کرد: «هواپیماهای ما در میدان نبرد امتحان خود را پس دادهاند و حجم سفارشها بهقدری افزایش یافته که ممکن است پاکستان ظرف شش ماه آینده نیازی به وام صندوق بینالمللی پول نداشته باشد.»
قراردادهای میلیاردی از سودان تا لیبیا
منابع آگاه به رویترز گفتهاند که اسلامآباد در آستانه نهاییکردن توافقی به ارزش حدود ۱.۵ میلیارد دالر با سودان است؛ توافقی که شامل فروش ۱۰ فروند هواپیمای تهاجمی سبک «کاراکورام-۸»، بیش از ۲۰۰ پهپاد شناسایی و تهاجمی و سامانههای پدافند هوایی میشود. در صورت نهاییشدن، این قرارداد میتواند نقش مهمی در تقویت توان هوایی ارتش سودان در نبرد با نیروهای شبهنظامی ایفا کند.
پیشتر منابع گفته بودند عربستان سعودی در حال مذاکره با اسلامآباد برای خرید جنگندههای جیاف-۱۷ است؛ جنگندهای که بهطور مشترک توسط پاکستان و چین تولید میشود. به گفته این منابع، بخشی از این معامله میتواند در قالب بازپرداخت وامهای پیشین عربستان به پاکستان انجام شود.
این گفتوگوها پس از آن انجام میشود که عربستان سعودی و پاکستان سال گذشته پیمان امنیتی-دفاعی را امضا کردند که براساس آن، هرگونه حمله خارجی به یکی از دو کشور، حمله به کشور دیگر تلقی میشود. تازهترین گزارشها حاکی است که ترکیه نیز علاقهمند است به این توافق مشترک عربستان سعودی و پاکستان بپیوندد. ترکیه روابط استراتژیک و نزدیکی با پاکستان دارد.
همچنین ماه گذشته، مقامهای پاکستانی از امضای قراردادی بیش از چهار میلیارد دالر با «ارتش ملی لیبیا» خبر دادند؛ قراردادی که شامل فروش جنگندههای جیاف-۱۷ و هواپیماهای آموزشی است و یکی از بزرگترین معاملات تسلیحاتی تاریخ پاکستان به شمار میرود.
گفتوگوهای مشابهی نیز با بنگلادش در جریان است. داکا سرگرم مذاکره برای خرید جیاف-۱۷ و سوپر مشاق است. روابط اسلامآباد و داکا پس از سرنگونی حکومت شیخ حسینه بهطور چشمگیری افزایش یافته است. بنگلادش میکوشد با خرید تسلیحات و جنگنده از پاکستان، نیروی هوایی خود را تقویت کند.
میانمار نخستین خریدار خارجی جیاف-۱۷ بود و در سال ۲۰۱۵ سفارش ۱۶ فروند از این جنگنده را ثبت کرد. نیجریه نیز در سال ۲۰۲۱ سه فروند از این هواپیما را وارد ناوگان خود کرد.
جمهوری آذربایجان پیشتر در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ قراردادی بزرگ (حدود ۱.۵ تا ۴.۶ میلیارد دالر برای ۱۶ تا ۴۰ فروند) امضا کرده و تعدادی از این جنگندهها در رژه نظامی نومبر ۲۰۲۵ به نمایش گذاشته شدند.
کشورهایی مانند عراق و سریلانکا نیز در سالهای گذشته گزینه خرید جیاف-۱۷ را بررسی کردهاند، هرچند همه این مذاکرات به قرارداد نهایی منجر نشده است.
چرا جنگندههای پاکستانی؟
برای دههها، بازار جنگندههای نظامی در اختیار تولیدکنندگان غربی و روسی بوده است؛ از رافال و میراژ فرانسه گرفته تا سوخوهای روسی. اما به گفته تحلیلگران، ترکیب «قیمت پایینتر»، «شرایط سیاسی سادهتر» و «سابقه عملیاتی» باعث شده جنگندههای پاکستانی، بهویژه جیاف-۱۷، به گزینهای جذاب برای کشورهای دارای بودجه محدود تبدیل شوند.
جنگنده جیاف-۱۷ تاندر یک جنگنده سبک، چندمنظوره و مناسب همه شرایط آبوهوایی است که بهطور مشترک توسط مجتمع هوانوردی پاکستان و شرکت هواپیماسازی چنگدو چین توسعه یافته است. این هواپیما نخستین بار در سال ۲۰۰۷ معرفی شد و پیشرفتهترین نسخه ان، «بلاک ۳»، از سال ۲۰۲۰ عملیاتی شده است.
به گفته مقامهای پاکستانی، بیش از ۱۵۰ فروند از این جنگنده در نیروی هوایی پاکستان در خدمت هستند. نسخه بلاک ۳ دارای رادار، سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک و قابلیت شلیک موشکهای فراتر از برد دید است و در رده جنگندههای موسوم به «نسل ۴.۵» قرار میگیرد.
هزینه هر فروند جیاف-۱۷ بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون دالر برآورد میشود؛ رقمی که در مقایسه با جنگندههایی مانند رافال فرانسه بسیار پایینتر است. هر فروند رافال فرانسوی حدود ۹۰ میلیون دالر قیمت دارد.
به گفته یکی از تحلیلگران امنیتی در اسلامآباد، «جذابیت جیاف-۱۷ نه در پرزرقوبرقبودن، بلکه در بسته کلی ان است؛ قیمت پایینتر، نگهداری سادهتر و محدودیتهای سیاسی کمتر در مقایسه با تولیدکنندگان غربی.»
«عدو گر سبب خیر شود»
تحلیلگران میگویند درگیری هوایی چهار روزه هند و پاکستان در ماه می ۲۰۲۵ نقش مهمی در جلب توجه بازار جهانی به توانمندیهای نیروی هوایی پاکستان داشته است. اسلامآباد اعلام کرد در این درگیری چندین جنگنده هندی را سرنگون کرده است؛ از جمله سه فروند رافال فرانسوی را. مقامات هندی ابتدا این ادعاها را رد کردند و سپس بهطور محدود آن را تایید کردند، بدون آنکه جزئیات بیشتری ارائه دهند. در پی این گزارشها و تبلیغات گسترده رسانهای، ارزش رافال فرانسوی در بازار جهانی کاهش یافت.
عادل سلطان، نظامی پیشین پاکستانی به الجزیره گفت: «نیروی هوایی پاکستان در برابر سامانههای بسیار گرانقیمت غربی و روسی عملکرد قابل توجهی از خود نشان داد و همین مساله این هواپیماها را به گزینهای جذاب برای برخی کشورها تبدیل کرده است.»
با وجود موج ابراز علاقه، ناظران هشدار میدهند که مسیر خرید جنگنده معمولا طولانی است و از مذاکرات اولیه تا تحویل نهایی ممکن است سالها زمان ببرد. با این حال، به گفته تحلیلگران، پاکستان تلاش میکند از فرصت ایجادشده پس از درگیری با هند استفاده کند و خود را بهعنوان یک «قدرت میانه در حال ظهور» در بازار جهانی تسلیحات معرفی کند.
صنعت دفاعی پاکستان، بهویژه جنگنده جیاف-۱۷، اکنون به یکی از موتورهای بالقوه رشد اقتصادی این کشور تبدیل شده است. تحلیلگران معتقدند اگر این روند ادامه یابد، میتواند به کاهش وابستگی پاکستان به کمکهای خارجی کمک کند.
با این حال، صف خریداران از افریقا تا خاورمیانه و قفقاز نشان میدهد که اسلامآباد پس از سالها بحران، اکنون در حال تبدیلشدن به یک صادرکننده تسلیحات در سطح منطقهای است.