د طالبانو تر کنټرول لاندې د هلمند ولایت امنیه قومانداني وایي، په سنګین ولسوالۍ کې یې د نشهيي توکو د پروسس یوه کارخونه کشف او له منځه وړې ده. یاده قومانداني وايي، چې له دې کارخونې څخه شپږ زره لیټره د تاریاکو اړوند اوبلن توکي او نور وسایل ترلاسه شوي دي.
پاکستان او قزاقستان په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي، چې د دواړو هېوادونو مشرانو د سیمهییزو ترانزیټي او ترانسپورتي دهلېزونو د پراختیا لپاره پر پیاوړې سیاسي ژمنتیا ټینګار کړی. دغه راز د ازبکستان او پاکستان ترمنځ هم هوکړه شوې چې د ترانس ـ افغان رېللارې عملي چارې پیل شي.
پاکستان او قزاقستان اسلام اباد ته د قزاقستان د ولسمشر قاسم جومارت توکایف د سفر په پای کې یوه ګډه اعلامیه خپره کړې، چې د دواړو هېوادونو مشرانو پکې د سیمهییزو ترانزیټي او ترانسپورتي دهلېزونو د پراختیا لپاره پر پیاوړې سیاسي ژمنتیا ټینګار کړی دی.
د ګډې اعلامیې له مخې، د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف او د قزاقستان ولسمشر د ټرانس افغان او همداراز د قزاقستان-قرغیزستان-چین-پاکستان د لارو له لارې د څو اړخیزو نړیوالو ترانسپورتي دهلېزونو د لا پیاوړتیا ملاتړ اعلان کړی.
اعلامیه زیاتوي چې لومړي وزیر شهباز شریف د ولسمشر توکایف هغه نوښت وستایه چې موخه یې د ترانسافغان رېلپټلۍ د دهلېز له لارې د منځنۍ او جنوبي اسیا نښلول دي.
د پاکستان د حکومت اعلامیه کې راغلي، چې د خبرو اترو پر مهال، د افغانستان پر وضعیت هم بحث شوی او دواړو لوریو ټینګار کړی چې په افغانستان کې ثبات او امنیت د سیمهییزې همکارۍ د پراختیا لپاره یو اساسي شرط دی.
د اعلامیې په وینا، هغوی بیاځلي ټینګار کړی چې د افغانستان خاوره باید د نورو هېوادونو د امنیت پر ضد د ګواښ رامنځته کولو لپاره ونه کارول شي.
په اعلامیه کې راغلي چې په سیمهییزو اقتصادي همکاریو او د اتصال په زیربنایي پروژو کې د افغانستان شاملول نه یوازې د افغانستان د خلکو، بلکې د ټولې سیمې په ګټه دي او کولی شي د دوامدارې ودې او ثبات لامل شي.
د پاکستان لومړي وزیر محمد شهباز شریف ویلي، پاکستان او قزاقستان د ټرانس افغان ترانسپورتي دهلېز په جوړولو سلا شوي، څو د سیمې اتصال لا پیاوړی کړي. نوموړي ټینګار کړی چې پاکستان قزاقستان ته د خپلو ترانزیټي زیربناوو او سمندري بندرونو بشپړ لاسرسی ورکړی دی.
شهباز شریف د دواړو هېوادونو ترمنځ د بېلابېلو همکاریو د هوکړهلیکونو د لاسلیکولو مراسمو په جریان کې وویل چې د انرژۍ په برخه کې په دواړو هېوادونو کې پراخ فرصتونه شته او ګډ کار به د دواړو لوریو لپاره ګټور وي.
هغه زیاته کړې چې د کلتور او معلوماتو په برخو کې هم د همکارۍ پراخ ظرفیت موجود دی او دواړه هېوادونه به په دې برخو کې په راتلونکې کې مهم فرصتونه ولري.
افغانستان انټرنشنل ته سرچینو ویلي، چې د القاعدې شبکې مشر سیف العدل د طالبانو مشر ملا هبتالله اخوندزاده ته په یوه لیک کې افغانستان ته د خپلې رهبرۍ د موقتي انتقال په اړه له هغه سره سلا مشورې کړې دي. ددې انتقال لامل، پر ایران د امریکا او اسراییل برید ګڼل کیږي.
د سرچینو په وینا، په دغه لیک کې ویل شوي چې که د امریکا او اسراییل تر فشار لاندې د ایران حکومت سقوط وکړي، نو القاعده شبکه به اړه شي چې خپله رهبري عراق یا سوریې ولېږدوي.
په لیک کې وړاندیز شوی چې تر هغې مودې پورې د القاعدې مشرتابه په لنډمهالي ډول په افغانستان کې واوسي.
دغه لیک شاوخوا درې اونۍ وړاندې د عبدالرحمان وردک، الملا محمد حکیم او د «افغاني» په نوم د یوه بل کس له لارې کندهار ته لېږل شوی دی.
د افغانستان انټرنشنل سرچینې زیاتوي چې سیفالعدل په خپل لیک کې ملا هبتالله ته ډاډ ورکړی چې نه غواړي یو ځل بیا د «اسلامي امارت» لپاره ستونزې جوړې کړي او له هغه څخه یې د لارښوونې غوښتنه کړې ده.
سرچینې وایي چې د طالبانو مشر تر اوسه د القاعده د دې وړاندیز په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې او د ایران د وضعیت د روښانه کېدو په تمه دی.
د معلوماتو له مخې، دغه لیک د القاعده د مشر سیفالعدل له خوا د طالبانو مشر ته استول شوی دی.
سیفالعدل، چې د افغانستان انټرنشنل د یوه رپوټ له مخې په افغانستان او ایران کې د تګ راتګ په حال کې دی، د ایمنالظواهري تر وژل کېدو وروسته، د القاعده مشري پر غاړه واخیسته.
د ۱۴۰۳ کال په تلې میاشت کې افغانستان انټرنشل په یوه ځانګړي رپوټ کې وویل، چې سیف العدل د جمهوري نظام له سقوط وروستهخپل ټول مخکیني پورونه ادا کړي او پاکستاني طالبانو ته یې د افغان طالبانو له ډلګيمشرانو پرمختللې او لایزري دوربین لرونکې وسلې پېرلې دي.
د افغانستان انټرنشنل پښتو د پلټنو پر بنسټ، سیف العدل او د القاعدې مخکینی مشر ایمن الظواهري په ۲۰۲۱ کال کې د افغانستان د جمهوري نظام له سقوط وړاندې د طالبانو له جګپوړي قوماندان عبدالقیوم ذاکر سره له پاکستان نه هلمند ته لاړل او کله چې کابل ونیول شو، د الظواهري او سیف العدل د سمبالښت او امنیت چارې حقاني شبکې ته وسپارل شوې.
په پکتیکا کې حقاني شبکې ته نږدې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې سیف العدل کابل ته د طالبانو له راتګ وروسته لومړی په پکتیکا کې اوسېده خو کله چې د ۲۰۲۲ کال په جون او جولای میاشتو کې د پکتیکا په ګیان او برمل او د خوست په سپیره ولسوالیو کې زلزلې وشوې او دې سیمو ته ګڼو کورنیو او بهرنیو خبریالانو او د خیریه موسسو کارکوونکو سفرونه پیل کړل، سیف العدل او ددې شبکې نورو مشرانو ځانونه خوندي محسوس نه کړل او کونړ او نورستان ته لاړل.
له ایراني ډیپلوماټ سره د سیف العدل تبادله
حقاني شبکې ته نږدې دوو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د ایران سپاه پاسداران مامورانو سیف العدل د ۲۰۱۰ کال د مارچ میاشتې په وروستیو کې د افغانستان د زابل ولایت په سرحد کې د خپل یوه اسیر ډپلوماټ حشمت عطار زاده نیاکي د تبادلې په بهیر کې حقاني شبکې ته وسپاره.
نیاکی د پښتونخوا په مرکز پېښور کې د ایران د کونسلګرۍ ډیپلوماټ و چې د ۲۰۰۸ کال د نومبر پر ۱۳مه پاکستاني طالبانو وتښتاوه او ۱۶ میاشتې د دې شبکې او القاعدې تر ګډ څار لاندې په میرانشاه او د وزیرستان په مختلفو سیمو کې ساتل کېده.
سرچینې دغه راز وايي، ایران د القاعدې یو شمېر نور مشران هم حقاني شبکې ته وسپارل چې د ایمن الظواهري زوم شیخ ابودجانه المصري او د ظواهري لور پکې شامل وو.
ابودجانه د القاعدې له خوا د پاکستاني طالبانو او جنګیالیو ډلو د چارو د تنظیم مسوول و.
د دې تبادلې د شرایطو له مخې، ایران د بن لادن ۱۸ کلنه لور ایمان هم د هغې مور نجوا بن لادن ته وسپارله او سوریې ته لاړه.
د بن لادن د کورنۍ ګڼ غړي او د هغه لمسیان د طالبانو د لومړني نظام له پرځېدو وروسته د ایران له لارې د تګ پرمهال نیول شوي وو.
سرچینو چې د دې تبادلې بهیر له نږدې څارلی، افغانستان انټرنشنل ته وویل، د ایراني ډیپلوماټ له تبادلې وروسته میرانشاه ته د جنګیالیو د هر ګروپ پر سر پنځه میله نوي کلاشنیکوف، یوه پیکا، یو میل راکټ لانچر او یو میل لرې نښه ویشتونکي سنایپر ټوپک راغلل چې لیبلونه یې په ماشین له منځه وړل شوي وو او ټولو جنګیالیو ډلو ته ووېشل شول.
سرچینه وايي، هغه مهال د طالبانو په منځ کې ویل کېدل، چې دا وسلې له ایران نه راغلې دي.
د افغانستان انټرنشنل-پښتو د څیړنو له مخې، سیف العدل د افغانستان د جمهوري نظام له سقوط وړاندې د طالبانو جګپوړي قوماندان مولوي عبدالقیوم ذاکر ته ۱۵۰ موټر پیرلي وو چې له هغه سره یې د جګړې په شدت او د نفوذ د ساحې په ډیرولو کې مرسته وکړه.
خو په ورته وخت کې د امریکا د فدرالي تحقیقاتو د ادارې (اېفبيای) پخواني چارواکي په دې باور دي، چې سیفالعدل له ۲۰۰۳ کال راهیسې په ایران کې ژوند کوي. نوموړی چې په بېلابېلو نومونو لکه محمد صلاحالدین زیدان، محمد ابراهیم مکّاوي او ابراهیم المدني هم پېژندل کېږي، له ۲۰۲۱ کال راهیسې د امریکا د بندیزونو په تور لېست کې شامل دی. هغه په مصر کې زېږېدلی او۶۶ کلن دی.
د راپورونو له مخې، هغه انځور چې د امریکا پولیسو د سیفالعدل د تعقیب اعلان سره خپور کړی، په ۱۳۹۱ کال کې په تهران کې اخیستل شوی دی.
د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې مرستیال حافظ عزیز الرحمن د بریتانیا د سره صلیب د قانون او پالیسۍ له مسوولې سیویا کولونا سره په لیدنه کې له نوموړې غوښتنه کړې، چې د بهرنیو سفرونو په تنظیم او همغږۍ کې ورسره مرسته وکړي.
د طالبانو د افغاني سرې میاشتې ټولنې د خبرپاڼې له مخې، نوموړي ویلې، د کډوالو د پرلهپسې راستنېدو، طبیعي پېښو او وچکالۍ له امله د اړمنو کورنیو شمېر زیات شوی او بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا ده.
هغه همداراز د مرستو د جلبولو او نړیوالو اړیکو د پیاوړتیا لپاره د افغاني سرې میاشتې د مشرتابه لپاره د بهرنیو سفرونو د تنظیم او همغږۍ په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.
یاده اداره وایي، د بریتانیا د سره صلیب استازې د افغاني سرې میاشتې هڅې وستایلې او د دواړو بنسټونو ترمنځ یې د بشري همکاریو د پراخېدو او ګډ کار ژمنه وکړه.
په کابل او غزني ښارونو کې د ځوانانو د واده اسانه کولو او لګښتونو کمولو په موخه د ۱۳۰ ځونانو د واده ګډ مراسم ترسره شوي دي. دغه مراسم د خیریه بنسټونو او سوداګرو په مرسته ترسره شوي دي.
په کابل کې دغه مراسم د ګډو ودونو د یوه خیریه بنسټ په مرسته په ستاره غرب هوټل کې تنظیم شوي وو، چې د جوړو د کورنۍ په سلګونو غړو پکې ګدون کړی و.
د مراسمو یوه مسوول محمدباقر خبریالانو ته وویل، چې هدف یې د بې وزله ځوانانو ملاتړ، د ودونو د ډېر لګښت کمول او ساده ژوند دود کول دي.
د هغه په وینا، هرې جوړې ته د لباس ترڅنګ یوه کچه نغدي پیسې هم ورکړل شوې دي.
په ورته وخت کې د غزني ښار په مرکز کې ځايي سوداګرو د ۳۰ جوړو ګډ واده ترسره کړی.
د مراسمو لګښت شاوخوا یو میلیون افغانۍ ښودل شوی او د کابل، بامیان، دایکندي او میدان وردګ ولایتونو ځوانانو پکې ګډون کړی و.
د ودونو ګډ مراسم د تېر جمهوري حکومت پرمهال دود شول او یو شمېر خیریه بنسټونه اوس هم په دې برخه کې فعال دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت اعلان وکړ چې د شاوخوا ۷۱۰ ميليونه افغانيو په ارزښت یې له کورنیو شرکتونو سره د پنځو سترو پراختيايي پروژو د عملي کېدو لپاره تړونونه لاسليک کړل.
د تړونونو مراسمو پر مهال د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت عمومي رییس ملا عبدالحق څرګنده کړه چې دغه پروژې به د برېښنا ملي شبکې د پياوړتيا، ثبات او دوامدارې ودې لپاره مهم او بنسټيز رول ولري.
په دغو پروژو کې د څلورو سترو سبسټېشنونو جوړول هم شامل دي.
همداراز په کابل ښار کې د ۶م فيډر د اضافه بارۍ ستونزې حل او اړونده تخنيکي اړتیاوې پوره کول هم په پلان کې دي.
له دې پروژو څخه د پروان ولايت باريکاب صنعتي پارک لپاره د ۳۶۹.۲ ميليونه افغانيو په ارزښت د سبسټېشن جوړول، د ۲۰۶.۸ ميليونه افغانيو په لګښت په غزني او زابل ولايتونو کې د قرهباغ، مقر او شاجوی سبسټېشنونو جوړول او په پلازمېنه کابل کې د ۱۳۷.۴ ميليونه افغانيو په ارزښت د شپږم فيډر د اضافه بارۍ او اړونده تخنيکي چارو بشپړول شامل دي.
عبدالحق د مراسمو پر مهال له قراردادي شرکتونو غوښتنه وکړه چې ټولې چارې د تړونونو له ژمنو سره سم، په لوړ کيفيت او ټاکلي وخت کې بشپړې کړي.
د شرکت د معلوماتو له مخې، هممهاله، د پروژو پانګوالو شرکتونو هم ډاډ ورکړی چې له ټاکل شويو معیارونو سره سم به چارې عملي کړي.