افغانستان انټرنشنل ـ پښتو
په کندهار کې ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کندهار د ځانګړې قطعې قومندان حافظ حبیب د پاکستان د تېرې شپې په هوايي برید کې ټپي شوی دی. د سرچینو په وینا، له هوايي برید وروسته تېره شپه حافظ حبیب په ټپي حالت کې د کندهار مومند روغتون ته د درملنې لپاره لېږدول شوی دی.
په کندهار کې د طالبانو باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې تېره شپه د پاکستان په هوايي بریدونو کې د کندهار ملاصاحب سرای، د کندهار د ځانګړې قطعې قوماندانۍ وداني او میانکوه غر په نښه شوي دي.
په دغو مرکزونو کې د وسلو د زېرمو په اړه رپوټونه ورکړل شوي دي.
په کندهار کې ځایي سرچینې وايي، چې د تېرې شپې له بریدونو وروسته د مومند په نامه خصوصي روغتون ته د کندهار د ځانګړې قطعې مرستیال قوماندان حافظ حبیب په ګډون، شاوخوا ۱۵ ټپیان لېږدول شوي دي.
د طالبانو د مشر هبتالله د ځانګړو ځواکونو قطعه چې د یادې ډلې د نورو ځواکونو پر تله په خورا پرمختللو وسلو سمباله ده، تېره شپه (شنبه د کب ۲۳مه) د پاکستان الوتکو په نښه کړه.
دا قطعه د کندهار ښار په څنډه کې د هبتالله د اوسېدو له ځای څخه په شاوخوا شپږ کیلومترۍ کې پرته ده.
د پاکستان په هوايي بریدونو کې په میانکو غره کې، چې د عینو مینې په وروستۍ برخه کې دی، د وسلو یوه زېرمه هم په نښه شوې ده.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ددغو بریدونو د اهدافو په اړه وویل چې د هبت الله ځانګړې قطعه نه ده په نښه شوې او پاکستاني الوتکو د روږدو د درملنې یو مرکز او یو دېوال په نښه کړي دي. هغه دغه راز وویل، چې د بریدونو له امله چاته مرګژوبله نهده اوښتې.
مجاهد دغه بریدونه «دښمنانه عمل» وباله او ټینګار یې وکړ، چې دوی به د دغه اقدام پر وړاندې غبرګون وښيي.
د طالبانو دفاع وزارت د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د کندهار د برید په غبرګون کې یې په جنوبي وزیرستان کې د پاکستان د پوځ یو ځانګړی کمپ په نښه کړی دی.
افغانستان انټرنشنل ته باخبره سرچینو ویلي چې ټاکل شوې ده د روانې کب میاشتې پر ۲۷ او ۲۸مه نېټه اروپایي پارلمان او د بلجیم سنا مجلس د لومړي ځل لپاره د طالبانو د یو شمېر سیاسي او پوځي مخالفانو کوربه توب وکړي.
د سرچینو په وینا، دا به لومړی ځل وي چې اروپا په ښکاره ډول د طالبانو له مخالفینو سره د افغانستان د کړکېچ د ارزونې لپاره تعامل کوي.
د معلوماتو له مخې، تر دې وړاندې نړیوالې غونډې تر ډېره د بشري مرستو، د ښځو د حقونو او د کډوالو د موضوعاتو پر محور راڅرخېدې، خو دا ځل د خبرو پام د طالبانو پر وړاندې سیاسي مخالفت او وسلهوال مقاومت ته اوښتی دی.
اروپايي ټولنې په وروستیو کلونو کې تل له طالبانو سره د محدود تعامل پر سیاست ټینګار کړی او د دوی له مخالفو جبهو سره یې له ښکاره اړیکو ډډه کړې وه.
بلجیم تر دې مخکې هم د افغانستان په اړه د څو غونډو کوربه پاتې شوی دی. د بېلګې په توګه، د اروپايي ټولنې د بهرنیو چارو د ۱۴۰۴کال د غبرګولي په ۲۷مه په بروکسل کې د افغانستان د سیاسي او بشري وضعیت او اساسي اړتیاوو په اړه د لوړپوړو چارواکو غونډه جوړه کړې وه.
همداراز اروپايي پارلمان په ۱۴۰۱کال کې د افغانستان د ښځو د حقونو په اړه علني غونډې وکړې او د «افغان ښځو ورځې» تر سرلیک لاندې یې ځانګړی پروګرام هم جوړ کړی و.
اروپايي ټولنه د طالبانو پر وړاندې د «محدود او تخنیکي تعامل» سیاست تعقیبوي، خو تر اوسه یې دا ډله په رسمیت نه ده پېژندلې او سیاسي مشروعیت یې نه دی ورکړی.
اروپايي چارواکو ویلي چې دغه تعامل تر ډېره د افغان کډوالو د اخراج، د افغانستان د وضعیت ارزونې، له خلکو سره د مرستې او د امنیتي اندېښنو د څار لپاره کېږي. اروپايي ټولنې همداراز په افغانستان کې د ټولشموله نظام پر جوړېدو، د بشري حقونو پر رعایت، د ترهګرۍ پر ضد مبارزې او د ښځو او نجونو د حقونو پر درناوي ټینګار کړی دی.
د کندهار محبس د زندانیانو کورنۍ وايي، د مرکزي زندان دیوالونه نن یوازې د بند لپاره نهدي؛ بلکې د هغه سلګونه کسانو د چوپو فریادونو انعکاس دی، چې له ډېرې مودې راهیسې د ناروښانه برخلیک، له محکمې پرته سزا، زور او سپکاوي لاندې ساتل کېږي.
په دغه زندان کې دا مهال تر ۴۴۰ زیات پوځي بندیان او ګڼ ملکي پخواني مامورین د زندان له ناوړه وضعیت، غیرانساني چلند او ناروښانه برخلیک سره مخ دي. د زندانیانو یوشمېر کورنیو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې په دغه محبس کې د جمهوري نظام پخواني پوځیان او ګڼ مامورین پرته له کوم روښانه تور او خپلواکې محاکمې زنداني دي.
په وروستیو ورځو کې شاوخوا ۴۴۰ تنه پوځي بندیان او ګڼ ملکي پخواني مامورین د زندان د ناوړه وضعیت، غیرانساني چلند او ناروښانه برخلیک پر ضد راپاڅېدلي وو. دغه اعتراضونه یوازې د لوږې او تنګ ځای پر ضد نه وو؛ بلکې دا د عدالت او د دوی قضیو ته د نه لاسرسي اړوند وو.
یوشمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل ــ پښتو ته ویلي، په وروستیو میاشتو کې درې زندانیان په دغه زندان کې وژل شوي چې انګېزه یې لاتراوسه نهده روښانه شوې. د بندیانو د کورنیو غړي وایي، که څوک تورن وي نو باید په ښکاره، عادلانه او خپلواکه محکمه کې دې محاکمه شي.
د دوی په وینا؛ له محکمې پرته سزا، شکنجه او مرموزې وژنې نه دیني توجیه لري، نه قانوني او نه هم انساني. دوی په ټینګار سره د طالبانو دغه کړنې غندي، د ټولو بندیانو د حقونو د درناوي غوښتنه کوي او دغه راز د بندیانو پر وړاندې هر ډول زور، فشار او مرګ ژوبله ښکاره ظلم او له بشري حقونو ښکاره سرغړونه ګڼي.
یوه کونډه مور چې یوازینی زوی یې په تېر جمهوري نظام کې مامور و، د خپل زوی د بند له امله د ژوند تر ټولو سختې شپې سبا کوي. هغه وایي:« زما زوی نه وسلې لرلې، نه یې له چا سره جنګ کړی و او نه یې چا ته تاوان رسولی و. یوازې یې له یوه طالب سره لفظي شخړه شوې وه، چې له امله یې بندي دی. میاشتې کېږي نه محکمه شته او نه څوک زموږ غږ اوري، موږ چاته وژاړو؟»
د یوه بل پوځي بندي ورور چې نه غواړي نوم یې یاد شي وايي: «ورور مې په پخواني حکومت کې پولیس و، له یوه کال راهیسې بندي دی، موږ له عریضو، محکمې او ادارو ستړي شوي یو؛ ځکه هیڅوک مو غږ نه اوري او نه هم زما د ورور جرم راته ښيي، چې د هغه جرم څه و».
د بندیانو د کورنیو غړي وایي، په کندهار محبس کې بندیان په ډېر تنګ ځای کې زیات شمېر ساتل کېږي؛ داسې خونې چې د انساني کرامت له هر معیار سره په ټکر کې دي. د دوی په خبره؛ د دغه کسانو نه قضیې معلومې دي، نه محکمې شته او نه هم د بند موده روښانه ده او دغه حالت د رواني او جسمي ناروغیو د خپرېدو لپاره خطرناک چاپېریال رامنځته کړی دی.
د یوه بل بندي ورور چې په اونۍ کې یو ځل زندان ته د خپل ورور د لیدو لپاره ورځي وايي:« زما ورور راته وایي، موږ په یوه کوټه کې له پنځوسو زیات کسان اچول شوي یو او هلته په بد حالت کې یو، د شپې که څوک وغځېږي بل کس ته یې پښې رسېږي، ځینې کسان شپه تر سهاره په ناسته تېروي».
د دغه بندیانو د کورنیو غړي دا هم وایي، چې په محبس کې خوراکي او نور د لومړنيو اړتیاوو توکي په لوړه بیه پلورل کېږي او د زندان د ځینو مسوولینو لاس پهکې دی. د دوی په وینا؛ تر دې هم دردونکې دا چې بندیان که غواړي له کورنیو سره اړیکه ونیسي، د پنځو دقیقو زنګ وهلو لپاره ۲۰۰ افغانۍ ترې اخیستل کېږي او دا پيسې د محبس د مسوولینو جېبونو ته ځي.
د یوه زنداني کورنۍ وایي: «پر پنځه دقیقو زنګ وهلو زما له ورور څخه ۲۰۰ افغانۍ اخلي. هغه وایي، نور شیان هم په لوړه بیه پر بندیانو پلوري او بندیان ډېری وخت نفستنګي وي؛ نو غواړي له کورنیو سره خبرې وکړي خو دوی ډېرې پیسې ترې غواړي».
د کندهار اوسېدونکي وایي، کندهار محبس نن د عدالت د نشتوالي، د قانون د چوپتیا او د سپکاوي بېلګه ده او تر هغې چې له محکمې پرته سزا، ناروښانه تورونه او ناانساني چلند پای ته ونه رسېږي، دغه دیوالونه به د ظلم شاهدان پاتې وي.
د طالبانو د مشر له فرمان څخه په سرغړونې سږکال په هلمند، کندهار او ارزګان ولایتونو کې کوکنار کرل شوي دي. کروندګر وايي، دوی د مجبوریت او لوږې له امله د هبتالله فرمان نهمني. یو شمېر کروندګرو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په خبرو کې ویلي، چې طالب مشرانو د تریاکو د کر اجازه ورکړې ده.
پر کابل د طالبانو له بیا واکمنېدو څو میاشتې وروسته، د طالبانو مشر هبتالله اخوندزاده په ټول هېواد کې د تریاکو پر کرکېلې بندیز ولګاوه، چې ورسره سم د تریاکو او نورو نشهیي توکو بیې هم څو برابره لوړې شوې.
خو د څلورو کلونو په تېریدو سره هغه کروندګر چې د ژوند د ټولو چارو او لګښتونو سرچینې یې یوازې د تریاکو او نشهیي توکو کرکيلې وې، له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ شول او سږکال په هلمند، کندهار او ارزګان کې یو ځل بیا کروندګرو د تریاکو کر ته مخه کړې ده.
که څه هم طالبان په هېڅ صورت کروندګرو ته اجازه نهورکوي چې پر خپلو ځمکو تریاک وکري، خو ځینو کروندګرو ته بیا د طالبانو لهخوا د تریاکو د کر اجازه ورکړل شوې ده.
کروندګرو تازه د هلمند په موسیکلا، نوزاد، واشېر، مارجې او باغران ولسوالیو کې پر خپلو ځمکو تریاک کرلي دي، خو دا کروندې د پخوا پرتله کمې دي او دوی نهشي کولای چې په ښکاره تریاک وکري.
د راپورونو پربنسټ، ځینو کسانو له خپلو کروندو څخه دېوالونه راتاو کړي، څو کروندې یې د طالبانو له سترګو پناه شي او ځینو کسانو په خپلو کلاګانو او داسې سیمو کې تریاک کرلي چې هلته د طالبانو تګراتګ کم او یا هم هېڅ نشته.
کروندګرو ولې یو ځل بیا تریاکو ته مخه کړې ده؟
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د هلمند په موسیکلا، نوزاد، باغران او ځینو نورو سیمو کې له کروندګرو سره خبرې کړي او یادو کروندګرو د تریاکو کر ته د مخه کولو لوی لامل اقتصادي ستونزې په ګوته کړې دي.
عبدالرووف چې د هلمند د موسیکلا ولسوالۍ اوسېدونکی دی، افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل: «زه نږدې ۱۵ جریبه کرنیزه ځمکه لرم او ۱۲ مې اولادونه دي. د طالبانو تر راتګ وړاندې مې په ۱۰ جریبه ځمکه کوکنار او په ۵ جریبه ځمکه غنم کرل. د کوکنارو له عاید څخه مې د ژوند لګښتونه پوره کول او غنم مې د کورنۍ د خوراک لپاره بسنه کوله. خو په تېرو څلورو کلونو کې د تریاکو پر کښت له بندیز وروسته یوازې پر غنمو زما د کورنۍ ګوزاره نهکېږي. له همدې امله په دغه موده کې شاوخوا ۱۲ لکه کلدارې پوروړی شوی یم».
یاد هلمندی کروندګر وايي، چې سږکال یې د خپل استوګنځي په انګړ کې کوکنار کرلي دي او همداراز یې د خپلې ځمکې پر یوه برخه دېوال راګرځولی او کوکنار یې پهکې کرلي، څو د طالبانو له سترګو پناه وي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو اوس د دغو تازه کرل شویو تریاکو د لهمنځه وړلو لپاره کمپاینونه پیل کړي او یوازې یې په موسیکلا ولسوالۍ کې لسګونه کروندګر د تریاکو د کرلو په تور بندیان کړي دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د هلمند په شمالي ولسوالیو موسیکلا، نوزاد، باغران او نورو سیمو کې ډېر کوکنار کرل شوي دي. دوه اوونۍ وړاندې د هلمند والي امانالدین منصور هم د هلمند شمالي موسیکلا ولسوالۍ ته سفر کړی و او په یوه پراخه غونډه کې یې خلکو ته امر وکړ، چې کرل شوي تریاک لهمنځه یوسي که نه د سرغړونې په صورت کې به ورسره قانوني چلند وشي.
طالبانو د جنورۍ میاشتې په شپږمه نېټه موسیکلا ته د یاد طالب چارواکي د سفر او د تریاکو د کرکیلې د مخنیوي په تړاو خبرپاڼه هم خپره کړې ده.
په خبرپاڼه کې د هلمند د والي له قوله لیکل شوي: «خلک دې د کوکنارو له کښت او اړوند نورو مواردو په کلکه ډډه وکړي او نور دې په دې شیانو خپل مصارف او وخت بېځایه نهلګوي. په دې برخه کې زموږ پرېکړه پرېکنده او مبارزه مو جدي ده. چا ته اجازه نهورکوو چې په دې ناوړه عمل لاس پورې کړي او سرغړونکو سره به اصولي چلند یقینا ترسره کېږي. موږ هڅه کوو خلکو ته بدیل معیشت ورکړو».
له دې سره، شاوخوا لس ورځې مخکې د هلمند په موسیکلا ولسوالۍ کې د طالبانو ولسوال ملا عبدالرحیم (ملاجانان) د یادې ولسوالۍ له ملکانو، قومي مشرانو، سپینږیرو او ګڼو ځايي اوسېدونکو سره ناسته وکړه او هغوی ته یې په ډاګه امر وکړ: «د کوکنارو له کرکیلې او اړوندو نورو کړنو په کلکه ډډه وکړئ او نور په دې ډول کارونو خپل وخت او امکانات بېځایه مه لګوئ».
نوموړي خلکو ته ویلي، چې د کوکنارو د کرکیلې د مخنیوي په برخه کې د طالبانو پرېکړه پرېکنده ده او هېچا ته اجازه نهورکوي چې تریاک وکري.
دغو طالب چارواکو کروندګرو او قومي مشرانو ته ګواښ کړی او ویلي یې دي: «که څوک له امر څخه سرغړونه وکړي، پر وړاندې به یې اصولي او جدي چلند ترسره شي».
د موسیکلا یو اوسېدونکی چې نهغواړي نوم یې واخیستل شي، افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو لهخوا د تریاکو د کرلو په تور بندې شوی و او وروسته د قومي مشرانو په منځګړیتوب راخوشې شو.
نوموړي زیاته کړه: «موږ شاوخوا پنځلس یا شل کسان وو. سهار وختي طالبان راته راغلل او موږ یې ونیولو. دوی موږ لومړی په قوماندانۍ کې بندیان کړو او بیا یې محکمې ته حاضر کړو. قاضي ځینو کسانو ته تر شپږو میاشتو بند سزا ورکړه او زما په ګډون یې ځینې نور کسان بیا په قوي ضمانت سره خوشې کړل».
دغه ۲۶ کلن هلمندی ځوان وايي، چې د تریاکو د کرلو په جرم ټول بندیان د محکمې تر حاضریدو پورې د امنیه قوماندانۍ اړوند زندان کې ساتل کېږي.
دغه ځوان وايي: «زه پر خپل کړي کار هېڅ پښېمانه نهیم؛ ځکه بله لاره نهلرم. همدا مې کسب و او همدا مې کار دی. له ماشومتوب څخه مې بزګري کړې او بل کار مې نه دی زده. اوس داسې حال کې یم چې ان د خپل ناروغ پلار یا مور د درملو اخیستو پیسې هم نهلرم؛ په داسې حال کې چې پخوا مو دا ټول لګښتونه د تریاکو له کښت څخه پوره کول».
په ورته مهال، په هلمند کې د طالبانو سیمهییز چارواکي د موسیکلا، نوزاد، باغران او نوزاد ولسوالیو له اوسېدونکو سره په کتنو کې ټینګار کوي، چې د ملا هبتالله اخوندزاده له لوري د نشهيي توکو د کر او کارونې په اړه د بندیز فرمان باید په هر ډول شرایطو کې پلی شي.
هغه ویډیو چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رسېدلې ښيي، چې د موسیکلا ولسوالۍ په «ښارګه» سیمه کې د یادې ولسوالۍ امنیه قوماندان ملا عبدالسلام د سیمې له اوسېدونکو سره د یوې ناستې په ترڅ کې له هغوی څخه غوښتي، چې په خپله خوښه له خپلو ځمکو د تریاکو کښتونه لهمنځه یوسي.
خو د سیمې سپین ږیري نوموړي ته وايي، چې د طالبانو د مشر له امر څخه یې د مجبوریت لهمخې سرغړونه کړې ده.
په ویډیو کې ښکاري چې یو سپینږیری وايي: «موږ په دې پوره خبر یو چې دا د شېخ صاحب امر دی؛ هغه والي ته، والي قوماندان ته، قوماندان تاسو ته او تاسو موږ ته امر کړی چې باید تریاک ونهکرو. موږ په دې پوهېږو، خو اوس مو لږ یا ډېر کرلي دي. اغا جانه! دا کار موږ د امارت، والي یا ستاسو پر خلاف نهدی کړی، بلکې خپلې محتاجۍ دې ته اړ کړي یو چې دا بوټي وکرو، ترڅو یوه نیمه بوجۍ اوړه پرې واخلو او یا یو ځل د مور د درملو نسخه پرې پوره کړو. بیا هم موږ ستاسو د خبرو منلو ته تیار یو او که تیار هم نهشو، مجبور یو چې تیار واوسو. موږ به ستاسو امر منو. ګناه خو مو کړې ده، په دې کې هېڅ شک نشته. د شېخ صاحب له امر څخه مو سرغړونه کړې او په دې کې پوره ګنهکار یو، خو له تاسو بښنه غواړو؛ دا چې کرلي مو دي یوازینی لامل یې زموږ مجبوریت دی».
خو له دې سره سره، سږ کال داسې ښکاري، چې وږي او ناچاره کروندګر نور د طالبانو فرمانونو ته سر نهټیټوي.
په سوېلي ولایتونو کې د تریاکو کښت د دې ښکارندويي کوي، چې د طالبانو هغه ټولې ادعاوې بېبنسټه دي، چې وايي په افغانستان کې یې د نشهيي توکو د کرکېلې کچه صفر ته راټېټه کړې ده.
دا په داسې حال کې ده، چې سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې تېره اوونۍ د طالبانو یوې ډلې د هلمند په مارجې ولسوالۍ کې د یوه کروندګر په کور کې کرل شوي تریاک لهمنځه وړي دي او د معلوماتو لهمخې، یوه ورځ وروسته بیا د طالبانو د هغې ډلګۍ قوماندان چې د یاد کروندګر کور ته په زور ننوتی و، د نامعلومو کسانو له لوري ووژل شو. د هلمند سیمهییزو چارواکو تر اوسه په رسمي ډول په دې اړه څه نهدي ویلي.
له دغو ټولو بندیزونو سره سره، طالبانو خپلو یو شمېر نږدې کسانو ته د تریاکو د کرلو اجازه ورکړې ده.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي: «په موسی کلا، باغران، غورک او ځینو نورو لرې پرتو ولسوالیو کې طالبانو هغو کسانو ته د تریاکو د کرلو اجازه ورکړې، چې یا په خپله د ځینو لوړپوړو طالبانو د کورنیو غړي دي او یا هم له قاچاق وړونکو او طالب زورواکو سره نږدې اړیکې لري».
سرچینې وايي، طالبان یوازې د هغو کسانو تریاک لهمنځه وړي، چې هغوی د طالبانو په لیکو کې هېڅ ډول اړیکې نهلري او عام کروندګر دي.
د یادونې وړ ده، چې طالبانو د هلمند ترڅنګ د ارزګان په خاص ارزګان او چارچینو ولسوالیو او همدارنګه د کندهار په غورک، میوند، خاکرېز او میانشین ولسوالیو کې هم د تریاکو د کرکیلې پر ضد کمپاینونه پیل کړي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې یوناما بیا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په۲۰۲۳ کال کې د کوکنارو پر کر د بندیز له عملي کېدو وروسته د کوکنارو کر په ټول افغانستان کې په پراخه کچه کم شوی، خو اوس له سوېل لوېدیځ څخه شمال ختیځ ته لېږدول شوی.
د راپور لهمخې، په هغو کلیو کې چې پخوا کوکنار پهکې کرل کېدل، اوس د اقتصادي او ټولنیزو شرایطو کچه ټیټه شوې. د غلو او حبوباتو کرلو هغوی ته یو بدیل پیدا کړی، خو د کوکنارو د عاید کمښت یې نه دی جبران کړی.
په راپور کې همداراز زیاته شوې ده، چې د کرنیزو مرستو پوښښ محدود دی او روغتیا، زدهکړو او د ښځو د روغتیا خدماتو ته لاسرسی لا هم کم دی.
طالبانو تر دې وړاندې د ځینو نړۍوالو بنسټونو له استازو سره په لیدنو کې ادعا کړې، چې په افغانستان کې د نشهيي توکو د کښت کچه صفر شوې ده او دوی همداراز له نړۍوالې ټولنې څخه د کروندګرو لپاره د بدیل معیشت د برابرولو غوښتنه کړې ده.
د طالبانو د حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد مخکې ویلي و، چې په افغانستان کې د نشهيي توکو کښت او تولید صفر ته رسېدلی او د سیمې هېوادونه هم باید له دغو توکو سره د مبارزې او د قاچاق په مخنیوي کې له افغانستان سره همکاري وکړي.
د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پرتو ولایتونو ځینو قومي مشرانو او پخوانیو نظامیانو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل چې طالبانو د پاکستان پرضد جګړه او لاریونونو کې له د دوی ملاتړ ترلاسه کړی دی. دوی زیاتوي، چې په خوست او پکتیکا کې ځینې پخواني نظامیان د پاکستان پرضد جګړه کې برخه لري.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ د جګړې د اوږدېدو سره همهاله په خوست، پکتیکا، پکتیا او ننګرهار ولایتونو کې ځینو قومي مشرانو او پرنفوسه شخصیتونو سره د طالبانو والیانو ځانګړي ناستې کړي دي.
ځيني قومی مشرانو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو سره دې ډلې پخواني قومي مشران او پرنفوسه څېرې د طالبانو غونډو ته نه ور غوښتل او نه یې هم کومو ځانګړو غونډو ته بلنه ورکوله، خو له پاکستان سره د جګړې په جریان کې د طالبانو د قبایلو چارو ریاستونو اړیکې نیولي دي او خپلمنځي غونډې یې جوړې کړي دي ترڅو دوی د پاکستان ضد لاریونونو ته یې چمتو کړي.
په خوست کې یو قومي مخور وویل:«په تېرو څلورو کالونو کې زمونږ پوښتنه د طالبانو چارواکو ونه کړه، اوس چې ورباندې بده ورځ راغله ورڅخه غوښتل شوي چې د پاکستان پرضد یوه غونډه جوړه کړي.»
په خوست کې قومي مشرانو وویل، چې دا لومړی ځل دی چې د طالبانو د خوست ولایت مقام ته غوښتل شوي وو، د طالب چارواکو غوښتنه دا وه، چې د پاکستان پرضد او د طالبانو د ملاتړ لپاره غونډې او لاریونونه جوړ کړي او ولسي خلک یې د ګډون لپاره وهڅوي.
طالبانو له دې وړاندې د قومي مشرانو او پرنفوسه څېرو سره منظمې غونډې نه درلودې خو لومړی ځل د پاکستان او طالبانو ترمنځ د جګړو پر مهال تېره ورځ د طالبانو د ننګرهار والي محمد نعیم اخوند او د قومي مشرانو ترمنځ ناسته وشوه.
په دې ناسته کې د طالبانو د ننګرهار والي وویل:« که ولسونه د خپلو اولادونه ترڅنګ دریږي دا یې حق دی او مونږ یې ستاینه او هرکلی کوو.»
نه یوازې دا چې په ولایتونو بلکې طالبانو په کابل کې هم ځیني پخواني افغان چارواکي او د ولسي جرګې ځیني غړي اړ کړي و، چې په کابل کې خبري ناسته جوړه او د پاکستان پرضد جګړه کې د طالبانو ملاتړ اعلان کړي.
پکتیکا او خوست ولایتونو کې ځینو پخوانیو افغان نظامیانو وویل، چې طالبان په زوره ډیورنډ کرښې ته وړي ترڅو د پاکستان پرضد جګړه کې ورسره همکاري وکړي.
یو پخواني نظامي وویل:« د تېرو دریو ورځو راهسې پخواني نظامیان طالبان د جګړې لپاره له ځان سره وړي او تېره ورځ هم د پکتیکا په ارګون ولسوالۍ کې ګرځېدل ترڅو پخواني نظامیان پیدا کړي.»
د پرځېدلي جمهوریت ځینو نظامیانو وویل، چې طالبان د هغو کسانو په لټه کې دي ترڅو له دوی سره همکاري وکړي، چې درنو وسلو د کارولو وړتیا ولري.
د امنیتي ستونزو له امله د هغو پخوانيو افغان نظامیانو نومونه نشو په ډاګه کولی چې اوس مهال د طالبانو په لیکو کې د پاکستان پرضد جګړه کې برخه لري او په دې کې د هاوان او توپچي برخې زده کړي هم موجود دي.
د ترلاسه شو معلوماتو له مخې طالبانو نه یوازې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پرتو ولایتونو قومي مشران او نظامیان هڅولي چې د پاکستان پرضد روانه جګړه کې لاریونونه وکړي او د دوی ملاتړ وکړي بلکې په نورو ولایتونو کې هم ورته راپورونه شته، چې طالبانو په امر لاریونونه جوړ شوي دي.
د یادونې وړ ده، نن یولسمه ورځ ده چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړه روانه ده، چې ملکیانو ته هم پکې مرګ ژوبله اوښتې ده او زرګونه کورنۍ د جګړې له امله له خپلو کورونو بې ځایه شوي دي.
افغانستان انټرنشنل ته د رسېدلو رسمي سندونو بر بنسټ، طالبانو د جرمني په بن ښار کې د افغانستان په کونسلګرۍ کې یو پاکستانی وګړی د ای ټي مسوول ګومارلی دی. دغه کس صفي الله نومیږي او کونسلګرۍ د ۲۵۰۰ یورو تنخوا په وړاندیز د یوه مکتوب له لارې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ته معرفي کړی.
د جرمنی په بن ښار کې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان کونسلګرۍ کې سرچینو له افغانستان انټرنشنل سره داسې اسناد شریک کړل، چې ښيي دې کونسلګرۍ یو پاکستانی وګړی د خپلې ای ټي د برخې د مسوول په توګه ګومارلی دی.
دوی اندېښنه وښوده، چې اوس د افغانستان د کونسلګرۍ محرم اسناد او معلومات خوندي نه دي او ویره شته چې دغه حساس معلومات افشا شي.
په مکتوب کې راغلي، چې د صفي الله په نامه پاکستاني وګړي له دې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې د جرمني په برلین سفارت کې دنده درلوده.
ځينو پخوانیو افغان ډیپلوماټانو وویل، چې په ځینو حالتونو کې د کوربه هېواد وګړی په سیاسي استازولیو کې ګومارل کېږي خو د درېیم هېواد وګړي ګومارل د اصولو خلاف کار دی.
طالبانو تر اوسه ددې ګومارنې په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.
د یاد کس په اړه نور اسناد هم افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي چې د هغه د استوګنې جرمنی کارت هم پکې شامل دی.
د جرمني په بن ښار کې د افغانستان کونسلګرۍ، چې د روان کال په لړم میاشت کې یې چارې طالبانو ته سپارل شوې ، دي یوځل بیا بېرته فعاله شوې ده.
ددې کونسلګرۍ چارې د تلې میاشتې په وروستیو کې د پخوانیو ډیپلوماتانو او کارکوونکو له استعفا وروسته د طالبانو استازو ته وسپارل شوې.
د کونسلګرۍ مخکېني سرپرست حامد ننګیالي کبیري د کونسلګرۍ د کارکوونکو له ډله ییزې استعفا وروسته وویل، چې طالبانو ته د کونسلګرۍ په واک کې اخېستلو اجازه ورکړل شوې ده.
جرمني د طالبانو دوه استازي د ډيپلوماټانو په توګه منلي او یو استازی د بن کونسلګرۍ ته معرفی شوی دی.
برلین وايي، چې دوی له طالبانو سره یوازې تخنیکي اړیکې ساتي.