باشندگان کابل بامداد روز یکشنبه، ۱۱ جدی از وقوع انفجار مهیبی در سرک هشتاد متره میدان هوایی کابل خبر دادند. صدای انفجار در مناطق مختلف شهر کابل شنیده شده است. تاکنون از نوعیت انفجار و تلفات احتمالی ناشی از آن اطلاعاتی در دست نیست. هنوز طالبان نیز در این مورد چیزی نگفتهاند.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان از موضع جامعه جهانی در برابر اقدامات طالبان مبنی بر منع کار و آموزش زنان، استقبال کرد. این شورا در اعلامیهای از سازمان ملل و جامعه جهانی خواست با اعمال فشار بر طالبان، زمینه برای تغییر سیاسی در افغانستان و شکلدهی نظام جدید را فراهم کند.
شورای مقاومت ملی گفته است جامعه جهانی با اعمال فشار بر طالبان و فراهم کردن زمینه تغییر سیاسی در افغانستان از رشد «افراط گرایی، زنستیزی، سرکوبگری و هزاران جنایات دیگر بشری، جلوگیری کنند.»
این شورا طالبان یک گروه «بدوی» خوانده گفته است نگاه طالبان نسبت زنان بر خلاف اسلام، حقوق شهروندی و کنوانسیونهای حقوق بشری و «آپارتاید جنسیتی» است.
گروه طالبان در ادامه وضع محدودیت بر زنان، دختران را از تحصیلات عالی محروم و کار زنان در موسسات غیردولتی را ممنوع اعلام کرد.
این اقدام طالبان با مخالفت شدید کشورها و سازمانهای بینالمللی روبهرو شده است. با این حال، طالبان گفته از این تصمیم عقبنشینی نمیکند بلکه «شریعت اسلامی» را تطبیق میکند.
شورای مقاومت ملی گفته است بر اساس دریافتها تا کنون بیش از سی فرمان از سوی گروه طالبان مبنی بر وضع محدودیت و اعمال مجازات بر زنان صادر شده و در کنار آن نهادهای مرتبط و یا مؤثر در بخش زنان شامل وزارت امور زنان، کمیسیون مستقل حقوق بشر، نهادهای عدلی و قضایی اختصاصی زنان نیز ملغی و در نصاب پیشنهادی طالبان برای معارف و تحصیلات عالی نیز جایگاه زنان در چهار دیواری خانه تعریف شده است.
در بخشی از اعلامیه شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان آمده است: «زن از نگاه طالب برده جنسی (تناب شیطان) تعریف شده است و این وضاحت کامل برای خوش باوری سطحی نگرانه جامعه جهانی نسبت به اصلاح تفکر طالبان است.»
این شورا استدلال کرده است که در موجودیت طالبان و بدون تغییر سیاسی، دستیابی به حاکمیت مشروع، حقوق اساسی شهروندان به ویژه زنان و تأمین ثبات و امنیت و جلوگیری از رشد تروریسم، غیر ممکن است.
سخنگوی طالبان کار زنان در موسسات را با دزدی مقایسه کرد. ذبیحالله مجاهد در مصاحبه با بیبیسی در مورد زنانی که مسئولیت تامین معیشت خانواده را بر عهده دارند، گفته است «کسی استدلال کند که من دزدی میکنم، ولی برای کودکان غذا میرسانم، ما نمیتوانیم به او اجازه بدهیم دزدی کند.»
سخنگوی طالبان گفته است کار زنان در بخشهای غیرضروری نهادهای دولتی از زمان به قدرت رسیدن این گروه ممنوع شده بود. ذبیحالله مجاهد در مصاحبه با بخش پشتوی بیبیسی تاکید کرده است که در حال حاضر زنان به «هیچ صورت» اجازه ندارند در موسسات کار کنند. او افزوده است که موسسات تحت کنترل طالبان نیست و «خطر برای زنان زیاد است و گزارشهای خطرناکی هم ما رسیده است.»
سخنگوی طالبان در این مصاحبه گفته است زنان برای امرار معیشت باید از راههای شرعی درآمد کسب کنند. او اما راه شرعی کسب درآمد را توضیح نداده است.
پس از ممنوعیت کار زنان در موسسات غیردولتی، شماری از نهادهای بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد در اعتراض به این تصمیم طالبان فعالیتهای شان را به صورت موقت در افغانستان متوقف کردند.
سازمان ملل گفته است بدون حضور زنان ارائه کمکهای بشردوستانه دشوار است و از طالبان خواسته در این تصمیم تجدید نظر کند. سازمان ملل اخیراً گفت که برخی از برنامههایش را به دلیل ممنوعیت کار زنان در سازمانهای امدادرسان توسط طالبان موقتاً متوقف میکند.
با این حال، سخنگوی طالبان گفته است ممنوعیت کار زنان روی همه موسسات از جمله سازمان ملل تطبیق خواهد شد.
در پی این تصمیم طالبان، قرار است معاون دبیرکل سازمان ملل در امور امدادرسانی، در آینده نزدیک به افغانستان سفر خواهد کرد.
معین وزارت اقتصاد طالبان میگوید اقلیت کوچک در جامعه هزاره علیه نظام طالبان و دیگر اقوام «نفرتپراکنی» میکند.عبداللطیف نظری در توییتی گفت تلاش میکنیم با برخورد قاطع این افراد «از درون جامعه هزاره پاکسازی شود.» او از فرد خاصی نام نبرده اما گفته «دشمن هزاره در درون هزاره است.»
معین وزارت اقتصاد طالبان در حالی از «پاکسازی» در درون جامعه هزاره خبر میدهد که شماری از نهادهای حقوق بشری و مدافعان حقوق بشر میگویند با تسلط طالبان بر افغانستان، قوم هزاره در معرض خطر نسلکشی قرار دارد و طالبان برای محافظت از جامعه هزاره اقدامی نکرده است.
طالبان با تسلط بر افغانستان، شماری اقوام از جمله هزارهها را از نهادهای حکومت حذف کردند. در حال حاضر هیچ هزارهای در کابینه طالبان حضور ندارد. عبداللطیف نظری از جمله معدود هزارههای است که در حکومت طالبان به عنوان معین وزارت کار میکند.
برخی کارشناسان میگویند هزارهها به دلیل قومیت و مذهب در حکومت طالبان هدف خشونت قرار دارند.
در ماه سنبله سال جاری، شماری از اعضای پارلمان بریتانیا با نشر گزارشی زیر عنوان «وضعیت هزارهها در افغانستان» گفتند که خطر نسلکشی هزارهها از سوی داعش و طالبان افزایش یافته است.
در بخشی از این گزارش آمده است که «هزارهها در افغانستان، به عنوان یک اقلیت مذهبی و قومی، در معرض خطر جدی نسلکشی توسط طالبان و شاخه خراسان داعش قرار دارند.»
سفیر پیشین ایران در کابل در رشته توییتی نوشته که تحریک طالبان پاکستان در افغانستان به «عمق استراتژیک» دست یافته است. محمدرضا بهرامی خاطر نشان کرده که «هر گونه اشتباه محاسباتی در ارزیابی یا مدیریت تعاملات با گروههای نیابتی میتواند به عواقب غیر منتظرهای منجر شود.»
این دیپلمات ایرانی به اصطلاح عمق استراتژیک اشاره داشته که در چند دهه اخیر برای توضیح اهداف و نفوذ سازمان استخباراتی و نظامی ارتش پاکستان در مسایل افغانستان به کار میرود.
با افزایش تنشها و حملات تحریک طالبان پاکستان در ماههای اخیر، اسلامآباد حکومت طالبان را به حمایت و ایجاد پناهگاههای امن برای گروههای پیکارجو در خاک افغانستان متهم کرده است.
وزارت داخله پاکستان هشدار داده در صورتی که طالبان پناهگاههای تحریک طالبان در افغانستان را از بین نبرد، ممکن است پاکستان حمله به این پناهگاهها را بررسی کند.
انتقاد آقای بهرامی از نحوه مدیریت جنگهای نیابتی در حالی صورت میگیرد که ایران طی سالهای گذشته در کنار تجهیز گروههای شبه نظامی خود در لبنان، عراق، سوریه و یمن تلاش کرده تا در ساختار و بدنه سیاسی این کشورها نیز نفوذ کند.
سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارش تازهاش اعلام کرد که از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۲ حدود ۱۶۶۸ خبرنگار در سراسر جهان کشته شدهاند. طبق این گزارش، افغانستان با کشته شدن ۸۱ خبرنگار طی دو دهه گذشته بین ۱۵ کشور دارای بالاترین میزان تلفات خبرنگاران قرار گرفته است.
گزارشگران بدون مرز میگوید که از سال ۲۰۰ تاکنون، حدود ۱۷۸۷ خبرنگار کشته شدهاند که به طور میانگین مرگ ۸۰ خبرنگار در هر سال را نشان میدهد.
به گفته این سازمان، در مناطق جنگی، حدود ۱۶۶۸ خبرنگار در پی قتلهای هدفمند، جراحات ناشی از جنگ و کمین کشته شدهاند.
گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز نشان میدهد که بیشترین آمار تلفات خبرنگاران در پانزده کشور جهان رخ داده است که در صدر آن عراق و سوریه قرار دارد. افغانستان نیز با کشته شدن ۸۱ خبرنگار در رتبه ششم این فهرست قرار گرفته است.
این در حالی است با بازگشت طالبان به افغانستان، شرایط کار خبرنگاری در این کشور شدیداً دشوار و خطرناک شده است. روز جمعه مرکز خبرنگاران افغان اعلام کرد که آمار نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران در یک سال گذشته نسبت به پارسال نزدیک به دونیم برابر شده است.
نی، حمایتکننده رسانههای آزاد نیز روز شنبه در خبرنامهای گفت که ناپدیدسازی خبرنگاران در سال ۲۰۲۲، پدیدهای است که در بیست سال گذشته پیشینه نداشته است.