صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرد که پس از باگشت طالبان به قدرت، در پنج سال گذشته دستکم ۲.۶ میلیون دختر از آموزش بالاتر از دوره ابتدائیه محروم شدهاند. یونیسف نوشت دختران محروم از آموزش با خطرات ازدواج زودهنگام، خشونت مبتنی بر جنسیت و سوءاستفاده روبهرو هستند.
طالبان امروز، شنبه ۲۴ اسد، پنجمین سال بازگشت خود به قدرت را تجلیل کرد، اما هیچ کشور خارجی تاکنون این رویداد را تبریک نگفته است. پس از پنج سال، به استثنای روسیه، هیچ کشوری اداره طالبان را به رسمیت نمیشناسد. حتی مسکو نیز به مناسبت این سالگرد پیام تبریکی منتشر نکرد.
عبدالله خنجانی، رئیس دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی افغانستان، میگوید این جبهه در پنج سال گذشته به دلیل نبود حمایت قابل توجه بینالمللی «بهای سنگینی» پرداخته و بیش از هزار نیروی آن کشته شدهاند.
امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، در پنجمین سالروز بازگشت طالبان به قدرت گفت که کابل در این روز بهجای فضای جشن، «سوگوار» است و طالبان پایتخت را با پرچمهای خود «کفنپوش» کردهاند.
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه پیشین افغانستان، میگوید: «هیچکس با گروههای ناتوان سیاسی مذاکره نمیکند و اگر مذاکره کند فقط روی تسلیمی و بیعت بدون قید و شرط گفتوگو خواهد کرد.»
پیش از آنکه طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ کنترول افغانستان را به دست بگیرند، رهبران این گروه تصویری از افغانستان پس از خروج نیروهای خارجی ارائه کردند و مجموعهای از تعهدات را مطرح کردند.
وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان از مخالفان این گروه خواست از جنگ دست بکشند و به گفته او، «مانند برادر» در کنار طالبان زندگی کنند. نورالله نوری گفت دروازه «امارت» به روی مخالفان باز است و مدعی شد که افغانستان «آزاد» شده و ادعای مخالفان برای «آزاد کردن» این کشور نادرست است.
همزمان با پنجمین سالگرد سقوط نظام جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت، جبهه آزادی افغانستان، جمعیت اسلامی افغانستان و مقامهای جبهه مقاومت ملی با نشر اعلامیهها و اظهارات جداگانه، حکومت طالبان را «نامشروع» خوانده و بر ادامه مبارزه برای تغییر نظام سیاسی در افغانستان تأکید کردند.
مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، از ملل متحد و کشورهای دخیل در پرونده افغانستان، بهویژه ایالات متحده خواست فشارهای مالی و تلاش برای انزوای سیاسی طالبان را افزایش دهند و کمکهای مستقیم به این گروه را قطع کنند.
امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در مراسم پنجمین سالروز بازگشت این گروه به قدرت در کابل گفت که ایستادگی مخالفان در برابر طالبان نتیجهای نخواهد داشت. این مراسم شنبه ۲۴ اسد با حضور مقامهای ارشد طالبان، سفیران روسیه و چین و برخی کشورهای دیگر در کابل برگزار شد.
۲۴ اسد یک روز عادی نیست. از سیمای مردم و فضای شهر تفاوت این روز آشکار بود. همه نگران و سرگردان بودند. در این روز، از نزدیک شاهد فروپاشی نظم پسا بن و بازگشت طالبان به قدرت بودم. در چند ساعت، زندگی و سرنوشت میلیونها افغان برای همیشه تغییر کرد.
با فرا رسیدن ۲۴ اسد که مصادف است با ۱۵ اگست، سالروز بازگشت طالبان به کابل و فرار اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، بار دیگر خاطره یکی از تلخترین روزهای تاریخ معاصر کشور زنده میشود.
طالبان پنجمین سالروز سقوط نظام جمهوری و بازگشت این گروه به قدرت را «سالروز نجات افغانستان از اشغال» خواند. این گروه از افغانها خواست شکرگزار باشند و برای تقویت «نظام» طالبان «شانهبهشانه» در کنار این گروه بایستند.
سازمان عفو بینالملل با اشاره به گذشت پنج سال از تسلط طالبان اعلام کرد که حاکمیت این گروه منجر به یک بحران فاجعهبار حقوق بشری در افغانستان شده است. این سازمان از جامعه جهانی خواست تا برای پاسخگو کردن طالبان دست به اقدام یکپارچه و محکمتری بزند.
سازمان حقوق بشری رواداری میگوید در پنج سال گذشته، نقض حقوق بشر و سرکوب شهروندان در افغانستان بهگونه گسترده ادامه داشته است. این سازمان بر اساس یافتههای خود میگوید از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، دستکم ۶ هزار و ۹۲۹ غیرنظامی در رویدادهای مختلف کشته یا زخمی شدهاند.
صلاحالدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی افغانستان میگوید طالبان با تفسیر گزینشی و تحریفشده از شریعت، از دین بهعنوان ابزاری برای تحکیم قدرت و سلطه بر مردم استفاده میکند. او سیاستهای طالبان را حاصل «تفکر قومی، هراسافکنی، افراطگرایی خشونتآمیز و فساد» خواند.
تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان از وجود افراد «منفعتطلب» در درون اداره طالبان خبر داد. او گفت ابعاد مختلف تحرکات این افراد زیر نظر استخبارات طالبان قرار دارد و در برابر آنها اقدام خواهد شد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در گفتوگو با نیویارکتایمز اعلام کرد ایالات متحده میتواند سفارت خود را در کابل بازگشایی کند و حضور دیپلماتیک داشته باشد.
علیاحمد جلالی، وزیر پیشین داخله افغانستان، میگوید هیچ حکومتی نمیتواند با تکیه بر استبداد و اعمال زور، برای همیشه بر مردم حکومت کند. او مقاومت مردم در برابر طالبان را «مشروع» خواند و هشدار داد که ایستادگیهای مردمی در سایر نقاط افغانستان علیه طالبان گسترش خواهد یافت.
سازمان عفو بینالملل از حکومت بریتانیا خواست روند «شرمآور» رد درخواستهای پناهندگی زنان افغان را متوقف و تصمیمهای ردشده را بازنگری کند. این نهاد هشدار داد که لندن با وجود آگاهی از سرکوب گسترده زنان و دختران در افغانستان، همچنان درخواست پناهندگی شماری از آنان را رد میکند.
سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، میگوید این گروه در تلاش است از طریق تعامل با جهان، «چالشهای موجود» را حل کند. حقانی همچنین گفت برخی حلقات در خارج از افغانستان تلاش دارند بار دیگر در این کشور بینظمی ایجاد کنند، اما طالبان در برابر این تلاشها ایستادگی خواهد کرد.
یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، روز جمعه هشدار داد که نیروهای دفاعی این گروه برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی آمادهاند و به هیچ طرفی اجازه نخواهند داد امنیت افغانستان را مختل کند. او گفت در برابر هر اقدام «تجاوزکارانه» پاکستان علیه خاک افغانستان، «پاسخ حسابشده» خواهند داد.