زاویه

ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، پس از دیدار با مقام‌های ارشد طالبان در کابل و قندهار، به اسلام‌آباد رفت به اسلام‌آباد رفت و با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، عاصم منیر، فرمانده عمومی نیروهای مسلح و عاصم ملک، رئیس آی‌اس‌آی دیدار کرد.

ابراهیم کالن، رئیس استخبارات ترکیه و حمد بن خمیس الکبیشی، معاون شورای امنیت قطر در سفری غیرمنتظره به کابل رفتند و با مقام‌های ارشد طالبان، از جمله عبدالغنی برادر، معاون رئیس‌الوزرا، سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله، عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات و یعقوب مجاهد، وزیر دفاع، دیدار کردند.

در آستانه بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، السحاب، شاخه رسانه‌ای القاعده در ۱۰ سپتامبر، ویدیویی ۵۲ دقیقه‌ای با عنوان «ربع قرن پس از حملات ۱۱ سپتامبر» منتشر کرد.

در تاریخ معاصر افغانستان کمتر شخصیتی را می‌توان یافت که به اندازه احمدشاه مسعود، فرمانده فقید جبهه متحد ضد طالبان، درباره ماهیت تروریسم و پیامدهای جهانی آن هشدار داده باشد.

«من هنوز برای افغانستان امید دارم». این جمله را پیتر جوونال می‌گوید؛ خبرنگاری که بیش از چهار دهه از نزدیک شاهد جنگ، سقوط حکومت‌ها و ظهور و افول قدرت‌های مختلف در افغانستان بوده است.

در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، زمانی که نیروهای طالبان وارد کابل شدند، احمدشاه مسعود و «مقاومت» بار دیگر در کانون بحث‌های سیاسی و نظامی افغانستان قرار گرفت؛ اما این بار رهبری مقاومت در برابر طالبان را احمد مسعود، فرزند احمدشاه مسعود، بر عهده گرفت.

حضور زلمی خلیل‌زاد، دیپلومات پیشین امریکایی، در مراسم امضای قراردادهای نفت و گاز میان طالبان و شرکت سعودی دلتا اینترنشنال، بار دیگر پرسش‌هایی را درباره نقش او در افغانستان، روابط نزدیکش با طالبان و فعالیت‌های اقتصادی‌اش برانگیخته است.

امضای مجموعه‌ای از توافق‌های انرژی میان وزارت معادن و پترولیم طالبان و شرکت سعودی دلتا، یکی از بلندپروازانه‌ترین برنامه‌هایی است که در سال‌های اخیر برای بخش انرژی افغانستان اعلام شده است.

طالبان از از زمان بازگشت به قدرت‌، زمین‌ها و شهرک‌های زیادی را در سراسر افغانستان «امارتی» اعلام کرده و در مواردی، به باشندگان و مالکان دستور تخلیه داده شده است؛ اما سرعت و شدت عمل طالبان در زمینه جایدادها و مراکز آموزشی شیعیان، برای منتقدان پرسش‌برانگیز شده است.

سارا آدامز، مامور پیشین سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا)، در مطلبی که برای افغانستان اینترنشنال فرستاده کشته‌شدن حسیب پنجشیری، فرمانده جبهه مقاومت ملی افغانستان، در کمین طالبان را حاصل یک عملیات پیچیده و از پیش طراحی‌شده اطلاعاتی بوده می‌داند:

پارلمان پاکستان اخیرا با تصویب قوانین تازه، ساختار فرماندهی نیروهای مسلح این کشور را پس از نزدیک به پنج دهه تغییر داد و اختیارات گسترده‌ای به فرمانده نیروهای دفاعی واگذار کرد.

اظهارات اخیر لطف‌الله حکیمی، سرمفتش وزارت دفاع طالبان، مبنی بر این‌که «تنها پشتو زبان ملی افغانستان است»، بار دیگر یکی از بنیادی‌ترین مباحث هویتی و سیاسی افغانستان را به کانون توجه‌ها کشانده است.

بنا به روایت کلیشه‌ای رایج، سید قطب متفکری مسلمان بود که به سبب اندیشه‌های دینی‌اش خشم جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور فقید مصر را برانگیخت و به فرمان او اعدام شد.

در تاریخ جنگ‌های افغانستان، شخصیت‌هایی اندکی وجود دارند که در کنار تفنگ، جایگاه جرگه را نیز شناخته باشند. جلال‌الدین حقانی به دلیل همین تصویر متناقض، یکی از چهره‌های پیچیده تاریخ معاصر افغانستان است.

در روزهای اخیر که نام لطیف‌الله حکیمی، از مقام‌های وزارت دفاع طالبان، به دلیل غیرملی خواندن زبان فارسی خبرساز شده، به یاد نخستین مواجهه‌ام با او افتادم.

پاسخ تند امریکا به درخواست طالبان برای عادی‌سازی روابط نشان داد که واشنگتن تغییری در سیاست خود درباره اداره حاکم در افغانستان ایجاد نکرده است. امریکا همچنان طالبان را یک سازمان تروریستی می‌داند و از سیاست‌های این گروه در پنج سال گذشته ناراضی است.

طالبان و داعش در ظاهر دشمنان خونین یکدیگرند. طی سال‌های گذشته، نیروهای دو طرف بارها با یکدیگر جنگیده‌اند و هر کدام دیگری را دشمن عقیدتی و نظامی معرفی کرده است.

با گذشت هر روز، ناآرامی‌ها در مرز افغانستان و تاجیکستان افزایش می‌یابد. کشورهای آسیای مرکزی با نگرانی از تشدید تهدیدها، تدابیر امنیتی خود را در امتداد مرزها افزایش داده‌اند. رئیس سازمان پیمان امنیت جمعی هشدار داد که ناآرامی‌ها صرفا در تاجیکستان باقی نخواهد ماند.