
پاسخ به رهبر طالبان: ما شهروندیم و چوپان نمیخواهیم
هبتالله آخندزاده روز سهشنبه، ۲۶ عقرب، در دانشگاه کابل سخن گفت. این دانشگاه برای میزبانی از ملاهای حامی او، یک هفته تعطیل شد و دانشجویان آن از خوابگاه بیرون شدند.

هبتالله آخندزاده روز سهشنبه، ۲۶ عقرب، در دانشگاه کابل سخن گفت. این دانشگاه برای میزبانی از ملاهای حامی او، یک هفته تعطیل شد و دانشجویان آن از خوابگاه بیرون شدند.

هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در دومین سخنرانی خود در کابل، برخلاف معمول به مخالفان این گروه پرداخت و از آنان خواست به افغانستان برگردند و اگر خواهان قدرت هستند، براساس شایستگی به آنان منصب داده خواهد شد.
انتقادهای سراجالدین حقانی از تمرکز قدرت و سیاستهای هبتالله آخندزاده، بار دیگر شکاف درونی طالبان را آشکار کرده است. این اختلافها از چند فرمان فراتر رفته و به منازعه بر سر منبع مشروعیت، حدود صلاحیت رهبر و سهم شبکههای مختلف در قدرت کشیده شده است.
بیعت از مفاهیم مهم در اندیشه سیاسی کلاسیک مسلمانان است که با مشروعیت حکومت، تعیین رهبر و وجوب اطاعت از حاکم پیوند دارد. این مفهوم در اندیشه گروههای اسلام سیاسی معاصر نیز اهمیت خود را حفظ کرده و برای بسیاری از آنها به یکی از مبانی سازماندهی و توجیه اقتدار رهبری تبدیل شده است.

بررسی افغانستان اینترنشنال از سخنرانیها و نشستهای منتسب به هبتالله آخندزاده نشان میدهد که رهبر طالبان از زمان بازگشت این گروه به قدرت در آگست ۲۰۲۱ تاکنون دستکم ۴۰ سخنرانی داشته است.

الکسی اورچوک، معاون نخستوزیر روسیه روز پنجشنبه ۲۱ عقرب در راس هیئتی بلندپایه وارد کابل شد و با مقامهای طالبان دیدار کرد. در جریان این سفر، بخش خصوصی دو کشور ۱۵ تفاهمنامه اقتصادی به ارزش ۱۰۳ میلیون دالر امضا کردند.

در یک سال اخیر، اظهارات مقامهای بلندپایه روسیه، از ولادیمیر پوتین و سرگئی لاوروف گرفته تا سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه این کشور در امور افغانستان، و مسئولان سازمانهای امنیتی منطقه، بهگونه چشمگیری بر وضعیت افغانستان متمرکز بوده است.

پس از سقوط نخستین اداره طالبان در ۲۳ عقرب ۱۳۸۰، روزنامه «جمهوری اسلامی» در تهران، تصویری از دو زن کابلی چادریپوش را در صفحه نخست خود منتشر کرد و در کنار آن نوشت: «کابل نفس کشید».

چند هفته پس از حملات یازدهم سپتمبر ۲۰۰۱ به امریکا، نگاه فرماندهان نظامی واشنگتن به شهری در شمال افغانستان دوخته شده بود؛ شهری که به باور آنان میتوانست مسیر جنگ را تغییر دهد. آن شهر مزارشریف بود.

طالبان در داخل افغانستان میگوید شاخه خراسان داعش را شکست داده و این گروه را به طور کامل از بین برده است. اما مقامهای طالبان در نشستهای امنیتی منطقهای از گسترش تهدید داعش، دسترسی این گروه به فناوریهای پیشرفته و نیاز به همکاری اطلاعاتی کشورهای جهان سخن میگویند.

درگذشت حمید علیدوستی، پدر ترانه علیدوستی، بازیگر سینمای ایران و حملاتی که همزمان با مراسم تشییع و خاکسپاری او متوجه این بازیگر شد، بار دیگر یکی از تاریکترین وجوه فضای مجازی را به نمایش گذاشت: سایبربولی و خشونتی که بخشی از کاربران دیگر در آن هیچ مرز اخلاقی و انسانیای نمیشناسند.

پس از حمله نظامی امریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱ و سقوط اداره طالبان، موجی از حمایت سیاسی، مذهبی و مردمی از این گروه در پاکستان شکل گرفت.

پیروزی دموکراتها یا جمهوریخواهان در انتخابات کانگرس ممکن است بر موضوعاتی چون حقوق بشر، پناهجویان افغان و روابط واشنگتن با پاکستان اثر بگذارد، اما کارشناسان بر این باورند که تغییر ترکیب کانگرس به تغییر بنیادین سیاست امریکا در قبال افغانستان منجر نخواهد شد.

کتاب منسوب به هبتالله آخندزاده با عنوان «عقیده اهل سنت و جماعت»، بیش از آنکه بر عدالت و حقوق مردم تکیه کند، بر اطاعت مطلق از امیر تأکید دارد و هرگونه اعتراض یا مقاومت در برابر او را، حتی در صورت ظلم، مخالف شریعت میشمارد.

انسانها از روزگاران بسیار دور، متناسب با باورها، نیازها و شرایط زندگی اجتماعی خود، مکانهایی را برای نیایش و انجام مراسم دینی اختصاص دادهاند. معابد و پرستشگاهها در جوامع گوناگون، علاوه بر نقش عبادی، گاهی محل گردهمایی، آموزش، تصمیمگیری و انجام برخی امور عمومی نیز بودهاند.

بحران مسکن، افزایش هزینههای زندگی، کمبود امکانات آموزشی و نگرانی از آینده شغلی، موجی از اعتراضها را در کشورهای اروپایی به راه انداخته است؛ اعتراضهایی که از خواستههای صنفی فراتر رفته و نارضایتی گستردهتر نسل جوان از وضعیت اقتصادی و عملکرد دولتها را بازتاب میدهد.

در گفتمان گروههای سلفی عقیده در کانون همهچیز قرار دارد و این گروهها با تأکید بسیار شدید بر اهمیت عقیده و پاکیزه ساختن آن از آلودگیها، برای خود هویتی متمایز از بقیه گروههای مذهبی میسازند.

از جنگ اوکراین و خطر گسترش آن به دیگر کشورهای اروپا تا درگیریهای ایران و خاورمیانه، جنگ غزه، نبردهای لبنان و یمن، جنگ داخلی سودان، بحرانهای افریقا و افزایش تنشهای نظامی بر سر تایوان، جهان با مجموعهای از جنگها و بحرانهای امنیتی روبهرو است.

محدودیتهای روزافزون طالبان بر زنان، محرومیت دختران از آموزش، نقض حقوق بشر و اصرار این گروه بر سیاستهای خود، در کنار کاهش شدید کمکهای جهانی، افغانستان را با یکی از جدیترین بحرانهای انسانی روبهرو کرده است.

بنیادگرایان افراطی در افغانستان، اعم از سلفی و اخوانی و طالب، بسیاری از مخالفان فکری خود را، چه متدین باشند و چه نامتدین، با برچسپ "سکولار" معرفی میکنند.

فضلاحمد معنوی، وزیر سابق عدلیه افغانستان در مقالهای که برای افغانستان اینترنشنال نوشته است توضیح میدهد که چرا رابطه طالبان و اسلامآباد از همپیمانی به رویارویی رسیده است و این بحران چه پیامدهایی برای ایران، هند و آینده افغانستان دارد.

روز شنبه ۱۸ میزان (برابر با ۱۰ اکتبر) روز جهانی صحت روان است؛ مناسبتی که در افغانستان، زیر سایه فقر، محدودیتها و نگرانی از آینده، معنای تلختری یافته است.