وزارت خارجه طالبان در توجیه آزادی دنیس کویل اعلام کرد که خانواده کویل به هبتالله آخندزاده نامه فرستاده بود. با این حال، وقتی نماینده ترامپ به طالبان در مورد سرنوشت مشابه ونزوئلا و ایران هشدار داد، انتظار میرفت که طالبان این تهدید را جدی بگیرد.
منتقدان طالبان را ترسو خطاب کردند اما در واقعیت، این گروه تنها یک زندانی از سه شهروند بازداشتی امریکایی را رها کرده است. به نظر میرسد که به رغم میل واشنگتن، طالبان همچنان از شهروندان امریکایی برای مذاکرات بیشتر و دریافت امتیاز که هر دو طرف به طور علنی در مورد آن صحبت نمیکنند، استفاده خواهد کرد.
نماینده ترامپ در امور گروگانها شعار داد که «دیپلوماسی گروگانگیری مرده است،» اما آدام بولر و دیگر مقامات ارشد ترامپ بار دیگر مجبورند که به کمک امارات متحده یا قطر با طالبان مذاکره کنند و به حرفهای این گروه گوش دهند.
برخلاف سفرهای قبلی، این بار آدام بولر در ترکیب هیئت امریکایی حضور نداشت. بولر که پیشتر دو بار به افغانستان سفر کرده بود، اخیراً به طالبان هشدار صریح داده بود: «اگر زندانیان امریکایی آزاد نشوند، به سرنوشت ونزوئلا یا ایران گرفتار خواهید شد.»
طالبان دستکم دو شهروند امریکایی دیگر به نامهای محمودشاه حبیبی و پاول اوربی را در اختیار دارد. وزارت خارجه امریکا روز سهشنبه، پس از آزادی این زندانی، اعلام کرد: «ما خواستار بازگشت فوری محمود حبیبی، پاول اوربی و همه امریکاییهایی هستیم که بهناحق بازداشت شدهاند.»
این وزارتخانه تاکید کرد که «طالبان باید به سیاست دیپلوماسی گروگانگیری خود پایان دهد.»
دیپلوماسی گروگانگیری
به نظر میرسد طالبان هر بار که ایالات متحده فشار و تهدید خود را افزایش میدهد، یک زندانی را آزاد میکند. پیش از این نیز، در نتیجه فشارهای حکومت دونالد ترامپ، فای هال و جورج گلزمن از زندانهای طالبان آزاد شده بودند.
مقامهای طالبان تلاش میکنند از گروگانها بهعنوان ابزار چانهزنی در روابط با امریکا استفاده کرده و از این طریق اهداف خود را بر واشنگتن تحمیل کنند. مهمترین اهداف آنها عبارتند از عادیسازی روابط با امریکا، به دست گرفتن کنترول سفارت افغانستان در واشنگتن و تصاحب نمایندگی این کشور در سازمان ملل متحد در نیویارک.
آنها همچنین خواهان آزادی عبدالرحیم افغانی از زندان گوانتانامو اند، کسی که از نظر امریکاییها فردی مهم در سازمان القاعده بود و به همین علت واشنگتن تمایلی به آزاد کردن وی ندارد.
تلاشهای پنج سال گذشته طالبان برای رسیدن به این اهداف ناکام مانده است. از این رو، مشخص نیست که ادامه بازداشت دو امریکایی دیگر چه کمکی به طالبان خواهد کرد.چنانچه، آزادی گروگانها و گفتوگوهای نمایندگان دو طرف در دوحه و کابل نیز نتوانسته واشنگتن را به تعامل جدی با طالبان ترغیب کند. برعکس، موضع امریکا روزبهروز تندتر شده و در چندین نشست سازمان ملل، موضعگیریهای شدیدی علیه اداره طالبان اتخاذ کرده است.
امریکا واضح گفته است که با کشورهای گروگانگیر نمیتواند روابط عادی داشته باشد. بنابرین، گروگانهای امریکایی وسیله فشار نیستند، بلکه نقطه ضعف و آسیب پذیری طالبان هستند.
طالبان بر آزادی محمد رحیم از زندان گوانتانامو پافشاری دارد تا به روابط گرم و نزدیک خود با القاعده وفادار بماند. اما این پافشاری این پیام را به امریکا میدهد که طالبان رضایت القاعده را بر خشم و تهدید واشنگتن ترجیح میدهد.
در مجموع، طالبان در حال پیشبرد یک بازی دیپلوماتیک است: هر بار زیر فشار قرار میگیرد، یک امتیاز کوچک میدهد تا از رسیدن تنش به مرحله برخورد جلوگیری کند، اما همزمان همه زندانیان امریکایی را آزاد نمیکند تا دستش کاملاً خالی نماند.
سرنوشت حبیبی
در میان زندانیان، مقامهای امریکایی بیش از همه نسبت به سرنوشت محمودشاه حبیبی حساس هستند. با این حال، مقامهای طالبان در برابر آزادی او مقاومت میکنند و حتی تاکنون بازداشت وی را رسماً تایید نکردهاند. در مقابل، مقامهای امریکایی معتقدند که حبیبی توسط استخبارات طالبان بازداشت شده، اما محل نگهداری او همچنان نامعلوم است.
ایالات متحده برای یافتن سرنخی از حبیبی، جایزهای پنج میلیون دالری تعیین کرده، اما این تلاش نیز بینتیجه مانده است. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در آخرین اظهارات خود بازداشت حبیبی را تایید نکرد. به نظر میرسد بدون روشن شدن وضعیت او، بنبست در روابط امریکا و طالبان ادامه یابد.
گفته میشود حبیبی در پیوند با کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر القاعده، در سال ۲۰۲۲ بازداشت شده است. در این مدت گمانهزنیهایی وجود داشته که طالبان حبیبی را به القاعده تسلیم کرده است.
تا زمانی که سرنوشت حبیبی مشخص نشود، طالبان همچنان در فهرست گروههای گروگانگیر برای امریکا باقی خواهد ماند.
کنار زدن قطر
برخلاف گذشته که قطر نقش میانجی اصلی را ایفا میکرد، این بار امارات متحده عربی این مسئولیت را بر عهده گرفت. قطر پل ارتباط طالبان با امریکا و کشورهای غربی بوده است.
با این حال، برخی منابع از نارضایتی قطر نسبت به سیاستهای طالبان خبر میدهند، از جمله محدودیتهای آموزشی برای دختران، نادیده گرفتن حقوق اقوام و اقلیتها، و حمایت از گروههای شبهنظامی منطقهای. این عوامل احتمالاً به سردی روابط میان دوحه و طالبان منجر شده است.
سکوت قطر در قبال آزادی اخیر زندانی امریکایی نیز قابل توجه است. در حالی که در موارد پیشین، دو زندانی امریکایی با وساطت قطر آزاد شدند و وزارت خارجه این کشور بلافاصله واکنش نشان داد.
سیاست «دیپلماسی گروگانگیری» طالبان تاکنون بیشتر به خرید زمان منجر شده تا دستیابی به اهداف بلندمدت. فشارهای فزاینده حکومت ترامپ نشان میدهد که واشنگتن دیگر حاضر به تحمل این رویکرد نیست و آزادی کامل امریکاییها را شرط اصلی هرگونه تعامل آینده قرار داده است.
