در گزارش آمده است پهپاد تهاجمی قدرتمند و کمهزینهای که ایالات متحده در جنگ خود با ایران استفاده میکند، از میان بیش از ۴۰۰ استارتاپ پهپادی مورد حمایت سرمایهگذاران خطرپذیر در امریکا نیامده است؛ بلکه محصولی تازه و الهامگرفته از پهپاد «شاهد» ایرانی است.
به گزارش والاستریت ژورنال، از روزهای نخست جنگ، این پهپاد که با نام «لوکاس» شناخته میشود، اهداف نظامی ایران را منهدم کرده است؛ در حالی که سامانههای گرانتر و پهپادهای شرکتهای دفاعی نقش چندانی نداشتهاند.
گفته شده این یک پیروزی برای ارتش امریکا است که توانست در کمتر از دو سال، از طراحی اولیه به یک پهپاد آماده نبرد برسد و سنت دیرینه خرید تجهیزات بسیار گرانقیمت و زمانبر را کنار بگذارد.
ساخت «لوکاس» نشانهای اولیه از یک راهبرد جدید است؛ تولید سریع پهپادهای ارزان نشاندهنده این است که پنتاگون میتواند شیوه کاری خود را برای آمادگی بهتر در جنگهای مدرن تغییر دهد.
اطلاعات درباره عملکرد لوکاس در جنگ ایران محدود است، اما به گفته مقامات ارشد دفاعی، این پهپادهای خودمختار در حملات موفق به سایتهای نظامی و سپاه پاسداران، از جمله تاسیسات تسلیحاتی، مراکز تولید پهپاد «شاهد» و سامانههای پدافند هوایی نقش داشتهاند.
به گفته آنان، این موضوع باعث کاهش ۸۳ درصدی حملات پهپادی ایران در روزهای ابتدایی جنگ شده است.
این پهپادهای ارزانقیمت، که نخستین پهپادهای انتحاری یکبارمصرف مورد استفاده امریکا در این جنگ هستند، ریشه در آمادگی امریکا برای یک درگیری احتمالی دیگر با چین دارند.
در شبیهسازیهای جنگی مربوط به درگیری احتمالی با چین، کارشناسان امنیت ملی دریافتند که امریکا ظرف دو هفته یا کمتر، مهمات حیاتی خود را تمام خواهد کرد. از همین رو، ارتش به پهپادی نیاز داشت که سریع، در تعداد زیاد، با برد بالا و هزینه پایین تولید شود.
در دوران دولت بایدن، گروه کوچکی در وزارت دفاع به ایده ساخت نسخهای امریکایی از پهپاد «شاهد» ایران روی آوردند؛ پهپادی مرگبار که ارتشها و گروههای نیابتی در سراسر جهان به دنبال تقلید از آن هستند.
روسیه، که ماهانه حدود ۴ هزار فروند از نسخههای اصلاحشده «شاهد» را به سوی اوکراین شلیک میکند، بیش از هر کشور دیگری توانایی این پهپاد را نشان داده است.
تیمی کوچک در دفتر پژوهش و مهندسی ارتش امریکا طرح ساخت پهپادی را بر اساس تجزیه و تحلیل یک پهپاد «شاهد» بازیابیشده از اوکراین تهیه کرد.
به گفته مقامات سابق دفاعی، این نخستین بار در حدود نیم قرن اخیر بود که امریکا فناوری نظامی کشوری دیگر را برای استفاده خود مهندسی معکوس میکرد؛ آخرین مورد، پلی شناور ساخت شوروی بود.
یکی از مقامات ارشد سابق دفاعی، «لوکاس» را «تویوتا کرولای پهپادها» توصیف کرده است که شاید بهترین امکانات یا پیشرفتهترین قطعات را نداشته باشد، اما ارزان و در دسترس است.
هزینه هر پهپاد «لوکاس» بین ۱۰ هزار تا ۵۵ هزار دالر است که مشابه مدل ایرانی است. این در حالی است که موشکهای کروز دوربرد «تاماهاوک»، که صدها فروند از آنها در جنگ با ایران استفاده شده، هر کدام دستکم ۲ میلیون دالر قیمت دارند.
سخنگوی پنتاگون گفت: «وزارت دفاع متعهد به گسترش راهکارهای خودمختار مقرونبهصرفه برای نیروهای مشترک است و لوکاس نمونهای برجسته از این رویکرد بهشمار میرود.»
مایکل هوروویتز، مقام ارشد سابق پنتاگون و از مدیران تیم توسعه لوکاس، گفت که سایر کشورها توانایی ساخت سلاحهای دقیق و ارزانقیمت دوربرد را داشتند، اما مشکل این بود که امریکا «هیچ هزینهای» برای چنین سیستمهایی صرف نمیکرد.
در سال ۲۰۲۴، لوکاس در ابتکار دولت بایدن برای استقرار هزاران سلاح خودمختار قرار گرفت؛ هرچند انتخاب آن بحثبرانگیز بود، زیرا در آن زمان هنوز در حد نمونه اولیه بود، اما از سامانههای پیشرفتهتر پیشی گرفت.
از آنجا که مالکیت فکری لوکاس در اختیار دولت است، امریکا از رویکردی مشابه دوران جنگ جهانی دوم استفاده میکند: بهکارگیری طیفی از تولیدکنندگان درجه دوم و سوم برای تولید انبوه پهپادها در زمان جنگ.
شرکتهای کمتر شناختهشده «اسپکترورکس» در آریزونا و «اینتگریشن اینوویشن» در آلاباما برای ساخت این پهپادها انتخاب شدهاند. قرار است در مجموع پنج تولیدکننده برگزیده شوند که هر یک توان تولید ماهانه ۳۰۰ پهپاد را داشته باشند.
تفنگداران دریایی امریکا نخستین استفادهکننده از این پهپادها بودند و حدود ۶ هزار فروند برای منطقه هند-اقیانوس آرام سفارش دادند؛ اما با آغاز جنگ با ایران، این پهپادها به فرماندهی مرکزی امریکا تحویل داده شدند و در ماه فبروری برای نخستین بار در نبرد به کار رفتند.
دولت ترامپ اصلاحات گستردهای در روند خریدهای دفاعی انجام داده و خرید سریعتر تسلیحات و استفاده از فناوریهای تجاری را تسهیل کرده است. به گفته مقامات، تصمیم برای حذف برخی فرآیندهای قدیمی، امکان استقرار سریع «لوکاس» را فراهم کرد.
با این حال، تغییرات دیگر زمانبر خواهند بود و تطبیق کامل امریکا با شیوههای جدید جنگی - در حالی که چین در حال توسعه روشهای پیشرفته حمله است - زمان خواهد برد.
با وجود موفقیت لوکاس در برابر پدافند هوایی تضعیفشده ایران، کارشناسان هشدار میدهند که این به معنای موفقیت آن در محیطهای پیچیدهتر نیست. در خاورمیانه، اخلال جدی در «جیپیاس» وجود ندارد، در حالی که در جنگ احتمالی با چین، چنین اختلالاتی میتواند پهپادها را از کار بیندازد.
جک دیسانتیس، کارشناس جنگ الکترونیک، میگوید: «هر فناوریای بالاخره شکست داده میشود.»
نبود گسترده سامانههای مدرن و ارزان امریکایی در جنگ ایران، بهعنوان زنگ هشداری جدی تلقی شده است.
جولی بوش، یکی از بنیانگذاران شرکت فناوری دفاعی والینور اینترپرایزز میگوید: «ما آماده نیستیم. دولت در مقیاسی که به آن نیاز دارد، ابزارهای لازم را در اختیار ندارد.»
