ملا برادر، معاون رئیس وزرای طالبان در سخنرانی جدیدی تحریمهای امریکا علیه طالبان را «ظالمانه» خوانده و از جهان خواسته صرف نظر از ملاحظات سیاسی، «از روی بشردوستی» با افغانستان کمک کند. او ادعا کرده که در بیست سال گذشته هیچ کار زیربنایی در افغانستان انجام نشده است.
این در حالی است که گزارشهای متعدد از نقش طالبان در آتش زدن مکاتب، جلوگیری از پروژههای زیربنایی و تخریب تأسیسات عامه افغانستان در بیست سال گذشته بارها خبرساز شده است.
در ماه جدی کمیسیون مستقل اصلاحات اداری و خدمات ملکی دولت پیشین افغانستان اعلام کرد که از آغاز شدت جنگ در افغانستان در ۲۹ ولایت و ۲۲۶ ولسوالی کشور، ۲۶۰ ساختمان تاسیسات عامه تخریب شده است.
طالبان در بیست سال گذشته یکی از موانع اصلی در برابر اجرای پروژههای عامالمنفعه در افغانستان پنداشته میشدند.
خانواده گرانت بیلی، مرد بریتانیایی ربوده شده در کابل هنوز اطلاعی از او نیافتهاند و در مورد وضعیت او ابراز نگرانی میکنند. قرار بود گرانت بیلی روز یکشنبه، ۱۹ دسمبر کابل را به قصد بریتانیا ترک کند، اما یک روز پیش از پرواز، از اتاق هوتل خود در کابل ربوده شد و دیگر کسی او را ندید.
رابین، برادر آقای بیلی به رسانهها گفته است برادرش پس از سقوط کابل به دست طالبان در اواسط ماه اگست، به این شهر بازگشت تا به مردم کمک کند اما آنها اکنون نگران اند بدترین اتفاق ممکن برای او پیش آمده باشد.
گرانت بیلی حدود ۵۰ سال دارد و اهل جنوب بریتانیا است. او از چند سال پیش در افغانستان مشغول کار در یک سازمان غیردولتی بود.
برادر بیلی میگوید هنگامی که او پس از سقوط کابل به دست طالبان تصمیم گرفت به کابل بازگردد و به مردم کمک کند، از این تصمیم بیلی «متحیر» شده بود.
نیویارک تایمز قبلا گزارش داده بود که گرانت بیلی در بازداشت طالبان به سر میبرد.
وزارت خارجه بریتانیا گفته «ما از بازداشت یک شهروند بریتانیایی در افغانستان آگاه هستیم و با خانواده او برای حمایت از آنها در تماس بودهایم.»
ریچارد درکس، نماینده مجلس عوام بریتانیا تأیید کرد که از این پرونده آگاه است و در این مورد شخصاً با وزیر امور خارجه در تماس بوده است.
کمیته بینالمللی نجات در گزارش تازهای به عوامل تشدید بحران انسانی در سال پیش رو در افغانستان پرداخته و هشدار داده است اگر بحران جاری به درستی مدیریت نشود، بیش از نود درصد مراکز درمانی افغانستان در سال ۲۰۲۲ تعطیل خواهند شد.
کمیته بینالمللی نجات در این گزارش نوشته است گه افغانستان در حالی در صدر فهرست کشورهای دچار بدترین بحران انسانی قرار میگیرد که با وجود پایان درگیریها، نیازهای اولیه مردم بر آورده نمیشود و اقتصاد و خدمات عمومی در این کشور فرو پاشیده است.
این کمیته میگوید ورود طالبان به عرصه قدرت باعث شده است کمکهای بشردوستانه و میلیاردها دالر دارایی افغانستان مسدود شود که پیامد آن فروپاشی اقتصادی و نظام صحی این کشور است.
این نهاد ناظر بینالمللی هشدار میدهد که فروپاشی اقتصادی افغانستان باعث بدتر شدن بحران انسانی در این کشور خواهد شد.
این نهاد با استناد به گزارش سازمان ملل نوشته است که افغانستان با ۹۷ درصد جمعیت فقیر، تا اواسط ۲۰۲۲ شاهد فقر گسترده خواهد بود.
به گفته کمیته بینالمللی نجات، اگر جامعه جهانی به این بحران توجه نکند، افغانستان درگیر ناامنی غذایی، سوءتغذیه و بحران صحی خواهد شد.
فروپاشی نظام صحی
دلیل دیگری که این کمیته برای شرایط بحرانی افغانستان در سال جدید بر شمرده فروپاشی نظام صحی این کشور است.
در گزارش این نهاد آمده است که افغانستان تقریباً در حال فروپاشی کامل نظام صحی و سایر خدمات اساسی است که باعث خواهد شد رفاه میلیونها افغان به خطر بیافتد.
بر اساس این گزارش، در حکومت قبلی حدود ۷۵ درصد از هزینههای عمومی افغانستان به منابع خارجی متکی بود. به ویژه، حدود ۳۰ میلیون افغان از طریق یک برنامه تحت مدیریت بانک جهانی به خدمات صحی وابسته بودند.
اکنون بیم میرود که بیش از ۹۰ درصد از کلینیکهای کشور تعطیل و میلیونها نفر از مراقبتهای اولیه محروم شوند؛ چیزی که مبارزه با کووید ۱۹ را با مشکل رو برو کرده و خطر عمده شیوع بیماری، سوء تغذیه و مرگهای قابل پیشگیری را ایجاد میکند.
بحران گرسنگی
چالش دیگری که طبق این گزارش افغانستان در سال ۲۰۲۲ با آن رو بروست، بحران بیسابقه گرسنگی در این کشور است.
بر اساس این گزارش در اواخر سال ۲۰۲۱ نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان بحران غذایی یا سطوح بدتر ناامنی غذایی را تجربه کردهاند که نسبت به شش ماه پیش از آن ۳۷ درصد افزایش را نشان میدهد.
اما در طول ماههای اول سال جدید میلادی ۵۵ درصد افغانها با ناامنی غذایی حاد مواجه خواهند شد؛ از جمله نزدیک به ۹ میلیون نفر در سطوح اضطراری - یک قدم قبل از شرایط قحطی - بهسر خواهند برد.
ناامنی غذایی احتمالاً در سال ۲۰۲۲ عمیق تر خواهد شد زیرا افغانستان با کمبود مواد غذایی، افزایش سریع قیمت مواد غذایی و خشکسالی مداوم مواجه است. علاوه بر این، گرسنگی ممکن است باعث آوارگی بیشتر شود.
وضعیت زنان و دختران
چهارمین دلیلی که کمیته بینالمللی نجات برای بدتر شدن بحرانی انسانی در سال پیش رو برشمرده، سایه سیاست طالبان بر وضعیت زنان و دختران افغان است.
طبق این گزارش زنان و دختران بیش از هر زمانی در معرض خشونتهای مبتنی بر جنسیت قرار دارند.
در کنار سوء استفاده از دختران خردسال و فروش آنها در مواقع افزایش بحران گرسنگی، اما فروپاشی نظام صحی، دستاوردها را به خصوص در بخش سلامت مادران نابود میکند.
علاوه بر این، محدودیتهای که طالبان بر کار و آموزش دختران و زنان وضع کرده است، امکان خودکفایی زنان و آموزش دختران را از بین میبرد.
خطر حملات داعش
پنجمین عاملی که سال ۲۰۲۲ را به بدترین بحران انسانی برای افغانستان تبدیل میکند، از نگاه کمیته بینالمللی نجات، سایه سیاه شاخه خراسان داعش بر وضعیت امنیتی افغانستان است.
طبق این گزارش، داعش میتواند دست به خشونتهای بزرگی بزند و به غیرنظامیان آسیب جدی وارد کند.
این کمیته میگوید تصور میشود که بهدنبال پیروزی طالبان، داعش عملیات خود در افغانستان را گسترش دهد.
به باور تهیهکنندگان این گزارش، داعش میتواند تهدید امنیتی بزرگی محسوب شود و از تغییر رژیم برای انجام حملات بیشتر و ایجاد ناامنی بیشتر استفاده کند.
بر اساس این گزارش، پس از بهقدرت رسیدن طالبان داعش بر حملات خود شدت بخشید و معلوم نیست که طالبان بتواند این گروه را مهار کند.
در حالی که طالبان هیچ نشانهای برای تحمل نظر و صدای مخالف خود نشان نمیدهد، معاون سخنگوی این گروه میگوید "لازم نیست همه در صف ما و همفکر ما باشند". انعامالله سمنگانی در صفحه توییترش نوشته است: "آنانیکه منتقد نظام هستند، اما در افغانستان ماندهاند، محترم اند".
معاون سخنگوی طالبان در حالی از "محترم" بودن مخالفان سخن میگوید که گزارش میرسد استخبارات این گروه از ناشران و کتابفروشان تعهد گرفته است آثار و اوراق متعلق به "مخالفان امارت اسلامی" را منتشر نکنند، و الا با آنها برخورد خواهد شد.
از زمان سقوط حکومت پیشین در اواسط ماه آگست بهدلیل سرکوبهای رژیم طالبان، اعتراضهای خیابانی به اجتماعات کوچک زنان درون چهار دیواری خانهها محدود شده است.
اکنون کمتر کسی جرات سازماندهی اعتراض خیابانی به فقر و بیکاری گسترده و دیگر مشکلات موجود در افغانستان را دارد.
در مواردی که گروههایی از زنان به خیابانها ریخته و خواهان حقوق از دست رفته خود شدهاند، اعتراض آنها به شدت سرکوب شد و خبرنگارانی که جریان راهپیمایی زنان را پوشش میدادند بازداشت و شکنجه شدند.
انعامالله سمنگانی میگوید "آنانیکه باورها و نظریات مخالف دارند و منتقد نظام هم هستند، اما در افغانستان و در بین مردم خود ماندهاند، محترماند."
اما گزارش سازمانهای و نهادهای مدافع حقوق بشر خلاف این را نشان میدهد.
دیدهبان حقوق بشر با مستند کردن دهها مورد قتل انتقامجویانه، طالبان را متهم کرده که با وجود اعلام "عفو عمومی" بیش از ۱۰۰ افسر پولیس و اداره امنیت ملی پیشین را اعدام یا سر بهنیست کرده است.
وزیر خارجه ایران میگوید روزانه ۵ هزار زن، مرد و کودک افغان وارد مرزهای ایران میشوند. حسین امیرعبداللهیان در گفتگوی تلفنی با آنیکن هویتفلد، وزیر خارجه ناروی گفته است که در چهار ماه گذشته شمار مهاجران افغان که وارد ایران شدهاند به "حدود ۸۰۰ هزار" نفر رسیده است.
وزیر خارجه ایران گفته است که تهران آماده رساندن کمک به مردم افغانستان در داخل مرزهای این کشور است.
او از حکومت ناروی خواسته اگر برنامهای برای کمک به آوارگان افغان دارد، ایران آماده است این کمکها را از طریق زمین و هوا به مردم افغانستان برساند.
آقای امیرعبداللهیان در گفتگو با آنیکن هویتفلد همچنین بر تشکیل حکومت فراگیر با شرکت همه اقلیتهای قومی در افغانستان تاکید کرده است.
انتقامجوییهای اعلام نشده طالبان از کارمندان و ماموران امنیتی حکومت پیشین، فعالان حقوق بشر و روزنامهنگاران، فقر و بیکاری گسترده، وضع محدودیتهای شدید بر فعالیت و رفت و آمد زنان باعث شده است بسیاری اقدام به ترک افغانستان کنند.
اخیرا رییس پاسپورت طالبان با اشاره به چالشهای این اداره گفته بود که همه مردم افغانستان پاسپورت میخواهند.
دشواریهای بهدست آوردن پاسپورت باعث شده هزاران نفر راه قاچاق را برگزیده و از افغانستان خارج شوند.
طالبان به ناشران و فروشندگان کتاب دستور داده که از چاپ و انتشار آثاری که این گروه آنها را متعلق به گروههای تروریستی و مخالفان خود میداند خودداری کنند. استخبارات طالبان فورمهایی میان کتابفروشان و ناشران توزیع کرده که از آنها تعهد میگیرد چنین آثاری نشر نکنند و به فروش نگذارند.
یک ناشر در کابل به افغانستان اینترنشنال گفت: همه ناشران و کتابفروشان موظف شدهاند تمام مشخصات انتشارات و کتابفروشی خود را در فورمهای توزیع شده از سوی اداره استخبارات طالبان ثبت کنند و پس از مهر و امضا، تحویل اداره استخبارات طالبان دهند.
در فورمهای توزیع شده، از ناشران و کتابفروشان تعهد گرفته میشود که "هیچگونه مجلات، اوراق و کتابهایی که توسط گروههای تروریستی و مخالفین امارت اسلامی باشد" نشر نکنند.
در این تعهدنامه کتبی همچنین از کتابفروشان و ناشران تعهد گرفته میشود که آثاری را که "سبب تخریش (تشویش) اذهان عامه، تبلیغ جنگ و خشونت در کشور" شود، خرید و فروش نکنند.
متخلفان از این تعهد، تهدید به پیگیرد قانونی شدهاند.
این ناشر که به دلایل امنیتی نامش فاش نمیشود، به افغانستان اینترنشنال گفت این فورمها نشانه نظارت و دقت طالبان بر کار نشر و فروش کتاب است. او از آینده مبهم صنعت نشر و فروش کتاب ابراز نگرانی کرد.
آنچه در اقدامات محدودکننده اخیر طالبان بیشتر باعث نگرانی ناشران و کتابفروشان میشود، مبهم و قابل تفسیر به رای بودن مواردی است که در تعهد کتبی آمده است.
معلوم نیست گروه طالبان که خودش متهم به اقدامات تروریستی در ۲۰ سال گذشته است، چه کسانی را تروریست میداند که نشر آثار آنها را ممنوع کرده است.
همچنین عبارت "مخالفان امارت اسلامی" و "تشویش اذهان عمومی"، روشن نیست.
کسی به درستی نمیداند طالبان چه کسانی را دشمن خود میدانند و این احتمال وجود دارد که در آینده بر روی آثار هر نویسندهای دست بگذارند و به بهانه انتشار کتابی از او، با ناشران و کتابفروشان برخورد کنند.
همچنین معلوم نیست گروه طالبان چه مسائلی را باعث تشویش اذهان عمومی میداند.