نتیجه نظرسنجی اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که از زمان بهقدرت رسیدن طالبان شمار خبرنگاران زن به طرز چشمگیری کاهش یافته و تبعیض علیه آنان به شدت افزایش یافته است. این اتحادیه گفته که ۸۷ درصد خبرنگاران زن تبعیض را تجربه کرده و ۶۰ درصد کار خود را از دست دادهاند.
بر اساس این نظرسنجی، ۷۹ درصد خبرنگاران زن گفتهاند که در رژیم طالبان توهین و تهدید شدهاند که شامل تهدید فیزیکی و لفظی و همچنین بدفتاری طالبان است.
در این نظرسنجی آمده است که ۹۱ درصد خبرنگاران زن تنها نانآور خانوادههایشان بودهاند و ۸۷ درصد خبرنگاران زن، دیگر انگیزهای برای کار خبرنگاری در شرایط موجود ندارند.
شرکت کنندگان این نظرسنجی درباره سیاست طالبان، محدود شدن تمویل مالی رسانهها و فقدان قانون رسانهها ابراز کردهاند.
اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان گفته که بیش از ۵۰۰ نفر از ۳۴ ولایت افغانستان در این نظرسنجی شرکت کردند.
حامد کرزی که از حامیان صلح با طالبان بود، پس از امضای توافقنامه این گروه با امریکا در دوحه، برای استقبال از این توافق به همراه فرزندانش به خیابانهای کابل برآمد و با شادمانی رانندگی کرد.
او که پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در کابل ماند، اکنون به العالم، تلویزیون عربی دولت ایران تایید کرده است که از سوی حکومت طالبان ممنوعالخروج شده است.
آقای کرزی در پاسخ به پرسشی درباره ممنوعیت سفرهای خارجی خود گفت: بله در سفرهایی که قرار بود با دکتر عبدالله عبدالله داشته باشیم البته به صورت جداگانه مشکلاتی وجود داشت که امیدواریم آن مشکلات برطرف شود.
رییسجمهور پیشین افغانستان در عین حال گفت "در داخل شهر کابل رفت و آمد ما آزاد است و مردم به دیدن ما می آیند".
آقای کرزی گفت که او آقای عبدالله برای سفر در داخل شهر کابل آزادند: "من و عبدالله عبدالله با هم ملاقات می کنیم و در شهر کابل هر جایی بخواهیم می توانیم برویم".
آقای کرزی همچین در این مصاحبه گفته است: آرزو می کنم افغانستان به زودی صاحب حکومتی شود که تمام مردم افغانستان نماینده خود را در آن ببینند.
حامد کرزی از نخستین کسانی بود که خواهان گفتگوهای صلح با طالبان شد. در دوره دوم ریاستجمهوری خود، هرچه بیشتر به صلح با طالبان تمایل پیدا کرد و از حامیان غربی خود، به ویژه ایالات متحده امریکا فاصله گرفت.
آقای کرزی طالبان را برادران ناراضی خود میخواند و امریکا را به دلیل عملیات شبانه در افغانستان سرزنش میکرد.
بسیاری در افغانستان باور دارند که قدرت گرفتن طالبان و بازگشت آنها، پس از یک دوره خاموشی در سالهای بعد از حمله ائتلاف تحت فرمان امریکا، نتیجه پافشاریهای آقای کرزی برای نزدیک شدن به این گروه مطرح کردن این گروه به عنوان واقعیت جامعه افغانستان است.
وزیر خارجه آسترالیا که میزبانی این نشست را داشت گفت این نشست نشان داد که امروز نسبت به گذشته زنان بیشتری عهدهدار وزارتخانههای کلیدیاند و فعالانه با یکدیگر برای صلح و امنیت کار میکنند.
در بیانیه وزارت خارجه آسترالیا آمده است که وزیران زن شرکت کننده در این نشست به سخنان سه زن افغان درباره رویکردها و راههای کمک به بحران انسانی و امنیتی در افغانستان، به خصوص وضعیت زنان و دختران افغان گوش دادند.
در این نشست شرکتکنندگان در باره نقض حقوق بشر در افغانستان، به خصوص محرومیت زنان و دختران از آموزش ابراز نگرانی کردند.
آنان از طالبان خواستند تا در سال آموزشی جدید، همه موانع سر راه آموزش دختران برداشته شود.
از اواسط آگست سال گذشته که طالبان قدرت را در کابل بهدست گرفتند به استثنای بخش آموزش و صحت، زنان از همه پستهای مدیریتی و ریاست بیرون رانده شدند.
گروه طالبان متهم است که یک حکومت کاملا مردانه و تقریباً تکقومی تشکیل داده است.
نشست وزیران زن خارجه هفده کشور در باره افغانستان در حالی برگزار شد که معترضان زن در هفتهها و ماههای اخیر بهشدت سرکوب شدند و اکنون کمتر زنی پیدا میشود تا علیه این گروه صدا بلند کند.
وزیران خارجه هفده کشور همچنین توافق کردند تا از نزدیک رفتار طالبان را به ویژه در قبال زنان و دختران زیر نظر بگیرند و این گروه را نسبت به رفتارشان وادار به پاسخگویی کنند.
در این نشست مجازی که در هفت مارچ، یک روز پیش از روز جهانی زن به میزبانی آسترالیا برگزار شد، وزیران خارجه کشورهای آسترالیا، آلمان، اندورا، بوسنیا، استونیا، گانا، آیسلند، کوزوو، لیختناشتاین، مالاوی، منگولیا، نامیبیا، نیوزیلند، پاناما، سائوتوما، تونگا و ساحل عاج شرکت کردند.
طالبان روز جمعه، ۴ حوت عملیات گسترده بازرسی خانه به خانه را در کابل و شماری از ولایتهای افغانستان آغاز کردند.
گزارشهایی از بدرفتاری طالبان با هنرمندان، با گذشت هر لحظه رعب و وحشت را در جامعه هنری تشدید کرده است.
در آخرین مورد ویدیویی در رسانهها منتشر میشد که نشان میداد طالبان در ولایت کنر آرمونیه و تبله دو هنرمند را بر گردنشان آویخته و آنها را در میان شهر میگردانند.
یک نقاش از کابل با نام مستعار ب. آفتاب میگوید حسی که با شنیدن این خبرها به یک هنرمند دست میدهد "تنها ترس و وحشت نیست، خشم نیز همراهش سراغ ما میآید".
او مدرک کارشناسیاش را از دیپارتمنت نقاشی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل به دست آورده است.
"آفتاب" چهار سال کارگاههایی را برای آموزش نقاشی به جوانان کابل برگزار کرده و آثارش در نمایشگاههایی در کابل، پنجشیر و پاریس به نمایش درآمده است.
این هنرمند میگوید "در دومین روزی که بازرسی خانه به خانه آغاز شد، منطقه ما حالت نظامی به خود گرفت. افراد طالبان به کوچهها ریختند. ما فهمیدیم که تا ساعاتی دیگر نوبت بازرسی به خانه ما میرسد."
او افزود: "از ترس اینکه طالبان مرا شناسایی و اذیت کنند، خانه را ترک کردم. پس از چند ساعت که به خانه برگشتم، اول به جایی رفتم که تابلوهایم را در آنجا جابهجا کرده بودم."
"چیزی که دیدم، صحنه تکاندهندهای بود. طالبان تمام تابلوهایم بر زمین ریخته و تعدادی از آنها را پاره کرده بودند."
احمد سرمست، رئیس انستیتیوت ملی موسیقی افغانستان میگوید در زمان همهگیری کرونا اداره این انستیتیوت برخی از آلات موسیقی را در اختیار هنرجویان خود قرار داد تا با آن در خانه تمرین کنند، اما وقتی که بازرسی خانه به خانه طالبان آغاز شد، خانوادههای این هنرجویان با او تماس گرفتند و نگرانیشان را ابراز کردند.
به گفته آقای سرمست این خانوادهها نگران بودند که مبادا آلات موسیقی امنیت آنها را در خطر بیندازد.
رئیس انستیتیوت ملی موسیقی افغانستان میگوید آنها از ما پرسیدند "با این سازها چه کنیم؟"
آقای سرمست گفت "به آنها گفتم هیچ چیزی مهمتر از امنیت شما نیست. بنابراین شما میتوانید سازها را از بین ببرید."
آقای سرمست میگوید این مشوره، برای خود من بسیار درآور بود. چون این آلات موسیقی با خون دل تهیه شده بود، اما مجبور شدیم مشوره بدهیم که آنها را از بین ببرند.
او گفت: "وقتی که خانوادههای دانشآموزان هنر تصاویر سازهای شکسته را برایم میفرستادند غمگین میشدم. چون میدیدم که در افغانستان مردم از بیم و هراس طالبان مجبور میشوند پدیدههای هنری را که جزو زندگی فرهنگی در تمام جوامع است از بین ببرند."
مرتضی احمدی، دانشجوی هنر از دشت برچی روایت میکند که بعد از شروع بازرسی خانه به خانه مجبور شده گیتارش را از خانه بیرون کند و به عکاسخانه یکی از دوستانش در برچی منتقل کند.
روز بعد، دوست عکاس مرتضی به او زنگ زده و گفته "گیتارت خطرناک است. باید آنرا از اینجا ببری."
به گفته مرتضی او به یکی دیگر از دوستانش که مالک یک مکتب خصوصی است زنگ زده و موافقت او را گرفته که گیتارش را در مکتب او پنهان کند.
مرتضی گفت: "گیتارم را داخل یک بوجی انداختم و به طرف مکتب حرکت کردم، اما در شهرک مهدیه دشت برچی با ایست بازرسی طالبان مواجه شدم."
مرتضی میگوید رنگ از رخش پریده بود و دستانش میلرزید. او روایت میکند "یکی از اعضای طالبان پرسید داخل بوجی چیست؟ به او راست گفتم. گفتم گیتار است."
آقای احمدی گفت "یکی از طالبان گیتارم را از دستم گرفت. آنرا بلند کرد و بر زمین زد. تکه تکهاش کرد. بعد مرا زیر مشت و لگد گرفت. او از گریبانم میکشید تا با خود به حوزه ببرد."
"مرا چند متر با خود کشیدند تا اینکه چند پیرمرد دخالت کردند و با وساطت آنها از چنگ طالبان آزاد شدم."
در ۱۵ اگست ۲۰۲۱، روزی که در روایتهای رسمی به عنوان روز سقوط دولت افغانستان به ثبت رسیده است، اعضای ارکستر ملی موسیقی افغانستان در سالن ارکستر این انستیتوت مشغول تمرین بودند.
آنروز ملودی هنوز در دهلیزهای انستیتوت ملی موسیقی جریان داشت و دانشجویان با هیجان برای اجرای کنسرتی آماده میشدند که قرار بود در ماه اکتبر در کلمبیا اجرا شود.
مسئولان حفاظت انستیتیوت با عجله به بخش اداری آمدند و از آنها خواستند ساختمان را تخلیه کنند زیرا "طالبان به کوته سنگی رسیدهاند."
این آخرین باری بود که صدای پیانو و سهتار در فضای ساختمان انستیتوت شنیده شد. ملودی خاموش شد و جان آن را ترس گرفت. دانشآموزان با سرآسیمهگی انستیتوت را ترک کردند. مسئولان انستیتوت به آنها کمک کردند به خانههایشان برسند.
ساعاتی بعد طالبان وارد ساختمان شدند و "اولین قربانی، گیتاری بود که استاد آرمان به انستیتوت ملی موسیقی هدیه داده بود."
احمد سرمست میگوید: ما آن گیتار را در داخل صندوقچه ویژهای گذاشته بودیم تا بینندگان بتوانند آنرا ببینند. زیرا این گیتار برای انستیتوت ارزش تاریخی داشت.
آقای سرمست روایت میکند که "طالبان در نخستین ساعات حضورشان در انستیتوت ملی موسیقی با هرچه که در اختیارشان داشتند به این مرکز فرهنگی آسیب وارد کردند."
رئیس انستیتوت ملی موسیقی از دو پیانو، سهتار، چیلو، مرین و تنبور به عنوان آلات موسیقی نام میبرد که در نخستین روز ورود طالبان شکستانده شده است.
اینها همان سازهایی بودند که هنرجویان در پانزدهم اگست با آن در اتاق ارکستر مشغول مشق و تمرین بودند.
آقای سرمست میگوید مسئولان انستیتوت موفق شدهاند تمام دانشآموزان از صنف شش تا صنف چهاردهم را همراه با استادان و کارمندان اداری این انستیتوت به کشور پرتگال منتقل کنند.
او میگوید در حال حاضر هنرجویان مصروف ادامه آموزشهایشان در زمینه موسیقیاند و قرار است سال آینده در سازمان ملل کنسرت بدهند.
"اما طالبان زیربناهای انستیتوت را به دیگر نهادها بخشیدهاند، حساب بانکی انستیتوت را تحت کنترول خود درآورده، ترانسپورت را به یغما بردهاند."
آقای سرمست گفت "اکنون ساختمان قدیمی انستیتوت به مرکز یکی از گروههای شبکه حقانی تبدیل شده و افراد مسلح این گروه با خانوادههایشان در آنجا به سر میبرند."
رییس انستیتوت ملی موسیقی افغانستان میگوید نگران وسایل باقیمانده موسیقی در انبارخانههای انستیتوت است، زیرا به گفته او طالبان آنها را به طور خودسرانه به یکی دیگر از ساختمانها منتقل کردهاند: "آنها همه سازها را به شکل بسیار غیرمعیاری سربهسر انداختهاند. گویا دارایی انستیتوت را نگهداری میکنند."
به گفته رئیس انستیتوت ملی موسیقی اگر از وسایل موسیقی مراقبت نشود، آنها به زودی از کار خواهند افتاد.
بهرنگ آتی، نقاشی از هرات میگوید "اگر طالبان با آثارم مواجه شوند یقینا مرا با خودشان میبرند. چون فیگورهای نقاشیام مشکلساز خواهد شد."
به گفته آقای آتی "در ایدیولوژی آنها نقاشیهای برهنهای که من از تن و چهره میکشم مساوی با زنا و جزایش مرگ است."
این نقاش جوان میگوید: "بازرسی خانهبهخانه واقعن نگرانکننده است. چون ضمانتی وجود ندارد که طالبان فقط به دنبال سلاح و مهمات نظامی باشند. آنها هر چیز مشکوکی را که میبینند با خود میبرند."
او گفت: "میترسم که آنها نقاشیهایم را پیدا کنند."
طالبان با تسلطشان بر افغانستان به گونه گسترده دست به سانسور، ممنوعیت، محدودیت و حذف هنر زدهاند.
شماری از هنرمندان محلی در ماههای گذشته قتل، بازداشت و شکنجه شدهاند.
این گروه در نخستین روزهای تسلطشان بر افغانستان در ماه اگست فواد اندرابی، آوازخوان محلی را در اندراب ولایت بغلان کشتند.
پروتکلهای الحاقی کنوانسیونهای جنیوا ۱۹۴۹، تخریب اموال و اماکن فرهنگی و مذهبی را جنایت جنگی میداند.
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان پیش از این با صدور فرمانی به رانندگان تاکسیها در کابل دستور داده بود که در موترها موسیقی نشر نکنند.
