حمدالله محب، مشاور امنیت ملی حکومت اشرف غنی در مصاحبه با بخش انگلیسی بیبیسی برای اولین بار از نقشش در سقوط حکومت قبلی معذرت خواست. او یک بار دیگر فرار خود و اشرف غنی از کابل را توجیه کرد و گفت که به علت جلوگیری از «جنگ کوچه به کوچه» چارهای جز ترک افغانستان نداشتند.
مشاور امنیت ملی حکومت پیشین در این مصاحبه گفت: «مسئولیت هر اقدامی را که مربوط به ناکامی من [در جلوگیری از سقوط نظام] میشود، میپذیرم و بابت آن معذرت میخواهم.»
محب در این مصاحبه که بخش کوچکش را بیبیسی نشر کرده، از دیگر مسئولان حکومت پیشین نیز خواست تا در باره سقوط نظام به مردم توضیح دهند.
او افزود که مردم افغانستان حق دارند بدانند که در زمان سقوط حکومت و ورود طالبان وضعیت از چه قرار بود. او گفت: «مردم افغانستان و تاریخ به گردن ما حق دارند که در مورد آنچه اتفاق افتاد، توضیح بدهیم.»
او افزود که قرار بود برای مذاکره با طالبان به دوحه برود اما فروپاشی سریع حکومت مجال رفتن به دوحه را برایش نداد: «همه چیز بسیار سریع از هم پاشید. بهترین کاری که میتوانستیم انجام بدهیم این بود که شهر و همشهریان خود را مصوون نگهداریم.»
مشاور امنیت ملی حکومت اشرف غنی در حالی از نقشش در سقوط افغانستان از مردم کشور معذرت میخواهد که پیش از این علت سقوط را مذاکرات صلح دوحه دانسته بود.
او چندی پیش در سخنرانی خود در انجمن آکسفورد گفت که امضای توافقنامه صلح از سوی امریکا با طالبان زمینه سقوط سیاسی حکومت اشرف غنی را فراهم کرد.
مشاور امنیت ملی اشرف غنی گفت که نیروهای امنیتی افغانستان شانه به شانه با نیروهای امریکایی علیه تروریزم جنگیدند اما امریکا حکومت آنها را تنها گذاشت.
در مکتوبی که از آدرس ریاست زراعت، آبیاری و مالداری طالبان در ولایت بلخ به ولسوالیهای این ولایت دستور داده است که این فرمان را برای تمام دهاقین ولایت بلخ ابلاغ کنند تا آنها مواد آنرا "جدا در نظر داشته باشند."
کاپی این مکتوب به تمام ولسوالیهای ولایت بلخ ارسال شده است.
طالبان این فرمان را در حالی صادر کردهاند که سازمان ملل گفته است افغانستان به دلیل خشکسالی و بحران اقتصادی در آستانه یک فاجعه انسانی ناشی از گرسنگی قرار دارد.
سازمان ملل متحد در زمستانی که گذشت برای جلوگیری از فاجعه انسانی در افغانستان از کشورهای جهان خواست پنج میلیارد به این کشور کمک کنند.
شماری از فعالان فرهنگی در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال میگویند روز فرهنگ هزارگی را تجلیل میکنند تا از فراموشی سنتهای فرهنگی افغانستان جلوگیری و آیین و رسوم هزارگی را حفاظت کنند.
از نظر آنها این روز بهانهای است برای یادبود رسومی که ریشههای باستانی و پرقدامتی در گذشته دارد.
سمیع عطایی، فلمسازی که از ده سال به این سو در مورد آیینها و فرهنگ نمایشی مردم هزاره تحقیق میکند معتقد است که ثبت چنین روزی در تقویم افغانستان باعث میشود همه به طور عمیقتر به فرهنگ هزارگی بیندیشند.
سمیع عطایی در سال ۲۰۱۴ فلم "کهنیادگار سرزمین آذر" را اکران کرد. این فلم ۵۴ دقیقهای مجموعهای از رسم و رواجهای اقوام ساکن در مناطق مرکزی افغانستان را به تصویر کشیده است.
از نظر این کارگردان فلم: "با مهاجرت گسترده افغانها در طی سالهای آشفتگی و نابسامانی، درج چنین روزی این امکان را به نسلهای بعدی ما خواهند داد تا شناخت بهتری از فرهنگهای بومی کشورشان داشته باشند."
او میگوید که سالهای پیش فکر میکرده که مردم هزاره حاشیهنشینهای غمگینی بودهاند که همیشه مورد بیمهری قرار گرفتهاند، اما پس از تحقیق درباره فرهنگ آیینی، افسانههای هزارگی، رقصهای محلی و حتی سبک معماری رایج در مناطق هزارستان، دریافته که فرهنگ هزارگی با سایر فرهنگهای منطقه درآمیخته تا به درخشش برسد.
ریحانه رها، روزنامهنگار میگوید: "اختصاص روزی به نام فرهنگ هزارگی باعث میشود که ما فرهنگ را به عنوان یک واقعیت انسانی زنده نگه داریم."
او میگوید: "گرامیداشت از یک فرهنگ، به معنای نفی بقیه فرهنگها نیست و هر چیزی که تنوع فرهنگی را زنده نگه دارد، امری پسندیده است."
به گفته او این اصل میتواند شامل گرامیداشت از فرهنگ همه اقوام افغانستان شود.
هزارهها که از ساکنان بومی سرزمین آریانای کهن به شمار میروند، در طول ادوار تاریخی همواره از سوی حاکمان و گروههای سیاسی به دلیل تفاوت مذهبی و قومی مورد سرکوب و تبعیض قرار گرفتهاند.
محمدرضا اهورا، نمایشنامهنویس میگوید که سالهای اخیر فرصت خوبی بود تا با تعامل هزارهها با زندگی شهری، شاهد تبارز فرهنگ ملموس هزارگی مثل لباس، صنایع دستی و سبک معماری در ولایات هزارهنشین باشیم.
دو دهه دموکراسی فرصت این را فراهم کرد تا با برگزاری جشنوارههای فرهنگی و هنری بسیاری از مردم افغانستان بیشتر از گذشته، با موسیقی و رقص هزارگی آشنا شوند.
قوانین سختگیرانه وضع شده از سوی طالبان و خشونتی که تمام کشور را فرا گرفته، باعث شده تا تمامی فعالیتهای فرهنگی در کابل و سایر مناطق افغانستان برای تعاملات فرهنگی و هنری به حاشیه رانده شده شود.
تا پیش از سقوط دولت پیشین، در برخی مناطق هزارهنشین مثل بامیان بازارچههای لباس و صنایع دستی زنان دایر میشد.
این بازارچهها نه تنها زمینه آشنایی با فرهنگ هزارگی را فراهم میکرد، بلکه باعث رشد تجارتهای کوچک در این مناطق نیز شده بود.
آقای اهورا میگوید که بیست سال اخیر فرصتی را فراهم کرد تا هزارهها بتوانند فرهنگ ملموس خود را بهتر بشناسند و به بقیه معرفی کنند، ولی حالا نیاز است تا روی جنبههای دیگر فرهنگ هزارگی که هنوز زنده هستند مانند نمادها، معماری، ادبیات شفاهی و دایره واژگانی رایج در گویش هزارگی که ریشههای اوستایی دارند نیز تحقیق شود.
سکینه غلامعلی، دانشآموخته رشته طراحی لباس میگوید: "ما امروز در دنیایی زندگی میکنیم که خردهفرهنگها در جریان داد و ستد با هم قرار گرفتهاند."
او میگوید که لباس محلی هزارگی، دوخت و رنگی که در آن به کار برده شده، برای مردم سایر کشورها ستودنی است. به گفته او، این خودش باید ما را به سمت شناخت دقیق از فرهنگ هزارگی تشویق کند.
