روزنامه دان اطلاعاتی را به نقل از بانک دولتی پاکستان منتشر کرده است که نشان میدهد صادرات و واردات پاکستان از افغانستان در سال مالی ۲۰۲۲ نسبت به سال ۲۰۲۱ کاهش یافته است. بر این اساس، صادرات پاکستان به افغانستان نسبت به سال گذشته ۴۳.۸ درصد و واردات ۱۷.۸۴ درصد رشد منفی داشته است.
براساس اطلاعات این روزنامه، صادرات پاکستان به افغانستان در سال مالی ۲۰۲۲ به بیش از ۵۵۲ میلیون دالر رسیده است. این در حالی است که صادرات این کشور در سال مالی ۲۰۲۱ به بیش از ۹۸۳ میلیون دالر میرسید. تا چند سال پیش، افغانستان بعد از ایالات متحده، دومین مقصد صادراتی پاکستان بود.
واردات پاکستان از افغانستان در سال ۲۰۲۲ به حدود ۱۴۷ میلیون دالر رسیده است. در حالی که در سال ۲۰۲۱ این رقم به حدود ۱۷۹ میلیون دالر میرسید.
پاکستان عمدتاً اقلام ضروری آشپزخانه از جمله بادنجان رومی، کچالو و پیاز و همچنین میوههای تازه و خشک را از افغانستان وارد میکرد. بعد از پیروزی طالبان در افغانستان دولت پاکستان حداکثر واردات از افغانستان را در بدل کلدار، به جای دالر انجام داده است.
برادر نفیسه عضو طالبان است و نفیسه بهترین مکان را برای مخفی کردن کتابهای مکتب از چشمان کنجکاو برادر خود پیدا کرده است: آشپزخانه، جایی که مردان افغان به ندرت وارد آن میشوند. صدها هزار دختر مانند نفیسه از یک سال پیش از آموزش محروم شدهاند اما عطش آنها برای آموزش کم نشده است.
خبرگزاری فرانسه در گزارشی تجربه این روزهای نفیسه را روایت کرده است. دختری که در یک مکتب مخفی در روستای دورافتادهای در شرق افغانستان درس میخواند، میگوید: "پسران در آشپزخانه کاری ندارند. بنابراین من کتابهایم را در آنجا پنهان میکنم."
او میگوید اگر برادرش از رفتن او به مکتب خبر شود، او را لتوکوب خواهد کرد.
از زمان به دست گرفتن قدرت در یک سال پیش، طالبان محدودیتهای سختی را بر دختران و زنان اعمال کردهاند. طالبان عملا زنان را از زندگی عمومی بیرون میکشند.
زنان دیگر اجازه ندارند بدون همراهی یک مرد به سفر بروند. همچنین به آنها گفته شده است که سراسر بدن و صورت خواهد را با حجاب و یا برقع بپوشانند.
طالبان به زنان تذکر داده اولویت این است که فقط در صورت لزوم، از خانه بیرون شوند.
در ظالمانهترین محرومیت، طالبان به مکاتب دوره ثانوی در افغانستان اجازه بازگشایی ندادهاند.
با این حال زنان افغانستان در خانههای خود مدارس مخفی به راه انداختهاند.
گروهی از خبرنگاران خبرگزاری فرانسه دستکم از سه مکتب مخفی بازدید کردهاند و با معلمان و دانشآموزان این مکاتب -که نام اصلیشان بخاطر حفظ امنیت آنها مخفی مانده- مصاحبه کردهاند.
ما آزادی می خواهیم
دههها آشفتگی سیستم آموزشی افغانستان را ویران کرده است، بنابراین نفیسه با وجود اینکه ۲۰ ساله است، هنوز در حال تحصیل دروس دوره متوسطه است. فقط مادر و خواهر بزرگترش خبر دارند که او به مکتب میرود و درس میخواند. برادر او عضو گروه طالبان است و سالها علیه دولت سابق در کوهها جنگیده است. برادر نفیسه بعد از پیروزی گروهش میگوید جای زن خانه است، زنان باید به خانه بازگردند.
برادر نفیسه به او اجازه میدهد صبحگاهان برای مطالعه قرآن به یک مدرسه دینی برود، اما نفیسه بعد از ظهرها در یک صنف مخفی که توسط انجمن انقلابی زنان افغانستان (راوا) برگزار میشود، شرکت میکند.
نفیسه گفت: "ما این ریسک را پذیرفتهایم، در غیر این صورت بیسواد میمانیم."
او تاکید میکند که "من میخواهم داکتر شوم. ما میخواهیم کاری برای خودمان انجام دهیم، میخواهیم آزادی داشته باشیم، به جامعه خدمت کنیم و آینده خود را بسازیم."
وقتی خبرگزاری فرانسه از مکتب آنها بازدید کرد، نفیسه و ۹ دختر دیگر با معلمی که او هم زن بود، درباره آزادی بیان بحث میکردند. آنها در کنار هم، روی فرش نشسته بودند و به نوبت با صدای بلند از یک کتاب درسی متنی را میخواندند.
برای رسیدن به صنف، آنها اغلب در ساعات مختلف از خانه خارج میشوند و مسیرهای خود را هر روز عوض میکنند تا از سوی مردان منطقه که اکثرا با طالبان همسویی دارند، شناخته نشوند و توجه آنها را جلب نکنند.
خواهر نفیسه مکتب را رها کرد تا هرگونه سوء ظن به برادرش را محدود کند.
خبرگزاری رویترز در آستانه یک سالگی ورود طالبان به کابل سراغ زنانی رفته که هنوز در این شهر برای رسیدن به حقوق و آزادیهای خود مبارزه میکنند. مونسه مبارز میگوید قرار نیست آنها از حقوقی که زنان افغان در طول ۲۰ سال حکومت جمهوری اسلامی افغانستان به دست آوردند، دست بردارند.
قبل از اینکه یک سال پیش، جنبش اسلامگرای تندرو طالبان به قدرت بازگردد، مونسه ۳۱ ساله به عنوان مدیر نظارت بر سیاست در وزارت مالیه خدمت میکرد.
او یکی از زنان بسیاری بود که عمدتاً در شهرهای بزرگ زندگی میکردند. خبرگزاری رویترز نوشته است زنان در این دوره آزادیهایی را به دست آورده بودند که نسل قبلی تحت حکومت قبلی طالبان در اواخر دهه ۱۹۹۰ نمیتوانست رویای آن را ببیند.
اکنون مونسه مبارز کارش را از دست داده و هیچ شغلی ندارد. تفسیر سختگیرانه طالبان از قوانین اسلامی، حقوق زنان برای کار و حضور در اجتماع را به شدت محدود کرده است. زنان افغانستان ملزم شدهاند که حجاب سختگیرانهای را به تن کنند، مکاتب دوره ثانوی همچنان به روی دختران مسدود است و هزاران زن در سرتاسر کشور بیکار شدهاند.
در دولت جدید، هیچ زن در کابینه وجود ندارد، وزارت امور زنان تعطیل و به جای آن وزارت امر به معروف و نهی از منکر ایجاد شده است.
مونسه مبارز میگوید: "یک جنگ پایان یافت، اما نبرد برای یافتن جایگاه مناسب برای زنان افغان آغاز شده است." او میگوید: "ما صدای خود را در برابر هر بیعدالتی، تا آخرین نفس بلند خواهیم کرد."
با وجود آنکه هر تظاهرات اعتراضی در دوره طالبان با خطر لتوکوب و بازداشت سازماندهندگان و شرکتکنندگان آن روبرو است. با این حال مونسه در چندین تظاهرات شرکت کرده است تا بتواند از حقوق خود محافظت کند.
آخرین تظاهرات مونسه در ۱۰ می برگزار شده بود. طالبان در آنروز این تظاهرات را سرکوب کردند.
اما مونسه و زنان دیگر مبارزه خود را از خیابان به زیر سقف خانهها بردند. آنها با روشهای متفاوت دست به سرپیچی از قواعد سختگیرانه طالبان میزنند و درباره حقوق زنان بحث میکنند.آنها همچنین مردم را تشویق میکنند تا به آرمان آنها بپیوندند. رویترز میگوید شکلگیری چنین تجمعاتی در دور پیشینی که طالبان بر کابل حکومت میکردند، غیر قابل تصور بود.
در ماه جولای گروهی از زنان در خانه یکی از آنها در کابل جمع شدند و به صورت دایرهای روی زمین نشستند. آنها در مورد تجربیات خود صحبت کردند و شعارهایی را فریاد زدند که در تظاهراتهای خود در خیابانها از آن استفاده میکردند: نان، کار، آزادی.
او به رویترز گفت: "ما برای آزادی خود میجنگیم، ما برای حقوق و موقعیت خود مبارزه میکنیم، ما برای هیچ کشور، سازمان یا سازمان جاسوسی کار نمیکنیم. اینجا کشور ما است، این وطن ما است و ما حق داریم در سرزمین خود زندگی کنیم."
آلیسون داویدیان، از بخش زنان دفتر سازمان ملل در کابل میگوید داستان مشابهی از زنان مبارز در سراسر کشور تکرار میشود.
او گفت: "برای بسیاری از زنان در سراسر جهان، راه رفتن بیرون از درب ورودی خانه شما یک بخش عادی از زندگی است، اما برای زنان افغانستان به عنوان یک اقدام غیر عادی به شمار میرود."
در حالی که قوانین مربوط به رفتار زنان در ملاء عام همیشه واضح نیست، طالبان در نقاط مختلف برخورد چند گانهای را در برابر زنان در پیش گرفتهاند. در مراکز شهری نسبتاً لیبرال مانند کابل آنها اغلب بدون همراه مرد سفر می کنند. این در مناطق محافظهکارتر، عمدتاً در جنوب و شرق کمتر رایج است.
نظر به قوانین طالبان اگر زنان بخواهند به سفرهای دورتر بروند، قطعا باید یک همراه مرد داشته باشند.
رفتار طالبان با دختران و زنان افغانستان یکی از دلایل اصلی امتناع جامعه جهانی از به رسمیت شناختن دولت سرپرست آنهاست.
این رفتار باعث شده میلیاردها دالر کمک به افغانستان قطع و بحران اقتصادی این کشور تشدید شود. مقامات ارشد در چندین وزارتخانه گفتند که سیاستها در مورد زنان توسط رهبران ارشد این گروه تعیین شده است و از اظهار نظر بیشتر در این مورد خودداری کردند.
رهبری طالبان میگوید که تمام حقوق افغانها بر اساس تفسیر آنها از شریعت حفظ خواهد شد.
گروههای حقوق بشر و دولتهای خارجی نیز طالبان را به سوء استفاده و کشتار هزاران غیرنظامی در بیست سال گذشته متهم کردهاند.
در حال حاضر افغانستان تنها کشور جهان است که در آن دختران از رفتن به مکتب منع هستند.
در ماه مارچ، این گروه اعلام کرد که مدارس متوسطه دخترانه بازگشایی خواهند شد، اما تصمیم خود را در همان صبحی که بسیاری از دختران با هیجان به مکتب آمده بودند، لغو کردند.
برخی موفق شدهاند که در دورههای آموزشی آنلاین ثبت نام کنند. کریشمه رشیدی ۱۶ ساله که میخواهد برای دوره موقتی در صنفهای آنلاین شرکت کند، میگوید که هنوز امیدوار است دروازه مکاتب باز شود.
او از پدر و مادرش خواسته افغانستان را ترک کنند تا او بتواند به آموزش خود ادامه دهد. او میگوید هرگز دست از ادامه تحصیل بر نخواهد داشت.
ارتش پاکستان اعلام کرد که جنرال فیض حمید به عنوان فرمانده قول اردوی بهاولپور منصوب شده است. او از اکتبر ۲۰۲۱ به اینسو به عنوان فرمانده سپاه پیشاور خدمت میکرد. آقای حمید در ماههای گذشته رفتوآمدهای دوامداری به کابل داشت و مشغول گفتگوی صلح با تحریک طالبان پاکستانی بود.
روند مذاکرات صلح با تحریک طالبان پاکستان با میانجیگری طالبان افغانستان در کابل انجام میشود. فیض حمید به نمایندگی از دولت پاکستان، رهبری این مذاکرات را به عهده داشت. انتقال او از پشاور به بهاولپور، مذاکرات صلح تحریک طالبان پاکستان و دولت این کشور را با آینده ناروشنی رها کرده است.
فیض حمید تا ماه اکتبر ۲۰۲۱ به عنوان رئیس استخبارات پاکستان آیاسآی فعالیت میکرد. بعدا او فرماندهی ارتش در پشاور را به عهده گرفت و جنرال ندیم احمد انجم به جای او منصوب شد.
انتصاب فیض حمید به عنوان رئیس استخبارات پاکستان، در زمان بسیار مهمی صورت گرفته بود. زمانی که به نظر میرسید چالشهای امنیتی خارجی و داخلی در حال افزایش هستند.
دیوید پتریوس، فرمانده پیشین نیروهای امریکایی در افغانستان، در مقالهای در مجله اتلانتیک نوشت، امریکا به جای خروج و «انداختن افغانستان و مردمش به دست طالبان»، میتوانست وضعیت افغانستان را در «کنترول» خود داشته باشد و از سقوط حکومت جلوگیری کند.
او با اشاره به امکانات و تکنولوژیهای نظامی مانند پهباد استدلال کرد که امریکا با هزینه کمتری انسانی و مالی میتوانست در نقش مشاور و حامی دولت افغانستان باقی بماند.
پتریوس نوشت: «تلاش برای کنترول اوضاع[افغانستان] گزینه کمتر ایدهآل و نیازمند تعهد پایدار و نسلی بود. اما بهتر از این بود که این کشور و مردمش را برای طالبان و دیگر جنگجویان رها کردیم.»
پتریوس در این مقاله «اشتباهات کلان» متعدد امریکا را در افغانستان بررسی کرده است که یکی از آن از نظر وی، حمایت امریکا از «اعطای قدرت بسیار زیاد به حکومت مرکزی» در افغانستان بود.
جنرال پترئوس که برای مدتی رئیس سازمان سیا نیز بود، توافق دوحه را «بدترین موافقتنامه سیاسی» در تاریخ امریکا توصیف کرد که به اعتقاد او، شرایط آن، از جمله رهایی ۵ هزار جنگجوی طالب از زندانهای افغانستان، موجب سقوط حکومت در این کشور شد.
این نظامی بازنشسته امریکایی با این حرف منتقدین موافق است که حکومت بایدن با خروج آشفته و بیحساب و کتاب از افغانستان بر این ادعای رقبای امریکا مهر تایید زد که «امریکا متحد قابل اتکا نیست و در عوض یک قدرت در حال زوال است.»
او این نوع نگاه را در هنگامه جنگ اوکراین و اوج گیری تنشها با چین بر سر تایوان قابل توجه میداند.
پتریوس پیش بینی میکند که طالبان همچنان به میزبانی و حمایت از گروههای تروریستی و شبه نظامی در افغانستان ادامه خواهند داد.
نیویارک تایمز به نقل از مقامات طالبان گزارش داد که کابینه طالبان از بازشدن مکاتب به روی تمام دختران در ماه حمل حمایت کرد، اما مخالفت ملا هبتالله و دیگر ملاهای تندرو در قندهار مانع از این کار شد. به گفته آنان، کابینه طالبان در کابل صلاحیت تصمیمگیری در باره این موضوع را نداشت.
مقامات امریکایی به این روزنامه گفتند که نمایندگان طالبان به طور پیوسته به آنان اطمینان میدادند که مانع تحصیل دختران افغان نخواهند شد. اما ظاهراً روی این مساله در میان طالبان اتفاق نظر وجود نداشته است.
نیویارک به نقل از چند مقام طالبان که روزنامه هویت شان را فاش نکرده، گزارش داد که اکثریت اعضای کابینه طالبان، به شمول سراج الدین حقانی و مولوی یعقوب مجاهد، از بازگشایی مکاتب به روی تمام دختران حمایت کردند. با این حال، یک مقام طالبان در وزارت معارف گفت: «وقتی ما برنامه بازگشایی مکاتب[دخترانه] را به کابینه فرستادیم، آنها پاسخ دادند که صلاحیت تصمیمگیری در مورد این موضوع حساس را ندارند.»
مقامات طالبان گفتند که در شورای رهبری طالبان در قندهار پس از چند روز بحث با بازگشت دختران به مکتب مخالفت شد.
نکته سوال برانگیز این است که چرا طالبان به دختران اجازه حضور در دوره ابتدایی و دانشگاه را داده اند؟ ظاهراً، مقامات طالبان مدعی اند که ملا هبت الله، رهبر طالبان و دیگر اعضای شورای قندهار در جریان حضور دختران در مقاطع ابتدایی و عالی نبودند.
متیو ایکنس، خبرنگار نیویارک تایمز در گزارشش از افغانستان در این مورد گفت که در میان طالبان، به خصوص در دولت، از ممنوعیت آموزش دختران و دستورات وزارت امر بالمعروف نارضایتی دیده میشود. به گفته او، مقامات طالبان به سختی میکوشند از تصامیمی چون ممنوعیت تحصیل دختران دفاع کنند.
یک فرمانده طالبان به او گفت: «چرا ما با این اعلامها برای خود مشکل درست میکنیم؟ مردم به جای مشاهده کار ما، خبر دستورات جدید در مورد لباس را می شنوند.»
با این حال، طالبان برای پرهیز از اختلافات درونی، فعلا به طور یکدست از دستورات رهبران خود پیروی میکنند. یک مقام طالبان به ایکنس گفت: «رهبر دستور داده است، ما نیز اطاعت میکنیم. ما باید از فتنه در میان خود پرهیز کنیم. این مساله مهمتر از این است که چه چیزی اجازه است یا نیست.»
