کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا گفت که اولین جلسه استماعیه خود را برای بررسی «خروج عجولانه و ناهماهنگ» ایالات متحده از افغانستان به روز ۱۷ حوت برگزار خواهد کرد. در این جلسه شهادت مسئولان دو گروه نظامی که در تخلیه افغانها و امریکاییها نقش داشتند، شنیده خواهد شد.
پس از قدرت گرفتن جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان، این اولین جلسه کمیته روابط خارجی در مورد افغانستان است. در این جلسه رهبران «الاید ایرلیفت ۲۱» و «تاسک فورس پایناپل»، دو گروه از نظامیان امریکایی که در تخلیه امریکاییها و افغانها نقش داشتند شهادت خواهند داد.
جمهوریخواهان با بررسی و ارزیابی خروج عجولانه نیروهای امریکایی از افغانستان میخواهند رئیسجمهور بایدن را زیر فشار قرار دهند. به نظر میرسد که هدف نمایندگان جمهوریخواه بیشتر تضعیف جایگاه بایدن در انتخابات سال آینده است.
پولیس استرالیا میگوید که گروههای تبهکار در همکاری با قاچاقچیان افغان، قاچاق ماده مخدر متامفتامین، معروف به شیشه را به استرالیا افزایش دادهاند. پولیس میافزاید که قاچاق شیشه از افغانستان به این کشور، پس از به قدرت رسیدن طالبان زیاد شده است.
به نقل از تلویزیون استرالیایی ایبیسی، سال گذشته پولیس مرزی استرالیا ۲۶ کیلوگرام شیشه تولیدشده در افغانستان را کشف و ضبط کرد.
این تنها بخشی از دردسر شیشه برای استرالیا است. پولیس در این سال توانست که مجموعاً حدود ۲۵۰ کیلوگرام متامفتامین به ارزش ۱۵۲ میلیون دالر را قبل از ورود به استرالیا ضبط کند.
پولیس استرالیا گفت که باندهای تبهکار موترسیکلسوار روابط و همکاری خود با باندهای جنایتکار در افغانستان را افزایش دادهاند. آنها تلاش میکنند که از طریق محمولههای باری شیشه را به استرالیا قاچاق کنند.
طالبان پس از به قدرت رسیدن کشت کوکنار را ممنوع کرد، اما تولید و قاچاق موادمخدر از افغانستان به کشورهای دیگر افزایش یافته است.
روزنامه واشنگتن پست به نقل از تولیدکنندگان و فروشندگان موادمخدر در افغانستان گزارش داد که تولید متامفتامین به شکل سرسامآوری در افغانستان افزایش یافته است و هر ماه کارخانههای بیشتر تولید آن ایجاد میشود.
کارشناسان هشدار میدهند که با این روند، افغانستان به مرکز تولید شیشه در جهان تبدیل خواهد شد.
تولید شیشه پس از آن رونق گرفت که قاچاقچیان مواد مخدر یک گیاه بومی به نام «اِفِدرا» را کشف کردند. این گیاه که در میان قاچاقبران مواد مخدر در افغانستان به نام «اومان» شناخته میشود، به صورت وحشی رشد میکند و مهمترین عنصر در تولید شیشه است.
یکی از عمدهفروشان مواد مخدر به نام عبدالودود به این روزنامه گفت که در دکانش در ولسوالی بکواه ولایت فراه به صورت آزادانه شیشه را میفروشد. عبدالودود خریطههای نیمکیلویی شیشه را که در بازارهای اروپا تا دهها هزار دالر قیمت دارد، در بدل ۲۵۰ دالر امریکایی میفروشد.
او گفت: «هر سال فروش و تولید [شیشه] افزایش مییابد.» او انتظار دارد تا ۲۰ کیلو شیشه را فقط در چند روز بفروشد.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت مردم افغانستان، در کنار دیگر سیاستمداران برجسته، از توافقنامه دوحه در سالروز امضای آن انتقاد کرد. آقای محقق روز چهارشنبه در توییتر نوشت که این توافقنامه، «سند تباهی ملت افغانستان، سند قتل دهها هزار تن از نظامیان پیشین و سند مهاجرت میلیونها انسان» است.
او در این توییت بالحن شدیدی از امریکا برای امضای این توافقنامه که منجر به خروج نیروهایش از افغانستان شد، انتقاد کرد و این کشور را یک «قدرت پوشالی» توصیف کرد.
صلاح الدین ربانی، رهبر حزب جمعیت نیز گفت که این توافقنامه تنها در خدمت قدرت بخشیدن به یک گروه افراطی قرار گرفت. او طالبان را گروهی دانست که از «مرگ و ویرانی» تغذیه میکند.
در کابل طالبان روز امضای توافقنامه را به عنوان «روز سرنگونی امپراتوری امریکا» در افغانستان تجلیل کردند، اما در عین حال از کشورهای غربی خواستند که با دولت طالبان ارتباط برقرار کنند.
توافقنامه دوحه در ۱۲ دلو ۱۳۹۸ با حضور نمایندگان امریکا، طالبان و قطر امضا شد. زلمی خلیلزاد، نماینده امریکا در امور افغانستان و ملا عبدالغنی برادر، رئیس هیات طالبان در مذاکرات، این سند را امضا کردند.
خلیلزاد پس از سقوط دولت به علت نقشش در مذاکرات و امضای توافقنامه نهایی بارها مورد انتقاد شدید و توهینآمیز سیاستمداران و مقامات دولت سابق افغان قرار گرفته است. اما، نماینده پیشین امریکا با دفاع از نقش خود میگوید که سیاستمداران افغان مسوولیت شکست و سقوط دولت پیشین را به عهده نمیگیرند و در عوض مسوولیت را «به گردن خارجیها» می اندازند.
او روز سهشنبه در مصاحبه با بی بی سی گفت: «طالبان ممکن حدود ۶۰ هزار نفر داشت، قوای افغان [آن طور که] میگفتند ۳ لک نفر بود. تعداد قوای افغان بیشتر از طالب بود، پول بیشتر داشت، اسلحه بهتر هم به دستش بود. سوال اینجاست که چطور با این همه، قوا[ی افغان] جنگ نکرد؟»
خلیلزاد گفت که نیروهای نظامی سابق، «عقیده نداشتند که به طرفداری از نظام بجنگند.» به گفته او، سیاستهای غلط رئیسجمهور پیشین در برابر ارتش افغانستان به کاهش حمایت نیروهای امنیتی از دولت افغانستان کمک کرد.
در گزارش اخیر سربازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان در مورد دلایل سقوط ارتش افغانستان به اشتباهات امریکا در ساختن ارتش افغانستان اشاره شده است. یکی از خلاهای اساسی، وابستگی شدید ارتش به نیروی هوایی امریکا بود که با خروج نیروهای آن، ارتش افغانستان پشتوانه هوایی را از دست داد و در جنگ شکست خورد.
خلیلزاد پذیرفت که امریکا در این مورد اشتباه عمل کرد اما تاکید کرد که مسوولیت اصلی فروپاشی دولت و ارتش قبل از هر کسی به دوش سیاستمداران افغان است.
او به کنایه گفت که ولودیمیر زلنسکی از اوکراین به این دلیل فرار نکرد که ناتو و امریکا از او حمایت نمیکنند، بلکه در کشور ماند و در برابر ارتش بزرگ روسیه جنگ کرد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز چهارشنبه در دیدار با توماس نیکلاسون، از نماینده اتحادیه اروپا در افغانستان خواست تا روابط طالبان با اتحادیه اروپا را «نزدیک» کند. او از کشورهای اروپایی خواست که سفارتهای خود را در کابل باز کنند.
نیکلاسون به همراه یک مقام زن اروپایی برای ملاقات با وزیر خارجه طالبان به قندهار رفته بود.
حاجی زید، سخنگوی والی طالبان، از قول امیرخان متقی خطاب به نیکلاسون در توییتر نوشت: «شما افغانستان را با اتحادیه اروپا نزدیک کنید. چون با آمدن امارت اسلامی امنیت کامل در افغانستان تامین است. پس از کشورهای اروپایی بخواهید تا سفارتخانههای خود را در افغانستان باز کنند. اینجا هیچ مشکل امنیتی وجود ندارد.»
توماس نیکلاسون تا هنوز در مورد اظهار نظر نکردهاند.
در این ملاقات معاون والی قندهار نیز از نیکلاسون خواست تا در مورد کشت بدیل کوکنار، حمایت از کودکان و خانوادههای بیسرپرست، تداوی مریضان روانی، آموزش، حمایت از کلینکهای صحی در شهر قندهار و ولسوالیها، فراهم کردن تجهیزات صحی و غیره کمک کند.
رسانه وایس در گزارشی تحلیلی مینویسد داعش میخواهد با بهرهبرداری از سرکوب اقلیت مسلمان ایغور توسط چین، خود را در سطح بینالمللی مطرح کند. به نوشته این رسانه، با چرخش ماشین رسانهای داعش علیه بیجینگ، شهروندان و منافع چین در افغانستان هدف حملات بیشتری قرار خواهند گرفت.
وایس به نقل از لوکاس وبر، پژوهشگر در حوزه کشورهای بدون دولت و سازمانهای ستیزهجو مینویسد که «مسئله اویغورها یکی از بزرگترین موارد سرکوب مسلمانان است که داعش میتواند برای افزایش جذابیت خود از آن استفاده کند.»
به گفته این کارشناس، داعش با تمرکز بر مساله سرکوب مسلمانان در چین اساسا نشان میدهد که تنها گروهی است که به این مساله توجه دارد و به انتقاد، تهدید و حمله علیه چین ادامه میدهد.
در ماههای اخیر، داعش خراسان موضعی خصمانهتر در قبال چین در پیش گرفته است.
گروه ستیزهجو افراطی در ۱۹ فبروری تمام روایتهای ضد چینی خود را در یک سند جامعه گردآوری کرده و در یک جزوه تبلیغاتی ۱۱۷ صفحهای با تمرکز بر چین و سرکوب اقلیت مسلمان ایغور نشر کرد.
این گروه روز قبل از آن نیز با نشر ویدیوی ۴۸ دقیقهای آزادسازی ایغورها را یکی از بزرگترین اهدافش اعلام کرد.
گوینده این ویدیو با اشاره به سرکوب ایغورها در منطقه سین کیانگ گفت: «ما نه تنها کفار چینی را به وحشت خواهیم انداخت و خواهیم کشت، بلکه آزادی و شادی همه مسلمانان ترکستان شرقی را تضمین خواهیم کرد.»
وایس مینویسد که چین از معدود کشورهایی است که حاضر به همکاری با طالبان است و به طور علنی در تعامل دوستانه دوجانبه با طالبان بوده است.
به گفته وایس، روابط صمیمانه با طالبان تا جایی پیش رفت که مقامهای چینی در نشستهای بینالمللی مانند سازمان ملل برای این گروه لابی کردند و با ارایه کمکهای بشردوستانه از طالبان حمایت کردند.
گزارش با اشاره به سرمایهگذاریهای چین در قسمت استخراج منابع طبیعی افغانستان مینویسد که افزایش روابط تجاری بین چین و طالبان باعث هجوم اتباع چینی به افغانستان شده و امید طالبان را برای خروج از بحران انسانی و اقتصادی افزایش داده است.
اما به گفته لوکاس وبر، در این بین داعش در تلاش است تا اعتماد چین به توانایی طالبان برای تامین امنیت را تضعیف کند. او افزود: «آنها میخواهند هر چیزی که را که میتواند موقعیت حکومتی طالبان را تقویت کند، تضعیف کرده و اساسا به آن آسیب وارد کنند.»
در برنامهای که روز چهارشنبه، ۱۰ حوت توسط طالبان به مناسبت سومین سالگرد امضای توافقنامه دوحه در کابل برگزار شد، هیچ پیامی منسوب به ملاهبتالله آخندزاده منتشر نشد. با این حال شماری از مقامهای طالبان در این برنامه سخنرانی کردند و توافقنامه دوحه را دستاورد بزرگ خواندند.
ملا برادر، معاون رئیسالوزرای طالبان در این مراسم گفت که این گروه خواهان تعامل با جهان است.
مقامهای طالبان توافقنامه دوحه را سرآغاز «فتح بزرگ» میدانند.
توافقنامه دوحه در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ میان زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان و ملا عبدالغنی برادر، معاون کنونی رئیسالوزرای طالبان در پایتخت قطر به امضاء رسید.
سیاستمداران افغانستان، امضای این توافقنامه را عامل اصلی سقوط حکومت پیشین میدانند.
طالبان هم از امریکا انتقاد کردهاند که به تمام مواد این توافقنامه پایبند نبوده است.
امریکا اما میگوید این گروه طالبان است که تمام آنچه در توافقنامه دوحه آمده را عملی نکرده است.
به عقیده مقامهای امریکا در بین گروه طالبان اختلافاتی وجود دارد.
زلمی خلیلزاد به تازگی در مصاحبه با رسانهها، وجود اختلاف در بین گروه طالبان را تایید کرد.
صاحبنظرات معتقدند که عدم انتشار پیامی از سوی رهبر طالبان در سومین سالگرد توافقنامه دوحه نیز نشاندهنده عمق اختلافات در بین این گروه است.