مقامات استرالیایی روز دوشنبه اعلام کردند که یک سرباز سابق این کشور را به اتهام کشتن یک غیرنظامی در افغانستان دستگیر کردهاند. تحقیقات چهار سالهای که نتایج آن در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، نشان میدهد که نیروهای ویژه استرالیا ۳۹ زندانی غیرنظامی را در افغانستان کشتهاند.
پس از توصیههای این گزارش، ۱۹ نفر از اعضای فعلی و سابق ارتش استرالیا به یک بازپرس ویژه ارجاع شدند تا مشخص شود که آیا شواهد کافی برای پیگرد قانونی وجود دارد یا خیر.
پس از شکست طالبان در افغانستان در سال ۲۰۰۱ میلادی، استرالیا بخشی از حضور نیروی بینالمللی به رهبری ناتو در افغانستان بود که نیروهای امنیتی تازهتاسیس این کشور را آموزش میداد و برای دو دهه در جنگ علیه طالبان سهم گرفت.
در این مدت، بیش از ۳۹ هزار سرباز استرالیایی در افغانستان خدمت کردند و ۴۱ نفر از آنها کشته شدند.
کمیسیون حقوق بشر افغانستان روز یکشنبه با نشر اعلامیهای به بازداشت، شکنجه و قتل نظامیان پیشین افغانستان اعتراض کرد. این سازمان که پس از سقوط در خارج از کشور فعالیت دارد، از اعضای ناتو خواست که به انتقال این نظامیان به کشورهای امن کمک کنند.
در این اعلامیه، به گزارشهای رسانهها و سازمانها، و ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی اشاره شده که به گفته این سازمان، «حاکی از ازدیاد اهانتها، بازداشتها، شکنجهها و قتلهای پیوسته نظامیان حکومت پیشین، توسط گروه طالبان است.»
کمیسیون میگوید که نظامیان سابق برای حفظ جان خود زندگی مخفی در پیش گرفته یا به کشورهای دیگر فرار کردهاند. به گفته این نهاد، طالبان به کمک اطلاعات بایومتریک میتوانند نظامیان سابق را شناسایی و دستگیر کنند.
در اعلامیه کمیسیون آمده است: «این گروه سرگردان بهگونه فرسایشی و پیهم، شکار نظامیان طالبانی میشوند.»
کمیسیون مستقل حقوق بشر از جذب این نیروها توسط کشورهای دیگر برای ارسال به مناطق جنگی چون اوکراین ابراز نگرانی کرده است.
کمیسیون حقوق بشر مستقیماً از کشورهای عضو ناتو خواسته است که «در مورد سربازان و قربانیان بزرگترین جنگ تاریخ خود، تصمیم عادلانه و قابل قبول بگیرند و آنان و خانوادههایشان را از رنج و نابودی نجات دهند.»
تا هنوز گزارش جامعی از تعداد نیروهای نظامی افغان که پس از سقوط دولت افغانستان به دست طالبان اسیر و کشته شدهاند، در دست نیست.
مقامات طالبان بارها پیگرد و کشتار انتقامجویانه نظامیان پیشین افغان را رد کرده است. با این حال، شهادت شاهدان عینی و سازمانهای معتبر بینالمللی نشان میدهد که جنگجویان طالبان به طور پیوسته به دنبال نیروهای امنیتی پیشین بودهاند تا از آنان انتقام بگیرند.
سازمان دیدهبان حقوق بشر گفت که اطلاعات دستگاههای بایومتریک جان هزاران افغان را در معرض خطر قرار داده است. این دستگاهها که حاوی اطلاعات حساسی در مورد کارمندان دولت پیشین است، توسط طالبان استفاده میشود.
یکی از فرماندهان نظامی سابق به این سازمان گفت که طالبان او را به مدت ۱۲ روز بازداشت کردند و از او اثر انگشت گرفتند و عنبیه او را اسکن کردند.
این نظامی سابق گفت: «آنها به من گفتند که از من اثر انگشت گرفتند تا بررسی کنند که آیا نظامی هستم یا خیر و اگر آنها بتوانند نظامی بودنم را تایید کنند، مرا خواهند کشت.»
او افزود: «من بسیار خوششانس بودم که به دلایلی، آنها نتوانستند سابقه کاریام را به دست آورند.»
با فرا رسیدن دومین بهار از زمان تسلط طالبان بر افغانستان و ممنوع شدن جشن نوروزی در این کشور، شماری از افغانها و ایرانیان مقیم فرانسه نخستین جشن سمنک را در پاریس برگزار کردند. آنان میخواهند با بازنمایی میراثهای فرهنگی، این بخش از فرهنگ شفاهی را در دل تبعید زنده نگهدارند.
شکیبا داود، موسس «انجمن دایره فارسی» که ابتکار برگزاری نخستین جشن سمنک را با همکاری شماری دیگر از پناهندگان افغان به دست گرفته میگوید هدف اصلی این جشن زنده نگهداشتن سمبولهای جشن باستانی نوروز در افغانستان و ایران است.
به گفته خانم داود، در شرایطی که گروه افراطی طالبان خواسته تا زنان را از تمامی سطوح جامعه حذف کند، او این نیاز را احساس کرده تا این را برای برجسته کردن نقش زنان در تجلی میراث فرهنگی مردم افغانستان و ایران برگزار کند.
جشن سمنک که از دیرباز در افغانستان و ایران تجلیل میشود، بخشی از فرهنگ غنامندی است که در آن زنان به عنوان نگهبانان آتش که نشانی از زندگی و حرارت و روشنایی است جوانه گندم را که سمبولی از تحفه طبیعت است به قوام با تشریفات خاص میپزند.
«سمنک» دسر محبوب نورزوی مردم افغانستان که در ایران به آن «سمنو» میگویند با تشریفات خاصی تهیه و میل میشود. در این جشنواره زنان به عنوان «پیرهداران اصلی» آتش و نور با همیاری مردان از شب تا صبح برای قوام آمدن سمنک «چمچه» میزنند.
خانم شکیبا میگوید: «این بخش از فرهنگ نوروزی که ما از آن نوستالوژی داریم با سرکوب نظاممند گروه تندرو حاکم در حال به حاشیه رانده شدن است و نفس برگزاری آن در دل تبعید نشانی از ایستادگی و مقاومت در برابر اندیشههایی است که میخواهند این بخش زیبا از هویت فرهنگی ما را از بین ببرند.»
در این برنامه شماری از فرهنگیان افغانستان و ایران نیز در میزگردی درباره ضرورت برگزاری جشنها و آیینهای نوروزی و نقش زنان در انتقال میراث فرهنگی اشتراک کردند.
زلمی کاوه نویسنده و مترجم در حوزه نقد تاریخی و مسایل زنان در پیوند به تجلی حضور زنان در جشنهای باستانی و همچنین نقش آنان در انتقال میراث فرهنگی معتقد است که ساختارهای مردسالار حاکم از صد سال بدین سو باعث شده تا ما شاهد زدودن روایتهای زنانه در تاریخ و فرهنگ افغانستان باشیم.
او با اشاره به این موضوع که به دلیل سرکوب نظاممند زنان در حوزههای اجتماعی و تاریخی زنان به عنوان آفرینشگران میراثهای فرهنگی به حاشیه رانده شدهاند.
به عقیده آقای کاوه آنچه که امروز مصداق عینی از آپارتاید جنسی در افغانستان است به صورت هولناکی فضای فرهنگی را از روایتهای زنانه برهنه کرده است و قصد دارد تا با محدودسازی حداکثری زنان، آنان را از تولید اندیشههای برابریخواه تهی کند.
«سمنک» دسر محبوب نورزوی مردم افغانستان که در ایران به آن «سمنو» میگویند با تشریفات خاصی تهیه و میل میشود. در این جشنواره زنان به عنوان «پیرهداران اصلی» آتش و نور با همیاری مردان از شب تا صبح برای قوام آمدن سمنک «چمچه» میزنند.
خانم شکیبا میگوید: «این بخش از فرهنگ نوروزی که ما از آن نوستالوژی داریم با سرکوب نظاممند گروه تندرو حاکم در حال به حاشیه رانده شدن است و نفس برگزاری آن در دل تبعید نشانی از ایستادگی و مقاومت در برابر اندیشههایی است که میخواهند این بخش زیبا از هویت فرهنگی ما را از بین ببرند.»
در این برنامه شماری از فرهنگیان افغانستان و ایران نیز در میزگردی درباره ضرورت برگزاری جشنها و آیینهای نوروزی و نقش زنان در انتقال میراث فرهنگی اشتراک کردند.
زلمی کاوه نویسنده و مترجم در حوزه نقد تاریخی و مسایل زنان در پیوند به تجلی حضور زنان در جشنهای باستانی و همچنین نقش آنان در انتقال میراث فرهنگی معتقد است که ساختارهای مردسالار حاکم از صد سال بدین سو باعث شده تا ما شاهد زدودن روایتهای زنانه در تاریخ و فرهنگ افغانستان باشیم.
او با اشاره به این موضوع که به دلیل سرکوب نظاممند زنان در حوزههای اجتماعی و تاریخی زنان به عنوان آفرینشگران میراثهای فرهنگی به حاشیه رانده شدهاند.
به عقیده آقای کاوه آنچه که امروز مصداق عینی از آپارتاید جنسی در افغانستان است به صورت هولناکی فضای فرهنگی را از روایتهای زنانه برهنه کرده است و قصد دارد تا با محدودسازی حداکثری زنان، آنان را از تولید اندیشههای برابریخواه تهی کند.
با این حال، آقای کاوه خوشبین است که «به لطف عصر تکنولوژی، ما بتوانیم از فضای دیجیتالی به عنوان یک فضای مبارزه و سنگر روشنگری برای جلوگیری از محو زنان در تولید محتوا و میراثداری فرهنگی بهره ببریم.»
منیره هاشمی، یکی دیگر از شرکتکنندگان در میز گرد نیز بخشی از سخنانش را به نقش تغییر روایتهای اجتماعی در شرایطی که دگماندیشان تلاش دارند تا روایتهای ضد زنانه را بیش از پیش در جامعه افغانستان و ایران حکمفرما کنند، تمرکز داد.
به گفته خانم هاشمی در حالی که بخش بزرگی از فرهنگ شفاهی مردم افغانستان و ایران از طریق زنان سینه به سینه به نسلهای بعدی به میراث رسیده است، اما امروز تمام این روایتها در حال محو شدن است.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان روز یکشنبه با برگزاری نشستی با حضور شماری از رهبران احزاب سیاسی مخالف طالبان «طرح نجات کشور از بحران» را منتشر کرد. براساس این طرح، در مرحله نخست باید مذاکراتی در سطح ملی برگزار شود تا چتر واحد میان نیروهای مطرح سیاسی مخالف طالبان ایجاد شود.
در طرح آمده است که نیروهای سیاسی مخالف طالبان، باید روی چهارچوب کاری مشترک برای نجات کشور، نقشه راه گذار از بحران و نظام آینده کشور توافق کنند.
این طرح همچنین خواهان تعیین آدرس مشخص به منظور تامین و تسهیل ارتباط با همه طرفهای دخیل و موثر در سطح بینالمللی و سازمان ملل متحد شده است.
در «طرح نجات کشور از بحران» از سازمان ملل متحد خواسته شده است درک واحدی از وضعیت افغانستان و پیامدهای ناگوار آن بر مردم، منطقه و جهان با توجه به حضور روزافزون گروههای افراطی و تروریست در خاک افغانستان ایجاد کند.
از سازمان ملل همچنین درخواست شده است که میان کشورهای همسایه، منطقه و جهان برای اعاده ثبات در افغانستان و بیرون کردن این کشور از محل تقابل منافع کشورهای ذینفع و به وجود آوردن اراده جمعی در راستای حل سیاسی بحران افغانستان کار کند.
همچنین از این سازمان خواسته شده است که در راستای جلب حمایت گروه طالبان و جریانهای مطرح مخالف طالبان از نقشه راهی که شورای مقاومت ملی افغانستان پیشنهاد داده است، تلاش کند.
از جامعه جهانی همچنین خواسته شده تا یک دفتر مرکزی و دفاتر نمایندگی این جبهه را برای جریانهای مخالف سیاسی طالبان در شماری از کشورهای جهان ایجاد کند.
طرح نجات کشور از بحران خواهان انتخاب هیاتهای مذاکرهکنندهای از سوی طالبان و جریانهای مخالف این گروه شده است.
تعیین محل گفتگو میان طالبان و مخالفان این گروه در یک کشور بیطرف و تعیین زمان آغاز گفتگوها از دیگر پیشنهادات این طرح است.
از سازمان ملل و جامعه جهانی درخواست شده است که به منظور تمکین طالبان به پیشنهادات این طرح، فشارهای خود را بر این گروه افزایش دهند.
در این طرح گزینههایی پیشنهاد شده است که اگر طالبان از پذیرش خواستهای برحق مردم افغانستان و راهحل سیاسی امتناع ورزند، جامعه جهانی و سازمان ملل از آن استفاده کند.
گفته شده است در صورتی که طالبان آماده گفتگو نشوند، باید مقاومت ملی در سرتاسر ولایات به عنوان گزینه مشروع برای دفاع از حقوق مردم و نجات کشور، به طور روشمند تقویت و گسترش یابد.
این شورا همچنین راهاندازی اعتراضات جمعی و نافرمانیهای مدنی و فلج ساختن اداره طالبان در مرکز و ولایات به گونهای که مردم از آن آسیب نبینند را پیشنهاد کرده است.
این طرح در کنار حمایت از مقاومت مسلحانه، راهاندازی اعتراضات گسترده و نافرمانی مدنی، پیشنهاد داده که با جریانهای میانهرو و باورمند به مصالحه ملی در میان گروه طالبان وار تعامل شود.
شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان از جامعه جهانی خواسته دولت طالبان را به رسمیت نشناسد و ارسال کمکها به افغانستان را به گونهای قطع کند که مردم این کشور از آن متضرر نشوند.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان از جامعه جهانی خواست در سیاست «تعامل با طالبان» تجدید نظر کند. آقای محقق میگوید به هر اندازهای که کشورهای دور و نزدیک افغانستان با طالبان از روی تعامل برخورد کند، این گروه ضرر بیشتری به این کشورها خواهد رساند.
رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان که روز یکشنبه در نشست اعلام طرح سیاسی شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان سخنرانی میکرد، تاکید کرد که طالبان، گروه قابل تعامل نیست.
با این حال مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی افغانستان در این نشست از گروه طالبان خواست با کمیته روابط شورای مقاومت برای نجات افغانستان تماس بگیرد.
او با تاکید بر گفتگو و مذاکره گفت نسبت به خارجیها، افغانها مشکلات میان خود را بهتر درک میکنند و میتوانند برای حل آن اقدام کنند.
آقای دوستم از همه اعضای حزب جنبش ملی افغانستان و هواداران این حزب خواست از طرح شورا برای عبور از بحران حمایت کنند.
عطامحمد نور، والی سابق بلخ میگوید جامعه جهانی به رهبران سیاسی مخالف طالبان اجازه باز کردن دفتر سیاسی را نمیدهد و در برابر فعالیتشان موانع ایجاد میکند. آقای نور خطاب به جامعه جهانی گفت شما به ما اجازه کار سیاسی نمیدهید، اما برای «تروریستهای حرفهای» در قطر دفتر باز کردید.
آقای نور که روز یکشنبه در نشست شورای عالی مقاومت برای نجات افغانستان صحبت میکرد، با لحنی تند از جامعه جهانی بخاطر سیاست «تعامل با طالبان» انتقاد کرد.
او جامعه جهانی را متهم کرد که «با بازی کثیفی زیر نام تعامل [با طالبان] کشوری را در گودال نیستی پرتاب» کرده است.
در نشستی که به گونه زنده از افغانستان اینترنشنال پخش میشد، محمدیونس قانونی، معاون سابق ریاست جمهوری افغانستان نیز گفت بعضی از کشورها، با ارسال بستههای نقدی به طالبان، بر شدت فاجعه در افغانستان افزودهاند.
اشاره او ارسال بستههای کمک بشردوستانهای بود که هر هفته توسط سازمان ملل به افغانستان تحت کنترول طالبان فرستاده میشود.
آقای قانونی از تعدادی از کشورهای منطقه که برخی از کونسولگریها را در اختیار طالبان قرار دادهاند، نیز انتقاد کرد.
معاون سابق رئیسجمهور افغانستان میگوید در بیش از ۱۹ ماه از تسلط طالبان بر افغانستان گذشته است، نه تنها کوچکترین تغییری در بینش و روش این گروه به وجود نیامده، بلکه این گروه «افغانستان را به دوزخ روی زمین تبدیل کرده است.»