امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان با بختیار سعیداف، وزیر خارجه اوزبیکستان درباره روابط دوجانبه و همکاریهای اقتصادی گفتوگو کرد. طالبان میگوید وزیر خارجه اوزبیکستان در این دیدار ابراز امیدواری کرده که افزایش حجم تجارت کشورش با افغانستان افزایش یابد.
بر اساس اعلامیه وزارت خارجه طالبان، امیرخان متقی و بختیار سعیداف در حاشیه نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان دیدار کردند.
طالبان به نقل از بختیار سعیداف میگوید که پارسال حجم تجارت بین افغانستان و اوزبیکستان هشت صد میلیون دالر بوده است.
وزارت معادن و پترولیم طالبان میگوید که شرکت چینی «گوچین» قصد دارد ده میلیارد دالر در معادن لیتیم افغانستان سرمایهگذاری کند. شهابالدین دلاور، وزیر معادن طالبان روز پنجشنبه ۲۴ حمل با نماینده این شرکت در کابل دیدار کرده است.
در خبرنامه وزارت معادن و پترولیم طالبان آمده که نماینده شرکت گوچین در دیدار با شهابالدین دلاور گفته است میخواهد «مبلغ ده میلیارد دالر را روی معادن لیتیم افغانستان سرمایهگذاری نماید که از این بابت برای بیش از ۱۲۰ هزار نفر به شکل مستقیم و یک میلیون نفر به شکل غیر مستقیم زمینه اشتغال فراهم خواهد شد.»
بر اساس خبرنامه منتشر شده، شهابالدین دلاور نیز از این پیشنهاد چین استقبال کرده است.
شهابالدین دلاور به شرکت چینی گوچین گفته است: چشم امید تمام مردم افغانستان به معادن لیتیم است.
او گفته وزارت معادن و پترولیم طالبان مصمم است که این معادن و تمام معادن دیگر را برای استخراج «مطابق قانون» به شرکتها واگذار کند.
وزارت معادن و پترولیم طالبان میگوید شرکت چینی پیشنهاد کرده که اگر قرارداد معادن لیتیم را به دست آورد، تونل سالنگ را در یک هفته تعمیر میکند.
شرکت گوچین همچنین وعده داده که یک تونل جدید دیگر را هم در سالنگ ایجاد خواهند کرد.
چین از کشورهایی است که بارها اعلام کرده علاقهمند استخراج معادن افغانستان است.
نشریه چینی گلوبال تایمز پیشتر گزارش داده بود که نمایندگان چند شرکت چینی با ویزای مخصوص وارد افغانستان شدهاند و تحقیقات روی پروژههای بالقوه لیتیم را شروع کردهاند.
بر اساس آمار، افغانستان بزرگترین ذخایر لیتیم جهان را دارد و ارزش مس و لیتیم افغانستان حدود یک تریلیون دالر برآورد شده است.
طالبان امیدوارند با استخراج این معادن توسط شرکتهای خارجی، اقتصاد حکومت خود را بهبود ببخشند.
پارسال، طالبان قرارداد استخراج نفت حوزه آمو دریا را با یک شرکت چینی برای ۲۵ سال امضا کرد.
پیشتر معدن مس عینک در ولایت لوگر نیز به یک شرکت چینی واگذار شد، اما تاکنون از آغاز به کار آن گزارشی منتشر نشده است.
حزب عدالت و آزادی افغانستان به رهبری سرور دانش به شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان پیوست. حزب عدالت و آزادی در اعلامیهای گفته است در شرایطی که مردم «اسیر دست گروه متعصب و جنگ طلب طالبان» قرار گرفته، همه احزاب وظیفه دارند با تشکیلات سیاسی منسجم مبارزات خود را رهبری کنند.
در این اعلامیه آمده است: «در شرایط کنونی که مردم و کشور ما اسیر دست گروه متعصب انحصارطلب، مستبد و جنگ طلب طالبان قرار گرفته است، از وظایف بنیادین همه گروهها، احزاب و چهرههای سیاسی حوزه مخالف طالبان است که صفوف خود را بیش از پیش فشردهتر ساخته و با پالیسی واحد و تشکیلات سیاسی منسجم، مبارزات خود را رهبری کنند.»
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان میگوید در حال حاضر بیش از پانزده حزب و شورا به آنها پیوستهاند.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان پس از تسلط طالبان بر افغانستان شکل گرفت.
این شورا متشکل از شماری زیادی از رهبران جهادی و چهرههای شاخص سیاسی، همچون عطامحمد نور، عبدالرشید دوستم، عبدالرب سیاف، یونس قانونی و محمد محقق است.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان روز جمعه ۲۵ حمل اعلامیهای در مورد عضویت حزب سرور دانش به این شورا صادر کرد و نوشت: در چنین وضعیتی مسئولیت همه نیروهای سیاسی افغانستان است که در برابر وضعیت موجود به همسویی متوسل شوند.
این شورا میگوید که عضویت حزب عدالت و آزادی افغانستان در نشست هیئت رئیسه شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان در روز پنجشنبه ۲۴ حمل مورد تایید قرار گرفت.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان از سایر نیروهای سیاسی مخالف طالبان نیز دعوت کرده تا برای مقابله با تفکر طالبانی و رهایی افغانستان از «سلطه گروه تروریستی طالبان» در یک صف واحد قرار گیرند.
سرور دانش، معاون دوم اشرف غنی بود. او پس از سقوط دولت افغانستان به نیوزلند پناهنده شد و پارسال حزب عدالت و آزادی را تاسیس کرد.
حزب عدالت و آزادی نیز تاکید کرده است: «پیروزی حرکت آزادیخواهانه و عدالتطلبانه مردم افغانستان در برابر استبداد و ستم و انحصار، منوط به اتحاد و وفاق همه گروههای آزادیخواه و عدالتطلب است.»
وزیر خارجه روسیه بر تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان تاکید کرد. سرگی لاوروف روز جمعه ۲۵ حمل در یک نشست خبری در اوزبیکستان گفت که طالبان دولت خود را متشکل از اوزبیکها، تاجیکها و هزارهها میدانند، اما در واقع نمایندگان این اقوام نیز از نظر سیاسی از خود گروه طالباناند.
وزیر خارجه روسیه که پس از نشست کشورهای همسایه افغانستان و کشورهای مستقل مشترکالمنافع صحبت میکرد، افزود: «هنوز تا تشکیل دولت فراگیر در افغانستان راه درازی در پیش است.»
آقای لاوروف گفت که طالبان یک واقعیت است، اما این واقعیت از نظر ترکیب فراگیر نیست.
وزیر خارجه روسیه به نشست روز پنجشنبه کشورهای همسایه افغانستان در سمرقند نیز اشاره کرد و گفت که تمام شرکتکنندگان خواهان تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان شدند.
در این نشست وزیران خارجه و نمایندگان کشورهای چین، روسیه، ایران، پاکستان، اوزبیکستان، تاجیکستان و ترکمنستان حضور داشتند.
در حاشیه این نشست، حتی امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران به امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان گفت: «۲۱ ماه است منتظر دولت فراگیر هستیم.»
سرگی لاوروف در نشست خبری خود افزود که همه کشورهای همسایه افغانستان یکصدا از طالبان خواستند تا به خواستهای جامعه جهانی رسیدگی کنند.
به گفته وی، به رسمیت شناختن حکومت جدید در افغانستان منوط به تشکیل حکومت فراگیر، مشکلات حقوقی انتخابات و تحصیل زنان است.
آقای لاوروف یادآوری کرد طالبان زمانی که قدرت را در دست گرفتند، به تشکیل حکومت فراگیر و به ریشه کن کردن تروریسم و قاچاق مواد مخدر تعهد کردند.
وزیرخارجه روسیه تصریح کرد که عمل به این تعهدات، گام مهمی در جهت به رسمیت شناختن نه تنها طالبان، بلکه دولت جدید افغانستان است.
وزیر خارجه طالبان در دیدار با همتای چینی خود گفته است که این گروه میخواهد افغانستان در زمینههای اقتصادی، تجاری و سرمایهگذاری شریک خوبی برای بیجینگ باشد. به گزارش رسانههای وابسته به طالبان، چین گانگ به امیرخان متقی نیز گفته چین خواهان گسترش تجارت با افغانستان است.
وزیران خارجه طالبان و چین روز پنجشنبه ۲۴ حمل، در حاشیه نشست وزیران خارجه هفت کشور همسایه افغانستان در سمرقند دیدار و گفتوگو کردهاند.
مقامات چینی تاکنون در مورد این دیدار به طور رسمی چیزی نگفته، اما طالبان به نقل از چین گانگ میگوید که چین خواهان گشایش دهلیزهای هوایی جدید و آغاز واردات میوه خشک و تازه از افغانستان است.
به گزارش رسانههای طالبان، وزیر خارجه چین در دیدار با متقی گفته که امنیت و ثبات افغانستان برای چین مهم است و بیجنگ آماده کمک به افغانستان است.
وزیر خارجه طالبان در حاشیه نشست سمرقند با وزیر خارجه ایران نیز دیدار و گفتوگو کرد.
شرکتکنندگان نشست سمرقند از طالبان خواستند که حکومت فراگیر تشکیل دهد و به حقوق بشر به ویژه حقوق زنان احترام بگذارد.
اگر بخواهید برآیند نشست وزیران خارجه چین، روسیه، ایران، پاکستان، اوزبیکستان، تاجیکستان و ترکمنستان در قبال افغانستان را در یک جمله خلاصه کنید، شاید چنین باشد: همسایگان توافق کردند که «رویکرد منطقهای مشترک و واحد» در امور افغانستان اتخاذ کنند. اما این به چه معنی است؟
همسایگان افغانستان نگرانیهای مشترک از این حوزه دارند و برای مهار آن ظاهراً هماهنگ عمل میکنند.
نگرانیهای کشورهای همسایه
اولین نگرانی تروریسم است. ایران از جندالله و جیشالعدل، پاکستانی از تحریک طالبان پاکستانی و ارتش آزادیبخش بلوچستان، اوزبیکستان از جنبش اسلامی اوزبیکستان، چین از جنبش اسلامی ترکستان شرقی، تاجیکستان از جماعتالانصار، ترکمنستان و روسیه از داعش و القاعده میترسند.
همه اینها در افغانستان آزادانه تحت نظر طالبان که آنرا برادران دینی خود میخوانند، فعالیت دارند. طالبان علی رقم درخواستهای مکرر هیچ اقدامی علیه آنها نکرده و ظاهراً از آنها میتواند به عنوان ابزار سیاست خارجی استفاده کند. این گروههای تروریستی ظرفیت بالقوه تخریبکاری در منطقه دارد و خیلی روشن نیست که منابع مالی هر یکی از کجا تامین میشود.
این ترس و نگرانی در بیانیه مشترک وزیران که در سایت وزارت خارجه چین منتشر شده، به وضوح مشهود است.
به نظر میرسد قدرتها نگرانند که دست بیرونی به دنبال برهم زدن امنیت آنها از طریق استفاده از این گروهها است.
اما نگرانی دوم همسایگان افغانستان، قاچاق مواد مخدر از این کشور است. افغانستان با وجود دستور رهبر طالبان مبنی بر حرام دانستن کشت مواد مخدر، بزرگترین تولید کننده مواد مخدر دنیا است. سازمان ملل متحد میگوید که به رغم این دستور، کشت مواد مخدر در این کشور در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۲ درصد افزایش داشت. پس این خطر را هم نباید نادیده گرفت.
چنانچه در بیانیه مشترک آمده است طرفها گفتوگوهای رک و در فضای اعتماد درباره اوضاع افغانستان داشتند که تمرکز آن بر «ابعاد امنیتی و تقویت هماهنگی تلاشهای منطقهای برای مبارزه با تهدیدهای تروریسم و قاچاق مواد مخدر افغانستان» بوده است.
به نظر میرسد منظور از رویکرد مشترک قدرتهای نزدیک افغانستان، در وهله اول مبارزه با گروههای تروریسی و قاچاق مواد مخدر است.
اما هر دو پدیده به ثبات داخلی سیاسی در افغانستان نیز ارتباط دارد.
اگر اوضاع افغانستان از این بدتر شود و طالبان بخشی از خاک کشور را به گروه یاغیتر مانند داعش ببازد و یا شکنندگی اوضاع در افغانستان بیشتر از آنچه شود که جاری است، تهدیدهای بزرگتری گریبانگیر منطقه خواهد شد که میتواند فروپاشی اقتصادی کشور و سیل از مهاجرتهای اجباری را بر آن دو تهدید بالا افزود.
تعامل با طالبان
این است که براساس اعلامیه مشترک، طرفها توافق کردند که با اتخاذ رویکرد واحد با حکومت طالبان تعامل کنند تا «ثبات سیاسی داخلی افغانستان» را حفظ کرده و مانع یک بحران بشری شوند.
اینها در واقع منافع مستقیم قدرتها در افغانستان تحت کنترول طالبان است. اگر طالبان بتوانند این نگرانیهای همسایگان را رفع کنند، تا حد زیادی توانسته حمایت پایتختهای منطقه را حفظ کنند و مسایل دیگر ممکن است در اولویتهای بعدی قرار گیرد.
نکات مانند ایجاد حکومت فراگیر که در سخنان امیر عبداللهیان، وزیر خارجه ایران حین دیدار با امیرخان متقی، همتای طالبانش مطرح شد و حق آموزش و کار زنان در مقایسه با نگرانیهای جدی قدرتها، در ردههای پایینتر قرار میگیرد.
طالبان به این نکته پی برده است و حضور آقای متقی که برای شنیدن نگرانیهای همسایگان مهمان خارج از نشست سمرقند بود، نیز با این هدف بود. او بدون اشاره به حقوق زنان، حکومت فراگیر یا گفتوگوهای بینالافغانی که خواست بسیاری از طرفهای سیاسی افغانستان است، اقدامات طالبان را برشمرد و گفت: «افغانستان بر تعهدش قویاً پایبند است که به هیچ فرد و یا گروه اجازه ندهد که خاک افغانستان را ضد کدام کشور منطقه و یا جهان استفاده کند و یا در افغانستان کشت و یا قاچاق مواد مخدر کند. این تنها به یک تعهد لفظی خلاصه نمیشود بلکه ما عملاً در افغانستان برای امنیت و ثبات سرگرم مبارزه جدی هستیم.»
هرچند حرفهای طالبان را باید با عملکرد آنها سنجید، اما حسن خطاب نشست سمرقند را میتوان در سخنان حنا ربانی، معاون وزیر خارجه پاکستان سنجید.
نگرانی از کاهش کمکها
او گفت: «در زمانیکه مردم افغانستان بیش از پیش به جامعه جهانی نیاز دارند، جهان با بستن درش به روی افغانستان از این مردم فاصله میگیرد. نشانههای واضحی وجود دارد که حمایت بینالمللی از مردم افغانستان امسال کاهش چشمگیری داشته است. برخی حتی تعامل با حکومت موقت افغانستان را زیر سوال میبرند.»
او هشدار داد که ترک افغانستان در این شرایط تکرار اشتباه گذشته است که جهان تاوان سنگینی داد.