روزنامه واشنگتنپست گزارش داده که ممنوعیت آموزش و کار زنان به دستور طالبان، به بحران سلامت روان در میان آنها دامن زده است. متخصصان سلامت روان در پنج شفاخانه افغانستان هم گزارشهای مشابهی از افزایش بحران سلامت روانی در میان دختران ارائه کردهاند.
شفیع عظیم، روانپزشک، در مصاحبه با واشنگتن پست گفته که در ماههای اخیر «شفاخانه صحت روانی» در کابل مملو از بیمارانی است که رنجهای متفاوتی را تجربه میکنند.
او گفته که «محدودیتها و تغییرات ناگهانی» در کشور باعث ترومای روانی بیشتر زنان و دخترانی شده است که به این بیمارستان مراجعه میکنند.
آقای عظیم با اشاره به «منزوی و افسرده شدن دختران مراجعهکننده» گفته که آنان «میترسند که هرگز به سر کار نروند یا به مدرسه برنگردند».
همچنین طبق نتایج تحقیقی که در مجله «روانشناسی بیامسی» منتشر شده، حدود نیمی از زنان افغان در سطح بالایی از ناراحتیهای روانی رنج میبرند.
در همین حال، متخصصان سلامت روان در مراکز صحی شهرهای دیگر افغانستان نیز گفتهاند که بسیاری از زنان دچار مشکلات روحی و روانی هستند و تحت درمان با دارو قرار دارند.
شفیق عمیر، مسئول بخش صحت روانی در شفاخانه دولتی هرات، اما با رد این گزارشها گفته است که «هیچ موردی» از دختران را ندیده است که به دلیل مسدود شدن مکاتب «دچار مشکلات روحی و روانی» شده باشد.
با این حال، یکی از پزشکان در مرکز صحت روانی هرات به شرط محفوظ ماندن نامش، گفته است: «زنانی که برای کنار آمدن با محدودیتهای طالبان تلاش میکنند، ۸۰ درصد از بیماران غیربستری در این مرکز را تشکیل میدهند.»
چندی پیش نیز بیبیسی در گزارش ویژهای به نقل از یک روانشناس نوشته بود که اندیشیدن به خودکشی در افغانستان، به ویژه در میان زنان همهگیر شده است.
براساس گزارش بیبیسی، حاکمیت طالبان در افغانستان و محدودیتهای گسترده این گروه در برابر زنان از جمله ممنوعیت حق آموزش و کار، از عمدهترین دلایل خودکشی در میان زنان افغان است.
همچنین سازمان ملل برآورد کرده است که در جامعه عمیقا مردسالار افغانستان از هر دو نفر یک نفر – که بیشتر آنها زن هستند - حتی قبل از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ از ناراحتیهای روانی رنج میبردند.
بررسیها در چند مورد نشان میدهد که طالبان در بیانیههای خود درباره دیدار رهبران این گروه با مقامهای خارجی، اظهارات آنها را «گلچین» کرده و در مواردی نیز به دستکاری متوسل شده است.
در تازهترین مورد، وزارت خارجه طالبان روز جمعه (۱۶ سرطان) در توییتی نوشت که سفیر جاپان در دیدار با وزیر خارجه این گروه، از «تامین امنیت بیسابقه» در افغانستان تحت کنترول طالبان ستایش کرده است.
در مقابل، سفارت جاپان در کابل به شیوه محتاطانهای ادعای طالبان را تکذیب کرد و با ریتوییت بیانیه وزارت خارجه طالبان، نوشت که تاکاشی اوکادا در دیدار با امیر خان متقی، درباره «حکمرانی بهتر، آموزش و اشتغال زنان» گفتوگو کرده است.
در مورد دیگر، شماری از مقامهای ارشد طالبان برای ادای مراسم حج به عربستان سعودی سفر کردند. ذبیحالله مجاهد، عکسی از لحظه دستدادن محمد بن سلمان با ملایعقوب منتشر کرد و نوشت که وزیر دفاع طالبان «ضمن سفر حج، با ولیعهد عربستان سعودی، محمد بن سلمان دیدار کرد.»
در عکس منتشر شده که از یک پذیرایی عمومی است، محمد بن سلمان را در حال دست دادن با شماری از مهمان خارجی نشان میدهد.
همزمان خبرگزاری دولتی عربستان سعودی نوشت که محمد بن سلمان ضیافتی برای روسای جمهور و مقامات خارجی شرکتکننده در حج امسال برگزار کرد. در این گزارش، از دست دادن ولیعهد عربستان سعودی با پادشاه مالیزیا، روسای جمهور پاکستان، سنگال و بنگلادیش یاد شده، اما درباره دعوت و شرکت طالبان در این ضیافت چیزی گفته نشده است.
در کنار این، حاجی زید، سخنگوی والی طالبان در ماه دلو پارسال، از دیدار هیئت بلندپایه سازمان ملل به رهبری امینه محمد، معاون دبیرکل این سازمان با معاون والی طالبان در قندهار خبر داد. او در توییتی نوشت که امینه محمد در این دیدار گفته است که سازمان ملل «با تمام قدرت متعهد است روابط طالبان با جامعه جهانی را بهبود ببخشد و تقویت کند.»
به دنبال نشر این توییت، سازمان ملل بیانیهای درباره این دیدار منتشر کرد که نشان میداد طالبان اظهارات جعلی را به مقام ارشد این سازمان نسبت دادهاند.
سازمان ملل در بیانیهای با لحنی جدی نوشت: «این هیئت مستقیماً هشداری را در مورد فرمان اخیر منع کار زنان در سازمانهای غیردولتی ملی و بینالمللی به طالبان اعلام کرد.»
امینه محمد گفت: «پیام من به طالبان بسیار واضح بود. محدودیتهای طالبان آیندهای را برای زنان و دختران افغان رقم میزند که آنها را در خانههایشان زندانی، حقوق آنها را نقض و جامعه را از خدماتشان محروم میکند.»
در موردی دیگر، خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان در ماه جدی پارسال، در نشستی در کابل گفت که به دنبال توضیح او درباره فعالیتهای این وزارتخانه، نماینده یوناما گفت که وزارتی مثل «امر به معروف در اروپا هم ضروری است.»
این اظهارات نسبت داده شده به مقام نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، با انتقادهای گستردهای مواجه شد و شهروندان خواستار توضیح یوناما شدند.
یوناما اظهارات وزیر امر به معروف طالبان تکذیب کرد و اعلام کرد که مقام این دفتر چنین چیزی نگفته است.
مقامها، ادارات و افراد طالبان، حضور وسیعی در شبکههای اجتماعی به ویژه توییتر دارند و ملاقاتهای مقامهای این گروه با دیپلوماتهای خارجی را نیز به گونه گسترده بازتاب میدهند.
کارشناسان مسائل افغانستان و منتقدان طالبان بارها گفتهاند که طالبان هم در جریان جنگ با حکومت پیشین و هم پس از تسلط در افغانستان، بازی تبلیغاتی گستردهای در شبکههای اجتماعی به ویژه توییتر به راه انداخته است. افراد، ادارات و رسانههای طالبان، پیوسته سعی میکنند که اوضاع افغانستان را به نفع خود به تصویر بکشند و از سویی هم، با ایجاد حسابهای جعلی، در زمینههای مختلف دست به انتشار تبلیغات بزنند.
