نماینده ویژه امریکا برای افغانستان همزمان با یکسالگی ممنوعیت دختران افغان از دانشگاه، این اقدام طالبان را «غیرقابل دفاع» خواند. تام وست گفت امریکا به خاطر آینده افغانستان و منافع خود، دسترسی زنان به آموزش را در مرکز اولویتهایش قرار میدهد.
نماینده ویژه امریکا برای افغانستان در شبکه اجتماعی اکس نوشت که تمام افغانهایی که او صحبت کردهاند، بر این نکته آگاهند که افغانستان برای پیشرفت و ایستادن روی پای خود، به نسلی از پزشکان، مهندسان، رهبران تجارت و مربیان زن در آینده نیاز دارد.
وزارت تحصیلات عالی طالبان در (٢٩ قوس) سال ١٤٠١ اعلام کرد که آموزش دختران در دانشگاهها تا «امر ثانی» تعلیق شده است.
طالبان در ١٢ ماه گذشته، با وجود اعتراضات زنان در داخل کشور و درخواستهای جهانی هیچ کاری برای بازگشایی دانشگاهها بهروی دختران نکرد و برعکس محدودیتهای جدیدی بر زندگی اجتماعی زنان وضع کرده است.
وزارت دادگستری امریکا اعلام کرد یک نوجوان ۱۸ ساله افغان در ایالت کلرادو به اتهام تلاش برای پیوستن به داعش در افغانستان بازداشت شد. حمزه مشکور که از ولایت ننگرهار است، قبلا از طالبان حمایت میکرد، اما بعد از حمله مرگبار داعش در میدان هوایی کابل، به این گروه تمایل پیدا کرده است.
وزارت دادگستری امریکا گفته که این نوجوان افغان هنگام تلاش برای سوار شدن به یک پرواز در دنور بازداشت شد.
به نقل از روزنامه بریتانیایی ایندیپندنت، سازمان تحقیقات فدرال امریکا، افبیآی، حدود یک سال پیش پس از آنکه از یک پلتفورم ناشناس اطلاعاتی درباره همزه مشکور بهدست آورد، برای اولینبار با او در رسانههای اجتماعی روبرو شد.
نام او رسانههای اجتماعی حمزه افغان است و ماموران مخفی افبیآی شروع به برقراری ارتباط با او کرده و اطلاعاتی بیشتری از ویجمعآوری کردند.
ظاهراً این نوجوان به یک مامور مخفی افبیآی گفته که او و خانوادهاش به افغانستان رفتند و پس از آنکه خانوادهاش مجبور به ترک افغانستان شد، به امریکا، جایی که متولد شد، بازگشتند.
در بیانیه وزارت دادگستری امریکا آمده است: «او تمایل خود را برای بازگشت به افغانستان، جایی که او در ننگرهار و سایر مناطق تحت کنترول طالبان بستگانی دارد، نشان داده است.»
این وزارت افزود که حمزه گفته که او قبلا از طالبان حمایت میکرد، اما بعد از اینکه داعش در میدان هوایی کابل حمله انتحاری انجام داد و «طالبان و سربازان امریکایی» را کشتند، او شروع به جستجوی بیشتر در مورد داعش کرد.
آمادگی برای انجام دستورات داعش
مقامات گفتند که اظهارات او را به این معنا میدانند که پس از حمله به میدان هوایی کابل در سال ۲۰۲۱ او از داعش حمایت کرده است.
حمزه افغان ظاهراً به یک مامور مخفی افبیآی در مورد بازگشت برنامهریزی شده خود به افغانستان نوشت: «وقتی رفتیم دیگر راه برگشتی نداریم. همه چیز را به خاطر خدا پشت سر میگذاریم، خانواده ما، خانههای ما، دوستانما.»
وزارت دادگستری گفته که ظاهراً این نوجوان افغان به ماموران مخفی پولیس فدرال گفته بود هر کاری که داعش به او بگوید انجام خواهد داد.
حمزه افغان گفت: «من برای انجام هر کاری که آنها از من بخواهند آماده هستم. فقط میخواهم هر چه زودتر مورد استفاده قرار بگیرم، از جمله حمله با اسلحه. من هیچ آموزشی ندیدهام. زمانی که کوچکتر بودم با اسلحه تمرین میکردم. اما تجربهام همین قدر است.»
طبق اطلاعات وزارت دادگستری، او در اکتوبر ۲۰۲۲ سوگند وفاداری به داعش یاد کرد.
این نوجوان هجده سال افغان قصد داشت حدود ده روز پیش به افغانستان سفر کند، اما مجبور شد سفر خود را به تعویق بیندازد. با این حال، او روز دوشنبه ۱۸ دسامبر، در روز برنامهریزی مجدد سفرش دستگیر شد.
رامش راجاسنگام، رئیس دفتر هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان ملل چهارشنبه به اعضای شورای امنیت گفت در مواردی کمکهای خارجی در افغانستان توسط طالبان مصادره شده و به افراد دیگر توزیع شده است. او گفت مداخله طالبان در کمکرسانی تاخیر ایجاد میکند.
با این حال، رئیس اوچا تاکید کرد که مداخله طالبان «بخاطر نفع رسیدن به مقامهای[طالبان] یا بزرگان محلی نیست.»
آقای راجاسنگام گفت که تمایل طالبان به دخالت در کار موسسات سازمان ملل و دیگر نهادهای خیریه در افغانستان افزایش یافته است. او گفت که این مشکل باعث شده «موانع اداری برسر راه کمکها ۲۱ درصد افزایش یابد.»
رئیس اوچا جزییات بیشتر از نحوه مداخله طالبان در کار نهادهای بینالمللی فاش کرد. او گفت که طالبان در کار«انتخاب نفع برندگان کمکها یا استخدامها» مداخله میکنند. همچنان مقام های این گروه بر سازمانها برای «تغییر شیوه کمکها» فشار آورده و از آنها «اطلاعاتی مربوط به بودجه و قرارداد کارمندان» را درخواست کرده و بر این سازمانها هزینههای جدید تحمیل میکنند.
راجاسنگام گفت که مداخله طالبان «استقلال و ظرفیتکاری» موسسات بینالمللی را تضعیف نمیکند اما اذعان کرد که «در ارائه کمکها تاخیر به وجود میآورد.»
رئیس دفتر هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان ملل از محدودیت برکار زنان در افغانستان انتقاد کرد. او گفت که طالبان فشار بیشتر بر ملل متحد و سازمانهای دیگر در افغانستان میآورند تا کار کارمندان زن شان را محدود کنند.
راجاسنگام در این مورد گفت: «مقامها یک سلسله نامههای رسمی به چندین موسسه خصوصی و سازمانها فرستاده و از آنها خواسته که زنان را از مقامهای مدیریتی، مانند معاون رئیس یا عضو بورد، برکنار کنند.»
او افزود که طالبان اسنادی را که زنان در پای آن امضا کرده باشند، نمیپذیرند.
در نشست روز چهارشنبه شورای امنیت کشورهای غربی مانند امریکا بر نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان تاکید کردند. ایالات متحده گفت که عادی سازی روابط با طالبان منوط به رعایت حقوق زنان است.
منیر اکرم، نماینده پاکستان در سازمان ملل چهارشنبه در نشست شورای امنیت در مورد افغانستان گفت حضور گروههای تروریستی در افغانستان تهدیدی جدی برای این کشور، منطقه و جهان است. او گفت گروههای تروریستی آشکارا تحت حمایت طالبان در افغانستان هستند.
آقای اکرم گفت که در افغانستان به تحریک طالبان پاکستانی و گروههای وابسته به آن آزادی عمل داده شده است و آنها از داخل افغانستان بر نیروهای امنیتی پاکستان حمله میکنند. او تهدید طالبان پاکستانی را خیلی جدی توصیف کرد و گفت حملات این گروه به خاطر دست یافتن به سلاحهای پیشرفته به جا مانده از نیروهای غربی، پیچیدهتر شده است.
منیر اکرم خواهان انجام یک تحقیق از سوی سازمان ملل متحد در مورد سلاحهای پیشرفته امریکایی شد که به دست طالبان پاکستانی رسیده است.
شورای امنیت سازمان ملل روز چهارشنبه برای بررسی گزارش فریدون سینیرلی اغلو، هماهنگکننده ویژه سازمان ملل برای افغانستان، تشکیل جلسه داد. در این نشست کشورهای غربی به خصوص امریکا بر نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان تاکید کردند. نماینده امریکا در این نشست گفت که طالبان بدون رعایت حقوق زنان نمیتواند رابطه عادی با امریکا داشته باشد.
کشورهای منطقه، به خصوص چین و روسیه در این نشست بر تعامل با طالبان تاکید کردند. سفیر روسیه در سازمان ملل گفت که سیاست تهدید طالبان نتیجهای نداده است. با این حال، نماینده روسیه اذعان کرد که طالبان به رغم پیروزی علیه داعش جلو گسترش تهدید گروههای تروریستی از افغانستان به آسیای میانه را گرفته نتوانسته است.
آقای اکرم در نشست شورای امنیت خواهان تقویت کار کمیته نظارت بر تحریمهای افغانستان به منظور وادار کردن طالبان به اقدام جدی علیه گروههای تروریستی شد.
نماینده پاکستان گفت که هرگونه سیاست تعامل با حکومت طالبان باید براساس اقدام طالبان علیه گروههای تروریستی انجام شود. او میگوید که در غیر این صورت، مانند ۱۱ سپتامبر شاهد گسترش تروریسم از افغانستان خواهیم بود که نه تنها منطقه بلکه تمام جهان را تهدید میکند.
نماینده پاکستان در سازمان ملل همچنان اظهار داشت که طالبان باید محدویتهای وضعشده بر حق کار و آموزش زنان را لغو کند.
با این که پاکستان سالها از طالبان افغان حمایت کرده و به پیروزی این گروه در برابر دولت پیشین افغانستان کمک کرده است، اما افزایش شدید حملات طالبان پاکستانی بر نیروهای امنیتی پاکستان، رابطه اسلامآباد و طالبان را تنش آلوده ساخته است.
رئیس کمیته نظارت بر تحریمهای شورای امنیت بر افغانستان میگوید بعد از به قدرت رسیدن طالبان گروههای تروریستی آزادی عمل بیشتری در افغانستان پیدا کردهاند. خاویر گاسکا در شورای امنیت سازمان ملل گفت که شماری از کشورها نگرانند که این گروهها در میان طالبان پناهگاه پیدا کردهاند.
او روز چهارشنبه به این شورا گفت که تدابیری که طالبان در برابر گروههای تروریستی اتخاذ کرده هنوز مشخص نیست.
آقای گاسکا افزود که جنگجویان گروههای تروریستی تهدیدی فراتر از مرزهای افغانستان هستند و شماری از کشورهای عضو نگران هستند که این تروریستها در میان طالبان برای خودشان پناهگاه پیدا کردهاند.
او گفت اگرچه طالبان علیه داعش خراسان مبارزه میکند، با این حال، این گروه هنوز این توانایی را دارد که افغانستان و همسایگان این کشور را هدف حمله خودش قرار بدهد.
او تحریک طالبان پاکستان و القاعده را نیز یک تهدید برای منطقه نامید.
رئیس کمیته تحریم سازمان ملل در بخش دیگر سخنرانی خود در نشست شورای امنیت گفت که طبق گزارش تیم ارزیابی این کمیته هرچند کشت تریاک در افغانستان کمتر شده اما قیمت تریاک بسیار بیشتر شده است.
خاویر گاسکا که در این نشست درباره رژیم تحریمهای سازمان ملل صحبت میکرد، گفت که هدف اصلی رژیم تحریمها مانع شدن از تهدید صلح و ثبات از طریق مسدود کردن داراییها، ممنوعیت سفرها و تحریم تسلیحاتی است.
او گفت که رژیم تحریمها علیه طالبان همچنان یک ابزار مفید است. هرچند به گفته او طالبان بارها خواستار برداشته شدن این تحریمها شدهاند.
با این حال، این مقام سازمان ملل گفت که گروه او هنوز اطلاعات لازم را ندارد که تا چه اندازه این تحریمها بر تصمیمهای طالبان تاثیر گذاشته است.
او همچنین درباره معافیت تحریم مقامهای طالبان در هنگام درخواست سفر صبحت کرد و گفت که در سال ۲۰۲۳ هشت مورد سفر این مقامها را ثبت کردهاند.
خاویر گاسکا گفت که «تقاضای لحظه آخری» برای سفر مقامهای طالبان مایه نگرانی است و دلیلش این است که بعضی کشورها نمیدانند که چطور با این درخواستها در زمان مناسب برخورد کنند.
او گفت که کمیته نظارت خواستار بازنگری در رسیدگی به این تقاضای معافیت در زمینه سفر مقامهای تحریم شده طالبان بوده است. رئیس این کمیته گفت که آنها نتوانستهاند در این زمینه به توافق برسند و شورای امنیت بعدا درباره آن بحث خواهد کرد.
رزا اوتونبایوا، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل در نشست شورای امنیت خواستار تعامل بیشتر جامعه جهانی با طالبان شد. او اما گفت که رویکرد طالبان به حقوق زنان و دختران، ممکن است بنبست موجود بر سر تعامل جامعه جهانی با این گروه را طولانیتر کند.
در نشستی که چهارشنبه (۲۹ قوس) برای بررسی گزارش نمایندگان ویژه سازمان ملل برای افغانستان برگزار شد، خانم اوتونبایوا گفت که گفتوگو به طالبان مشروعیت نمیبخشد، اما میتوان از آن برای ابراز مخالفت و در عین حال، تشویق طالبان به تغییر استفاده کرد.
نماینده دبیرکل سازمان ملل گفت که نیاز به تفاهم پایدار بینالمللی در مورد افغانستان است. او ابراز امیدواری کرد که این تفاهم در نشست بعدی نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان به وجود آید. او گفت که از تمایل طالبان برای تعامل با کشورهای جهان استفاده بیشتر شود.
فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل ضمن استقبال از گزارش فریدون سینیراوغلو گفت که این گزارش در مورد تعدادی از مسائل شفافیت لازم را ارائه کرده است. او افزود که این گزارش در مورد ادغام افغانستان در نظام بینالمللی «بدون عبور از یک چرخه دیگر خشونت و مطابق با قوانین بینالمللی» را ارائه میکند.
او گفت: «هرچند در این گزارش چیزی وجود دارد که همه آن را دوست ندارد، اما من از همه خواستهام روی هدف بزرگتر تمرکز کنند.»
خانم اتونبایوا توضیح نداد که این موارد چیست.
نقض گسترده حقوق بشر
رزا اوتونبایوا عدم پیشرفت طالبان در حل مسائل حقوق بشری را عامل مهمی در بنبست فعلی بر روابط جامعه جهانی با این گروه دانست.
اوتونبایوا تصریح کرد که پذیرش و تلاش برای حفظ موازین و معیارهای بینالمللی شرطی غیرقابل مذاکره برای تصدی کرسی افغانستان در سازمان ملل است.
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل گفت: «ویژگیهای کلیدی وضعیت حقوق بشر در افغانستان امروز بیانگر تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران، سرکوب مخالفان سیاسی و آزادی بیان، فقدان نمایندگی معنی دار اقلیتها (در دستگاههای دولتی)، و کشتار فراقانونی، دستگیریها و بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و بدرفتاری است.»
او افزود که با وجود آزادی اخیر دو فعال زن، تعدادی از مدافعان حقوق بشر و کارمندان رسانهای همچنان در بازداشت طالبان به سر میبرند.
ممنوعیت آموزش دختران
فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل گفت که ممنوعیت آموزش دختران و بددتر شدن کیفیت آموزش و دسترسی به آن بر وضعیت آموزش پسران در افغانستان نیز تأثیر میگذارد.
رزا اوتونبایوا در نشست شورای امنیت درباره آموزش جایگزین، که طالبان برای دختران پیشنهاد کرده، گفت شواهد زیادی بهدست آورده که «دختران در هر سنی» میتوانند در مدارس دینی درس بخوانند.
با این حال، او گفت که روشن نیست که در این مدارس چه چیزی تدریس میشود. رزا اوتونبایوا سوالاتی درباره وجود یک «برنامه درسی استاندارد» در این مدارس که امکان تحصیل دروس مدرن را فراهم کند، و اینکه چه تعداد دختر میتوانند در این مدارس تحصیل کنند مطرح کرد.
او گفت که طبق گزارشهایی که بهدست آورده، وزارت معارف طالبان در حال ارزیابی این مدارس و همچنین بازنگری برنامه درسی مکاتب دولتی است.
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل گفت که مسئولان آموزشی طالبان همچنان به او گفتهاند که در حال کار بر روی ایجاد شرایطی هستند تا دختران بتوانند به مکتب بازگردند. با این حال، رزا اوتونبایوا گفت که زمان میگذرد در حالی که نسلی از دختران از درس و آموزش عقب میمانند.
او گفت: «ناکامی در تهیه نصاب درسی مدرن با دسترسی برابر برای دختران و پسران، رسیدن طالبان به خودکفایی اقتصادی را غیر ممکن میکند.»
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل گفت که بسیاری از افغانها به او گفتهاند که میترسند فراموش شوند، همانطوری که در گذشته اتفاق افتاده است. رزا اوتونبایوا گفت که نقش او و یوناما جلوگیری از این اتفاق است.
تهدید گروههای تروریستی
نماینده دبیرکل سازمان در نشست شورای امنیت گفت که طالبان در تامین امنیت به صورت عموم موفق بودهاند. با این حال، او به افزایش حملات علیه هزارهها و شیعیان اشاره کرد که به گفته او همچنان در معرض این حملات قرار دارند.
او در سخنرانی خود به کشته شدن ۳۹ نفر از مردم هزاره و شیعه در سه حمله اخیر اشاره کرد که در گزارش تازه دبیرکل سازمان ملل مستند شده است. او گفت که مسئولیت همه این حملات را گروه داعش به عهده گرفته است.
رزا اوتونبایوا در عین حال گفت که کشورهای منطقه به شدت نگران تهدیدهای احتمالی بیشتریاند که از داخل افغانستان سرچشمه میگیرد.
او گفت که پاکستان به این نتیجه رسیده است که طالبان برای مهار تحریک طالبان پاکستان، که مسئولیت حملات تروریستی اخیر در داخل این کشور را بر عهده گرفت، کم کاری کردهاند.
نگرانی از وضعیت انسانی
رزا اوتونبایوا وضعیت انسانی در افغانستان را نگرانکننده توصیف کرد. او گفت که در زمستان پیش رو بیش از ۲۰ میلیون نفر به کمکهای جامعه جهانی متکی خواهند بود.
اوتونبایوا افزود که با توجه به کاهش بودجه امسال و با گسترش کمکها، بسیاری از نیازمندان افغان نسبت به سال گذشته آسیبپذیرتر خواهند بود.
رد فرستاده ویژه صلح سازمان ملل
نماینده دبیرکل سازمان ملل همچنین گفت طالبان انتصاب یک فرستاده ویژه (صلح) را غیرقابل قبول میداند. او گفت که وزیر امور خارجه طالبان در توجیه این موضوع گفته که سابقه طولانی نمایندگان ویژه سازمان ملل در افغانستان مثبت نبوده است.