ولودیمیر زلنسکی برای گفتوگو با ولیعهد عربستان درباره طرح صلح در اوکراین و مبادله زندانی با روسیه، روز سهشنبه وارد ریاض شد. عربستان کشوری نزدیک به روسیه در حوزه انرژی محسوب میشود و محمد بنسلمان خود را میانجی بالقوه بین مسکو و کییف میبیند.
روز دوشنبه ولیعهد عربستان میزبان ویاچسلاو ولودین، رئیس مجلس نمایندگان روسیه و شماری از مقامهای دیگر روس بود.
زلنسکی در پیامی در شبکه اکس نوشت که اوکراین همچنان به "حمایت فعال عربستان سعودی" برای پیشبرد "فرمول صلح" برای پایان دادن به تهاجم روسیه، تکیه میکند.
در این فرمول صلح پیشنهادی آقای زلنسکی ده نکته ذکر شده است که خروج تمامی نیروهای روسیه از خاک اوکراین، پذیرفتن مسئولیت جنایات جنگی در امتداد مرز طولانی ۱۵۰۰ کیلومتری دو طرف شده است. خواستههای مشابه قبلا از سوی مسکو رد شده بود.
دومین نکته طرح پیشنهادی زلنسکی مبادله اسیران جنگی است. عربستان پیش از این نیز به مبادله اسرای جنگی بین روسیه و اوکراین کمک کرده بود. رئیسجمهور اوکراین گفته که مطمین است ریاض باز هم میتواند در این زمینه کاری بکند.
سفر زلنسکی به عربستان سعودی در حالی صورت میگیرد که نیروهای این کشور در هفتههای اخیر از برخی مناطق در شرق اوکراین عقب زده شدهاند. تحلیلگران میگویند روسیه با توجه به امتیاز نیروی بیشتر و انبار بزرگتر تسلیحات ابتکار عمل را در میدان جنگ بهدست گرفته است. برعکس، اوکراین همچنان چشم به راه رسیدن کمکهای مالی و تسلیحاتی از غرب است.
نیویارکتایمز به نقل از مقامهای ایرانی و امریکایی خبر داد جمهوری اسلامی برای اجتناب از شعلهور شدن جنگ علنی با واشنگتن، به گروههای شبهنظامی منطقه که از آنها حمایت میکند، گفته است حملات شان را به اهدافی مانند تاسیسات نظامی امریکا کاهش دهند.
نیویارکتایمز روز سهشنبه هشت دلو در گزارشی نوشت در پی حملات هوایی امریکا در پاسخ به کشته شدن سه نیروی ذخیره ارتش کشورش در اردن، جمهوری اسلامی اقداماتی را برای مهار شبهنظامیان تحت حمایت خود در عراق و سوریه انجام داده است.
در ابتدا این نگرانی وجود داشت که این تبادل خشونت باعث تشدید درگیریها در خاورمیانه شود اما مقامهای امریکایی میگویند از زمان حملات این کشور در روز دوم فبروری(۱۳ دلو)، هیچ حملهای از سوی شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی به پایگاههای ایالات متحده در عراق انجام نشده و تنها دو حمله کوچک در سوریه گزارش شده است.
پیش از آن مقامهای پنتاگون دستکم ۱۷۰ حمله را علیه نیروهای امریکایی طی چهار ماه ثبت کرده بودند.
به گزارش نیویارکتایمز، کاهش نسبی خشونتها بیانگر تصمیمهای اتخاذ شده از سوی هر دو طرف است و نشان میدهد جمهوری اسلامی تا حد زیادی بر شبهنظامیان نفوذ دارد.
حکومت جو بایدن صراحتا به جمهوری اسلامی هشدار داده است که باید در قبال هر گونه محاسبات اشتباه یا عملیات نیروهای نیابتیاش در منطقه پاسخگو باشد اما از حمله مستقیم به ایران اجتناب کرده است.
جنرال کنت مکنزی جونیور، رییس سابق فرماندهی مرکزی پنتاگون در مصاحبهای گفت واکنش و پاسخ امریکا به این حملات ممکن است تا حد زیادی اثرگذار باشد زیرا شبهنظامیان نیابتی تهران در منطقه، در حال حاضر حملهای به مواضع ایالات متحده نکردهاند.
چرخش شدید در رویکرد ایران
بر اساس گزارش نیویارکتایمز، آرامش نسبی پیش آمده در منطقه نشاندهنده یک چرخش شدید در سیاستها و رویکرد تهران است.
جمهوری اسلامی برای ماهها به گروههای نیابتی خود در منطقه از جمله در عراق و سوریه دستور داده بود تا به پایگاههای امریکایی در خاورمیانه - بهعنوان بخشی از نبرد گستردهتر علیه اسرائیل - حمله کنند که اکنون در حال جنگ با حماس در غزه است.
مقامهای امریکایی و ایرانی که نامی از آنها برده نشده است، به نیویارکتایمز گفتند با تشدید حملات نیروهای نیابتی به پایگاههای امریکا، رهبران جمهوری اسلامی نگران بودند خودمختاری شبهنظامیان منطقه نتیجه معکوس بدهد و آنها را وارد جنگ مستقیم کند.
سینا عضدی، مدرس دانشگاه جورج واشنگتن و کارشناس امنیت ملی ایران گفت که مقامات جمهوری اسلامی از رویارویی مستقیم با امریکا میترسند و میدانند کشته شدن تعداد بیشتری از امریکاییها، به معنای شروع یک جنگ است.
به گفته عضدی، آنها باید ترمز شبهنظامیان را میکشیدند و متقاعدشان میکردند که جنگ با امریکا میتواند ابتدا به تهران و سپس به تمامی متحدانش و محور موسوم به مقاومت آسیب بزند.
گروههای نیابتی تحت حمایت ایران کداماند؟
ایران از گروههای شبهنظامی مختلف در منطقه که مجموعه آنها را «محور مقاومت» مینامد، حمایت مالی، تسلیحاتی و آموزشی میکند.
این گروهها شامل حزبالله لبنان، حوثیهای یمن، کتائب حزبالله و حشدالشعبی در عراق، حماس و جهاد اسلامی در غزه، شبهنظامیان سوریه و گروههای دیگری میشوند.
در حالی که ایران استراتژی کلی محور مقاومت را به این گروهها میدهد اما سطح کنترول روزانه آنها از سوی تهران با هم متفاوت است.
بر اساس گزارش نیویارکتایمز، تهران بیشترین نفوذ را بر حزبالله دارد، شبهنظامیان سوریه و عراق در رتبه بعدی تاثیرپذیری از جمهوری اسلامی قرار دارند و حوثیها مستقلترین این گروههای نیابتی به شمار میروند.
پس از کشته شدن سه سرباز امریکایی در حمله هواپیمای بدون سرنشین به اردن در هشتم دلو، جمهوری اسلامی شروع به مهار نیروهای نیابتیاش کرد زیرا واشنگتن قول پاسخ قاطعانه را داد.
قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران که تا زمان مرگش در حمله پهپادی امریکا در سال ۲۰۲۰ رهبری شبهنظامیان نیابتی ایران را در عراق و سوریه بر عهده داشت، آنان را از نزدیک کنترول میکرد اما هنگامی که اسماعیل قاآنی به جای او عهدهدار این مسئولیت شد، رویکردی دستنخوردهتر را اتخاذ و تنها جهتگیریهای گسترده را به آنان ارائه کرد.
جلسات فرمانده نیروی قدس با گروههای شبهنظامی منطقه
دو فرمانده ایرانی وابسته به سپاه پاسداران به نیویارکتایمز گفتند که قاآنی در اواخر جنوری برای جلوگیری از درگیری با امریکا جلساتی فوری و اضطراری را در تهران و بغداد با رهبران ارشد نظامی گروههای نیابتی و استراتژیستها برگزار کرد.
فرمانده نیروی قدس سپاه با گروههای شبهنظامی شیعه در بغداد که پایگاههای امریکایی را هدف قرار داده بودند نیز ملاقات کرد.
قاآنی در این دیدارها تاکید کرد جمهوری اسلامی و گروههای شبهنظامی دستاوردهای کافی را در زمینه فشار بر امریکا به دست آوردهاند زیرا بایدن به دلیل حمایت قاطعش از اسرائیل با انتقادات شدیدی مواجه شده و شکافهایی بین او و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل ایجاد شده است.
او هشدار داد جنگ مستقیم ایران با امریکا میتواند هدف بلندمدت حذف امریکا از منطقه را به خطر بیندازد.
این دو مقام سپاه گفتند شبهنظامیان عراقی مانند کتائب حزبالله و النجبا ابتدا به شدت در برابر درخواست قاآنی مبنی بر توقف حمله به امریکاییها مقاومت و استدلال کردند که جنگ با آنان، جزو ایدئولوژی و هویت شان است اما سیاستمداران کلیدی عراق از جمله روحانیون ارشد نجف نیز از این شبهنظامیان خواستند تا حملات شان را به آمریکاییها متوقف کنند.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق هشدار داد ادامه چنین حملاتی میتواند مذاکرات با امریکا را برای خروج نیروهایش از این کشور مختل کند.در نتیجه شبهنظامیانی چون کتائب حزبالله موافقت کردند حملات به نیروهای آمریکایی را متوقف کنند.
در نتیجه رایزنیهای قاآنی، به شبهنظامیان عراقی دستور داده شد تا حملات را به پایگاههای امریکایی در عراق و سفارت آمریکا در بغداد متوقف کنند.
در سوریه نیز به شبهنظامیان توصیه شد حملات به پایگاههای امریکایی را کاهش دهند تا از تلفات جلوگیری شود. همزمان گروههایی که در لبنان و یمن علیه اسرائیل فعالیت میکنند به فعالیتهای خود ادامه میدهند.
به گفته یک مقام وزارت دفاع امریکا، پس از کاهش این حملات بعد از دوم فبروری، ایالات متحده از هدف قرار دادن یک رهبر ارشد شبهنظامی خودداری کرد تا از تشدید تنشها جلوگیری کند.
یکی دیگر از مقامهای امریکایی اظهار داشت در حالی که پنتاگون برای حملات بیشتر (در صورت لزوم) آماده بود اما این اقدام را دارای نتیجه معکوس ارزیابی و از آن خودداری کرد.
یک استراتژیست نظامی در سپاه پاسداران به نیویارکتایمز گفت جمهوری اسلامی معتقد است درگیر شدن مستقیم با آمریکا به نفع اسرائیل خواهد بود.
سابرینا سینگ، معاون سخنگوی پنتاگون پیشتر گفته بود ایران خواهان درگیری منطقهای گستردهتر نیست اما از گروههای شبهنظامی حملهکننده به نیروهای امریکایی حمایت میکند.
کوریایی جنوبی اعلام کرد که کوریای شمالی ۶۷۰۰ کانتینر سلاح و مهمات را برای روسیه در جنگ علیه اوکراین ارسال کرده است. به گفته سئول، این کانتینرها احتمالا حاوی بیش از سه میلیون گلوله توپ ۱۵۲ میلیمتری یا ۵۰۰ هزار گلوله ۱۲۲ ملیمتری بوده است.
رسانههای کوریایی جنوبی روز سهشنبه، هشتم حوت، به نقل از شین وون سیک، وزیر دفاع این کشور گزارش دادند که صدها کارخانه تولید سلاح در کوریایی شمالی به دلیل کمبود مواد خام و برق تنها در حد ۳۰ درصد ظرفیت کلی خود فعالاند، اما کارخانههایی که برای روسیه سلاح تولید میکنند، به صورت کامل فعالاند.
سئول و واشنگتن روسیه و کوریایی شمالی را متهم به تجارت سلاح کرده و ارسال سلاح از طرف پیونگ یانگ به مسکو برای جنگ علیه اوکراین را تقبیح کردهاند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که پیونگ یانگ در بدل ارسال این مجموعه مهمات، از مسکو ۹ هزار کانتینر مواد غذایی دریافت کرده است.
در پی افزایش تحریمهای غرب علیه روسیه به دلیل حمله به اوکراین، روابط پیونگ یانگ و مسکو بیشتر از قبل گسترش یافته است.
در هفته گذشته ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، یک لیموزین ساخت روسیه را برای کیم جونگ اون، رهبر کوریای شمالی هدیه داد. گفته میشود لیموزینی را که پوتین برای کیم فرستاده، خودش هم از همان نوع استفاده میکند.
عربستان سعودی روز سهشنبه هفت مردی را که به «جرایم تروریستی» مجرم شناخته شده بودند، اعدام کرد. طبق گزارش رسانههای دولتی این کشور، این افراد مرتکب جرمهایی شده بودند که ثبات و امنیت کشور را تهدید کرده است.
برپایه گزارش رسانههای عربستان سعودی، دادگاه کیفری ویژه این کشور هر هفت نفر را به اعدام محکوم کرده بود که این حکم در دادگاه تجدید نظر و دیوان عالی کشور نیز تایید شد.
در مورد جرایم اعدامشدگان توضیح بیشتری داده نشده است.
براساس گزارشها، این رقم بالاترین رقم اعدام یک روزه عربستان سعودی، از زمان اعدام ٨١ نفر در ماه حوت ١٤٠٠ بوده است.
هویت هفت نفری که روز سهشنبه اعدام شدند، فاش نشده است، اما رسانههای دولتی عربستان سعودی نوشتند که از نام اعدامشدگان مشخص میشود که آنان اتباع سعودی بودهاند.
در صفحه رسمی «پایگاه اطلاع رسانی مجازات اعدام» آمده است که در سال ٢٠٢٣ میلادی ١٧٠ نفر در عربستان سعودی اعدام شدهاند.
این کشور در ماههای سرطان و سنبله سال جاری هفت نفر را به اتهامهای «خیانت به کشور» و حمله به مسجد شیعیان اعدام کرده بود.
دادگاه راولپندی عمران خان، نخستوزیر سابق پاکستان، و همسرش بشرا بیبی را در پرونده «قادر تراست» به اختلاس ۱۹۰ میلیون پوند متهم کرد. به گزارش رسانهها، جلسه دادگاه روز سهشنبه (۸ حوت) در زندان راولپندی، جایی که آنها در آن زندانی است، برگزار شد.
قرار است جلسه بعدی دادگاه در پانزدهم حوت برگزار شود.
حزب تحریک انصاف با پخش بیانیهای در واکنش به تصمیم دادگاه، این محاکمه آقای خان و همسرش را «یک طرفه و عجولانه» خواند و محکوم کرد.
این حزب افزود: «محاکمههایی که پشت دیوارهای زندان انجام میشود، فقط برای هموار کردن راه برای نقض عدالت، بهویژه در پروندههای ساختگی، با انگیزههای سیاسی، تنها برای نگهداشتن عمران خان در پشت میلههای زندان است.»
پرونده «قادر تراست» مربوط به تسویه حساب ۱۹۰ میلیون پوند، برابر با حدود ۵۰ میلیارد روپیه، است که آژانس ملی بریتانیا آن را از طریق ملک ریاض حسین، تاجر پاکستانی به حساب بانکی پاکستانی او ارسال کرد.
عمران خان، که در آن زمان نخستوزیر بود، متهم است که به جای واریز کردن پول به خزانه ملی، به این تاجر اجازه داد که با استفاده از این پول، جریمه حدود ۴۵۰ میلیارد روپیگی خود را، که به حکم دیوان عالی محکوم به پرداخت آن بود، بپردازد.
گفته میشود که این تاجر در ازای آن حدود ۵۷ جریب زمین در منطقه سوهاوا در ایالت پنجاب به عمران خان و همسرش بشرا بیبی هدیه داد که آنها در آن دانشگاه «قادر تراست» را تاسیس کردند.
عمران خان و همسرش در حال حاضر نه تنها در پرونده مرتبط با این پول و زمین، بلکه در چندین پرونده دیگر هم متهم اند و در برخی از پروندهها احکام دادگاه هم در مورد آنها صادر شده است.
مقاهای خیبرپختونخوا روز سهشنبه اعلام کردند که اعجاز خان، یک فرمانده ارشد پولیس این ایالت در جریان درگیری در منطقه مردان کشته و سه افسر نظامی زخمی شدند. پولیس گفته در این درگیری دو «تروریست» نیز کشته شدند.
خبرگزاری جیونیوز پاکستان گزارش داد که این رویداد بامداد روز سهشنبه (۸ حوت) رخ داده است. طبق گزارشها یکی از این دو «تروریست» تحت تعقیب پولیس بوده است.
بر اساس آمار وزارت امور داخله پاکستان، پیشاور، خیبرپختونخوا، باجور، تانک دره اسماعیل، وزیرستان شمالی و وزیرستان جنوبی از جمله مناطقیاند که در یک سال گذشته بیشتر تحت تاثیر تروریسم قرار گرفتهاند.
طبق این آمار در سال گذشته در ایالت خیبرپختونخوا یک هزار و ۵۰ حمله تروریستی رخ داده است.
