مقام سابق امریکا: توافق دوحه را کنار بگذاریم و راه‌های جدید تعامل مشروط با طالبان بیابیم

سخنگوی وزارت خارجه امریکا این اظهارات را روز چهارشنبه در پاسخ به سوال مرضیه حسینی، خبرنگار افغانستان اینترنشنال در واشنگتن بیان کرد.

روز یکشنبه، ۶ حوت، یک شهروند ۸۴ ساله اتریشی با میانجی‌گری قطر از زندان طالبان آزاد شد. او سال گذشته به افغانستان سفر کرد و طالبان او را به اتهام جاسوسی بازداشت کردند.

آقای میلر درباره سرنوشت رایان کوربت، شهروند امریکایی که از سال ۲۰۲۲ در بند طالبان بسر می‌برد، گفت: «حکومت امریکا به‌طور مستمر و پایدار، از جمله در جلساتی با نمایندگان طالبان، بر آزادی فوری و بدون قید و شرط امریکایی‌های بازداشتی در افغانستان پافشاری کرده است.»

او افزود: «بازداشت شهروندان امریکا یک مانع مهم در تعامل مثبت امریکا و طالبان است.»

پیشتر، مورگان مک‌گاروی، عضو مجلس نمایندگان امریکا هم خواهان آزادی فوری رایان کوربت از بازداشت طالبان شد.

ریان کوربت با همسر و سه فرزندش از سال ۲۰۱۰ ساکن کابل بودند و در آگست ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شدند. خانواده آقای کوربت گفت که طالبان او را در یک سفر کاری به کابل، با یک همکار آلمانی و دو همکار افغانش در ۱۰ آگست ۲۰۲۲ بازداشت کردند.

طالبان در گذشته از امریکایی‌های بازداشت شده برای مبادله با اعضای زندانی خود در امریکا استفاده کرده است.

رئیس دفتر سابق کرزی که از معدود مقام‌های ارشد دولت پیشین است که در کابل مانده، در شبکه اکس نوشت: «بعضی از مسئولین حکومتی در کابل با خوشی از اختلاف‌ظر در بین اعضای شورای امنیت ملل متحد در رابطه باافغانستان حرف می‌زنند.این خوشحالی بجا نیست.»

آقای خرم گفت که هرگونه اختلاف‌نظر در شورای امنیت، تصمیم‌گیری در باره افغانستان را با بن‌بست مواجه می‌سازد.

این مقام پیشین خطاب به رهبران طالبان نوشت: «حکومت فعلی به رسمیت شناخته نشده، مسئولین حکومت تحت تحریم‌ قراردارند، افغانستان در هیچ سازمان بین‌المللی حضور ندارد، افغانستان محتاج پول نقد و کمک‌های بشری است.»

آقای خرم گفت با توجه به این شرایط،‌ بن‌بست در این شورا بر سر مسئله افغانستان به ضرر افغانها است، «درست مانند مردم غزه که از بن‌بست مشابه زیان می‌بینند.»

این مقام ارشد سابق از طالبان خواست که هرچه‌ زودتر افغانستان را از وضعیت فعلی خارج کند.

نشست بدون نتیجه دوحه

شورای امنیت سازمان ملل در هفتم حوت نشستی در پشت درهای بسته برای بررسی گزارش معاون دبیرکل از دومین نشست دوحه برگزار کرد اما به علت اختلاف چین و روسیه با قدرت‌های غربی، نشست شورا بدون نتیجه مشخصی پایان یافت.

کشورهای غربی و متحدان آنها در شورای امنیت از طالبان خواستند که حکومت فراگیر تشکیل دهد و حقوق مردم افغانستان، به خصوص زنان را رعایت کند. اما، چین و روسیه از صدور بیانیه مشابه خودداری کردند.

سازمان ملل در روزهای ۱۸ و ۱۹ فبروری دومین نشست درباره افغانستان را در دوحه قطر برگزار کرد. در این نشست علاوه بر آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نمایندگان ویژه کشورهای جهان برای افغانستان و چهار نفر از نمایندگان جامعه مدنی افغانستان حضور داشتند.

طالبان اعلام کرد که به‌دلیل برآورده نشدن شرایط این گروه، از شرکت در این نشست انصراف داده است. از جمله شرایط طالبان برای شرکت در این نشست، ملاقات امیرخان متقی، وزیر خارجه این گروه با آنتونیو گوترش و حضور طالبان به عنوان تنها نماینده افغانستان در این نشست بود که سازمان ملل آن را رد کرد.

شماری از ملاهای پاکستانی به رهبری حامد الحق روز دوشنبه، هفتم حوت به کابل رفته و با مولوی عبدالکبیر دیدار کردند. منابع معتبر در اداره امور طالبان تایید کردند که مولوی عبدالکبیر در این دیدار به حامد الحق وعده کرده است که از جانب حکومت طالبان به این مدرسه کمک کند.

این منابع به بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال گفتند که دفتر مولوی عبدالکبیر طی یادداشتی به اداره امور طالبان دستور داده است در هماهنگی با وزارت مالیه، هفت میلیون افغانی را به حساب مدرسه حقانیه در شعبه کابل بانک ملی پاکستان واریز کند.

در این نامه آمده است:«در جریان یک هفته باید به بانک ملی پاکستان پول تحویل شود و به دفتر مولوی عبدالکبیر اطمینان داده شود.»

یک منبع از وزارت مالیه طالبان هم تایید کرد که این وزارت دستور مولوی عبدالکبیر را دریافت کرده و این پول را از کود خاص به مدرسه حقانیه پرداخت می‌کند.

گفته می‌شود که این هیئت ملاهای پاکستانی با سراج الدین حقانی، وزیر داخله طالبان هم دیدار خواهد کرد.

حدود شش ماه قبل، حامد الحق، مسئول این مدرسه در یک نشست خبری اعلام کرد که حقانیه با مشکلات اقتصادی روبروست و اگر کمکی صورت نگیرد، احتمالاً این مدرسه بسته خواهد شد.

مدرسه حقانیه یکی از مراکز اصلی تربیت طالبان بوده و بسیاری از چهره‌های ارشد این گروه در آنجا درس خواندند.با برگشت طالبان افغان به افغانستان، ظاهرا این مدرسه دیگر آن رونق گذشته را ندارد و احتمالا به این دلیل با کمبود بودجه مواجه شده است.

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی حکومت محمد اشرف غنی، این اظهارات را در مصاحبه با ولی‌الله ملکزی، یک خبرنگار افغان در امریکا که این هفته در وبسایت افغان-جرمن نشر شد، مطرح کرده است.

آقای محب در این مصاحبه اتهام هماهنگی و تماسش با گروه حقانی را رد کرد، اتهامی که برادر اشرف غنی روز چهارشنبه بر صحت آن تاکید کرد.

محب افزود: «اولین و آخرین ارتباط من با خلیل الرحمن حقانی در بحبوحه سقوط نظام بود. من برایش پیشنهاد کردم که آماده است در لوگر یا وردک حضوری با او ببینم اما بعداً معلوم شد که از بیرون کشور صحبت می‌کند.»

حشمت غنی احمدزی، برادر اشرف غنی روز چهارشنبه گفت که پیش از سقوط کابل به‌دست طالبان، حمدالله محب با خلیل‌الرحمان حقانی، مقام ارشد طالبان در تماس بود.او به نقل از حقانی مدعی شد که یک ماه پیش از سقوط کابل، مشاور امنیت ملی غنی «شش بار» با حقانی صحبت کرده بود.

برادر رئیس‌جمهور پیشین افغانستان در اکس نوشت که حمدالله محب به اعتماد اشرف غنی «خیانت» کرده و به مردم افغانستان «دروغ» گفته است.

سقوط دولت

مشاور امنیت ملی غنی گفت که نیروهای نظامی روحیه نداشتند و به این علت دولت سقوط کرد. او گفت:«یکی از بزرگترین اشتباهات این بود، در حالیکه سربازان ما روحیه خود را باخته بودند، ما بر حضور فیزیکی آنان در سنگرها حساب می‌کردیم.»

او گفت که به بسم الله محمدی، وزیر دفاع وقت پیشنهاد عقب‌نشینی به پنجشیر و نبرد با طالبان را داد اما محمدی گفت که «امکان ندارد چون نه مثل مقاومت اول رهبر داریم و نه آن مجاهدین و مورال را.»

مشاور امنیت ملی محمد اشرف غنی در مصاحبه تازه خود همچنان گفته است که از جبهات ضد طالبان حمایت نمی‌کند چون به گفته او، «سلاح، فرمان و نقشه آنها از بیرون کشور می‌آید.»

محب گفت افراد بسیار نزدیک به اشرف غنی به رئیس‌جمهور سابق پشت کرده‌اند و «این موی سفید را تنها گذاشته‌اند.» حالا او شخصاً به ابوظبی برگشته تا در نزدیک اشرف غنی باشد.

مجری امر غنی بودم

منتقدان سیاسی بارها از غنی به خاطر انحصارطلبی سیاسی انتقاد کرده و می‌گفتند که قدرت تصمیم گیری در دولت محدود به حلقه نزدیک رئیس‌جمهور است. از نظر آنها، فضلی و محب دو چهره کلیدی قدرت در ارگ بودند.

حمدالله محب این انتقاد را رد کرده و گفت: «بسیاری وقت‌ها تصمیم‌هایی که از آدرس من اعلام می‌شد، به امر و رهنمایی رئیس صاحب[اشرف غنی] صورت می‌گرفت و فیصله شخصی من نبود.»

مشاور امنیت ملی سابق غنی گفت که دنبال جایگاه سیاسی در افغانستان نیست و طالبان هم حاضر به شریک کردن قدرت نیستند. او گفت: «من به این باور هستم که طالبان حالا در نشه قدرت است و آنها به مشوره کسی گوش نمی دهد.»

رهبر بی‌پناه

محب برای نخستین بار فاش کرد که پس از سقوط حکومت، سوئیس و ناروی حاضر نشدند به رئیس جمهور پیشین افغانستان پناه بدهند. او گفت که هند نیز احتمالاً پناه دادن به غنی را رد می‌کرد.

محب گفت که اشرف غنی با وجود روابط نیک با هند، به این کشور نرفت چون سیاست هند طوری است با هرکسی که در کابل بر سر قدرت باشد، تعامل می‌کند.

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان پس از این که طالبان کابل را اسد ۱۴۰۰ محاصره کردند، با چرخبال نخست به اوزبیکستان رفت و بعداً به امارات متحده عربی پناهنده شد.

مرکز خبرنگاران افغانستان روز چهارشنبه گفت که محمد‌خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان در دیدار با نمایندگان رسانه‌ها در کابل این موضوع را مطرح کرده است.

حنفی هشدار داده اگر زنان هنگام ظاهر شدن در تلویزیون‌ها یا مصاحبه‌های تصویری صورت خود را نپوشانند، ممکن است ملا هبت‌الله آخندزاده فعالیت زنان در رسانه‌ها را به‌طور کامل ممنوع کند.

مرکز خبرنگاران گفت که این نشست روز سه‌شنبه با حضور مسئولان و نمایندگان رسانه‌ها در یکی از هوتل‌های کابل برگزار شد.

برخی نمایندگان رسانه‌ها به این مرکز گفتند که عبدالغفار فاروق، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان با نشان‌دادن چند عکس از زنان با «روبنده سیاه که تنها دو چشم آنان دیده می‌شد»، به نمایندگان رسانه‌ها توصیه کرده که کارمندان زن این نوع حجاب را رعایت کنند.

او همچنین از مسئولان رسانه‌ها خواسته که از مصاحبه با زنانی که صورت‌شان دیده می‌شود و یا ماسک نپوشیده‌اند، خودداری کنند.

مرکز خبرنگاران افغانستان ضمن هشدار نسبت به احتمال صدور دستور منع کار زنان در رسانه‌ها، از طالبان خواست تا دستورالعمل‌ رسانه‌ای جدید خود را لغو کند و اجازه بدهد خبرنگاران و رسانه‌ها مطابق با قانون رسانه‌های همگانی به فعالیت‌شان ادامه بدهند.