گروهی از زنان جوان در تخار روز جمعه، ۸ مارچ، به مناسبت روز جهانی زن به خیابان آمدند و علیه طالبان شعار دادند. در ویدیوهایی که به افغانستان اینترنشنال رسیده دیده میشود زنان در راهپیمایی خود میگویند در روز جهانی زن، زنان افغانستان زندانی هستند.
اسکای نیوز در هشت مارچ روایتی از یک زن افغان به نام محبوبه امینی را پخش کرده که گفته زنان افغان سلاح ندارند، اما با کلمات و صدای خود میجنگند. او گفته در نخستین روز ورود طالبان به کابل، زنان تظاهرات خیابانی کردند و با سرکوب این گروه مواجه شدند.
اسکای نیوز داستان این زن را به مناسبت روز جهانی زن پخش کرده که نشان میدهد زنان در افغانستان در وضعیتی که از رفتن به پارک تا آموزش، کار و حق گشتوگذار آزادانه در خیابانها محروم شدهاند، چگونه روزهای دشواری را در کشوری تحت کنترول طالبان سپری میکنند.
محبوبه امینی گفته است زمانی که به درس یک صنف آنلاین گوش میداد، ناگهان احساس کرد نمیتواند نفس بکشد.
او سعی کرده آرام باشد و نفس عمیق بکشد. با این حال، هر چه بیشتر سعی میکرد نفس بکشد، کمتر موفق شد.
او روایت کرده است: «در حالی که داشتم آرامتر نفس کشیدن را تمرین میکردم، شروع به گریه کردم.»
محبوبه افزوده است: «از این بابت احساس بدی داشتم، چون نمیدانستم چرا گریه میکنم.»
سپس محبوبه از خواهر خود کمک خواسته و برای اینکه حالش بهتر شود، از او تقاضا کرده که به رستورانت برود، اما ناگهان به یاد آورده که زنان در حکومت طالبان از رفتن به رستورانت منع شدهاند.
سپس او به فکر رفتن به آرایشگاه افتاده تا بتواند در آنجا زنان دیگر را ببیند و با آنها گپ بزند. با این حال، طبیعی است که در منطقه هیچ سالن آرایشگاهی باقی نمانده و طالبان تمام آنها را بستهاند.
هفتههای متوالی حبس در خانه
محبوبه هفتهها از خانه بیرون نرفته است. او میگوید با خواهر خود سعی کرده راهی برای تنفس در هوای تازه پیدا کند، اما چنین چیزی غیرممکن به نظر میرسید.
این دو خواهر به فکر پیادهروی در خیابان افتادند، اما طالبان شرط تعیین کردهاند که زنان باید در بیرون از خانه محرم مردی همراه خود داشته باشند. ترس از دستگیر شدن به دست جنگجویان طالبان به بهانه «حجاب نامناسب یا هر دلیل بیهوده دیگر» این دو خواهر را واداشته از خانه بیرون نروند.
سرانجام، خواهر محبوبه به او گفت عصر شوهرش از سر کار برخواهد گشت و از او خواهش خواهد کرد که آنها را بیرون ببرد.
شوهرخواهر محبوبه عصر همان روز آن دو را با موترش به شهر برد. یکی از زنان تلفن خود را وصل کرد تا به موسیقی شاد گوش دهد. محبوبه با شنیدن موسیقی احساس بهتری داشت، اما وقتی که موتر به یک ایست بازرسی طالبان نزدیک میشد، شوهرخواهرش مجبور شد موسیقی را خاموش کند. او مدام به دو زن هشدار میداد که موهای خود را بپوشانند.
خواهر محبوبه نگاهی به سر و صورت خواهرش میاندازد و میبیند که حال او بهتر نشده است. به همین دلیل، از شوهرش میخواهد به یک شهر بازی برود. شوهرش پاسخ میدهد: «میدانی که اجازه نمیدهند، اما بازهم میتوانی بپرسی.»
زن خواهش میکند که فقط یک بار امتحان کند. او میگوید تا رسیدن به شهر بازی دعا میکند «معجزهای رخ دهد و اجازه بدهند وارد شویم.»
خودرو به در ورودی پارک رسیده است. یکی از طالبان با سلاح جلو خودرو را میگیرد و میگوید: «ورود سیاهسرها (زنان) ممنوع است. فقط شما (مرد) میتوانید وارد شوید.»
محبوبه میگوید حتی با دعای خواهرم هم معجزه نشد.
در هشتم مارچ، روز جهانی زنان که جنبشهای برابرخواهانه در سرتاسر جهان دستاوردهای مبارزات فمینیستی را جشن میگیرند، زنان از میان چهاردیواریهای خانه خود به رسانهها ویدیو میفرستند و از حسرتها و آرزوهایشان برای جهانی بدون ظلم طالبان سخن میگویند.
آنها همچنین در تماس با برخی از رسانهها از وضعیت ناگوار روانی خود که با گذشت هر روز وخیمتر میشود، روایت میکنند.
یک گروه از زنان معترض افغانستان به مناسبت هشت مارچ، روز جهانی زن از دادگاه کیفری بینالمللی خواست رهبران طالبان را محاکمه کند. جنبش شنبههای ارغوانی میگوید طالبان از بدو تاسیس، در پی حذف سیستماتیک زنان و محروم کردن آنان از حقوقشان بوده است.
جنبش شنبههای ارغوانی روز جمعه، ۱۸ حوت که مصادف است با هشتم مارچ در بیانیهای خواهان بازداشت و دادگاهی شدن رهبر و اعضای کابینه طالبان شده است.
این گروه از زنان از سیاسیون، نخبگان و روشنفکران افغانستان نیز خواست علیه طالبان متحد شوند و «به حکومت خودخوانده و زنستیز طالبان فرصت بیشتر ندهند.»
در بیانیه این زنان آمده است که باید پرونده قضایی جنایتهای ضدبشری و آپارتاید جنسیتی در افغانستان در جریان ۲۳ سال گذشته باید در یک دادگاه با صلاحیت بررسی شود.
به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان از دیگر مواردی است که جنبش شنبههای ارغوانی از سازمان ملل درخواست کرده است.
طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان در اسد سال ۱۴۰۰، محدودیتهای گستردهای علیه زنان اعمال کرده است.
طالبان در بیش از دو و نیم سال گذشته فرمانها و دستورهای متعددی صادر کرده که حقوق اولیه زنان را از حق آموزش، تا حق کار، سفر، اعتراض، ورزش و مشارکت سیاسی نقض میکند.
سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان در هشت مارچ، روز جهانی زنان اعلام کرد که در بیش از نیمی از کشور، صدای زنان خاموش شده است. این سازمان حامی خبرنگاران گفته در ۱۹ ولایت افغانستان هیچ خبرنگار و کارمند رسانهای زن فعالیت نمیکند.
در بیانیه این سازمان آمده است پس از روی کار آمدن طالبان، از ۲۴۸ شبکه تلویزیونی در زمان جمهوریت، اکنون فقط ۶۸ شبکه فعالیت دارد.
همینگونه از ۴۳۸ رادیو فقط ۲۱۱ رادیو و از ۹۱ روزنامه اکنون تنها ۱۳ روزنامه در افغانستان نشرات دارد.
آمار و اطلاعات سازمان حمایت از خبرنگاران نشان میدهد که در حال حاضر کمتر از ۶۰۰ خبرنگار زن در افغانستان کار میکنند. براساس بیانیه این نهاد رسانههای داخل کشور با سانسور، محدودیتها و موانع روبرویند.
در بیش از دو و نیم سال گذشته، گزارشهای متعددی از بسته شدن رسانهها، هجوم بر رسانهها، بازداشت و ضربوشتم خبرنگاران و کارمندان رسانهها منتشر شده است.
سازمان حمایت از خبرنگاران گفته طالبان «با کوچکترین بهانه» خبرنگاران و کارمندان رسانهها را تهدید و زندانی میکنند.
جبهه آزادی به مناسبت ۸ مارچ، حکومت طالبان را «زنستیزترین رژیم» جهان خواند و از جمعه جهانی خواست از تعامل با آن خودداری کند. این جبهه همچنین گفت که محدودیتهای طالبان بر کار، آموزش و زندگی زنان، پرونده «جنایت»های این گروه را ضخیمتر کرده است.
این جبهه ضدطالبان در بیانیهای نوشت که زنان افغانستان دشوارترین روزهای خود را زیر سلطه «ژیم خودکامه و سفاک طالبان» سپری میکنند.
در بیانیه آمده که جنبشهای اعتراضی زنان در داخل و خارج از فغانستان طی دونیم سال حاکمیت طالبان، «بارز ترین نمادهای ایستادگی و مقاومت آگاهانه و شورانگیر جامعه افغانستان» در برابر این گروه بودهاند.
به گفته جبهه آزادی، این اعتراضات، افکار عامه جهان را در پیوند با تعامل کشورها با حکومت طالبان، «حساستر و بیدارتر» کرده است.
جبهه آزادی همچنین از جامعه جهانی خواسته است که آپارتاید جنسیتی در افغانستان تحت کنترول طالبان را به رسمیت بشناسد.
طالبان پس از به قدرت رسیدن در افغانستان، محدودیتهای زیادی در حوزههای مختلف زندگی، آموزش و کار زنان وضع کرده است.
این گروه زنان و دختران را از حضور در دانشگاه، موسسات تحصیلات عالی و مکاتب بالاتر از صنف شش منع کرده است.
فرمانهای طالبان همچنین گشتوگذار و سفر زنان به تنهایی را محدود کرده است.
فعلان حقوق زن و شماری از کارشناسان حقوق بشر، سیاستهای طالبان در قبال زنان را مصداق «آپارتاید جنیستی» میخوانند.
نماینده ویژه بخش زنان ملل متحد برای افغانستان، به مناسبت ۸ مارچ گفت مبارزه برای حقوق زنان افغان، مبارزه جهانی و برای حقوق زنان در همهجا است. آلیسون داویدیان افزود وضعیت زنان و دختران افغان باید در محور نگرانیها و اقدامات بینالمللی قرار گیرد.
خانم داویدیان افزود که فضا برای زنان و دختران افغان و همراه با آن چشمانداز آینده این کشور برای رهایی از جنگ، فقر و انزوا به سرعت نگرانکنندهای در حال کوچک شدن است.
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان بیانیهای به مناسبت هشت مارچ، روز جهانی زن، منتشر کرده و بار دیگر خواستار لغو محدودیتها بر زنان شده است. این دفتر تاکید کرده که در صورت رفع نشدن محدودیتها بر زنان، افغانستان در معرض خطر رفتن به سوی فقر و انزوای عمیقتر قرار خواهد گرفت.
در این بیانیه، به نقل از رزا اوتونبایوا، رئیس یوناما آمده که باید «سرمایهگذاری روی زنان» افغانستان مضاعف شود. او گفته در حال حاضر در افغانستان برعکس آن در حال اجرا است که این وضعیت به گونه فاجعهآمیز و عمدا به زنان و دختران افغان صدمه وارد میکند و مانع رسیدن افغانستان به صلح و رفاه پایدار میشود.
خانم اوتونبایوا همچنین ابراز نگرانی کرد که ترس زنان و دختران از بازداشتهای خودسرانه اخیر طالبان به بهانه رعایت نکردن حجاب موردنظر این گروه، آنها را به سوی انزوای بیشتر سوق دهد.
سازمان ملل همچنین گفته است که محدودیتهای طالبان بر زنان افغانستان، در مغایر تعهدات افغانستان در قبال قوانین بینالمللی حقوق بشری است.
در بخشی از این بیانیه ملل متحد آمده که در سال جاری، بیشتر از ۱۲ میلیون زن در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیازمندند.
هشتم مارچ، روز جهانی زن در حالی فرا رسیده که در افغانستان، در دوونیم سال حکومت طالبان با صدور دهها فرمان زنان را از بسیاری حقوق خود محروم شدهاند.
طالبان زنان و دختران را از رفتن به دانشگاه و مکاتب بالاتر از صنف شش منع کرده است. این گروههای همچنین محدودیتهای گستردهای بر کار، گشتوگذار و سفر زنان وضع کرده که سطح حضور آنها را در اجتماع پایین میآورد.
علاه بر این، زنان افغانستان هرازگاهی در فضاهای باز و سربسته علیه سیاستهای طالبان اعتراض کردهاند که این گروه در پاسخ به این اقدامات، تعدادی از آنها را بازداشت کرده است.
تعداد قابل ملاحظهای از سازمانها، کارشناسان و کنشگران حقوق بشری معتقدند که سیاستهای طالبان در برابر زنان افغانستان، مصداق «آپارتاید جنسیتی» است و برای به رسمیت شناختن آن دادخواهی میکنند.