منابع آگاه به رویترز گفتند که از زمان روی کار آمدن محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر عراق در سال ۲۰۲۲، یک شبکه پیچیده قاچاق نفت کوره در عراق هر سال از یک تا سه میلیارد دالر برای جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن درآمدزایی می‌کند.
به گفته این منابع، شبکه‌ای از شرکت‌ها، گروه‌ها و افراد در عراق، ایران و کشورهای خلیج فارس در عملیات قاچاقی دست دارند که نفت کوره عراق را با استفاده از سیاست‌های دولت این کشور با قیمت‌های یارانه‌ای به کارخانه‌های آسفالت در این کشور می‌فروشند.
دو تن از منابع گفتند که هر ماه بین ۵۰۰ تا ۷۵۰ هزار تن نفت کوره سنگین، شامل نفت کوره با گوگرد بالا معادل ۳.۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت از کارخانه‌ها منحرف شده و عمدتاً به آسیا صادر می‌شود.
نفت کوره یکی از هیدروکربن‌های نفتی است که در مراحل پالایش نفت خام پس از نفتا، بنزین و نفت سفید به‌دست می‌آید. این ماده ارزان‌ترین ماده‌ای سوختنی برای کوره‌ها، حمام‌ها و تنور نانوایی‌ها، موتورهای دیزلی دریایی و برخی نیروگاه‌ها است.
ابعاد قاچاق نفت خام از زمان به قدرت رسیدن سودانی و دخالت چندین نهاد در داخل عراق در این تجارت غیرقانونی قبلا گزارش نشده بود.
رویترز می‌گوید مقامات ایرانی و عراقی به درخواست‌های دقیق برای اظهارنظر درباره یافته‌های آن پاسخ ندادند.
ایران همسایه و متحدش عراق را به عنوان یک «ریه اقتصادی« می‌بیند و از طریق شبه نظامیان شیعه و احزاب سیاسی قدرتمندی مورد حمایت خود، نفوذ نظامی، سیاسی و اقتصادی قابل توجهی در این کشور دارد.
علاوه بر این، به گفته مقام‌های عراقی و امریکایی، ایران با استفاده از سیستم بانکی عراق تحریم‌های امریکا را دور می‌زند.
مسیر‌های خروج نفت از عراق
بر پایه گزارش رویترز، این شبکه از دو روش برای خروج نفت کوره از عراق استفاده می‌کند.
یکی از این روش‌ها شامل ترکیب نفت کوره با محصولات مشابه از ایران و عرضه آن به عنوان محصول کاملا عراقی است. این روش به جمهوری اسلامی کمک می‌کند تا تحریم‌های امریکا بر صادرات انرژی را دور بزند.
نفت کوره ایران به دلیل تحریم‌ها معمولا با تخفیف فروخته می‌شود اما زمانی که به‌عنوان محصول عراقی عرضه شود، با قیمت بالاتری به فروش می‌رسد.
مقامات عراقی و امریکایی پیش‌تر گفته‌اند تهران از عراق برای دسترسی به ارز خارجی از طریق صادرات و دور زدن تحریم‌های امریکا با استفاده از سیستم بانکی این کشور بهره می‌برد.
روش دوم قاچاق نفت کوره عراق شامل صادرات محصولات با استفاده از اسناد جعلی برای مخفی کردن منشا آن است. این روش به نفع گروه‌های مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق است که کنترول این مسیر قاچاق را در دست دارند.
منابع آگاه با توجه به حجم و قیمت‌های نسبی معاملات، تخمین زده‌اند که درآمد حاصل از این دو مسیر قاچاق سالانه بین یک تا بیش از سه میلیارد دالر است.
نقش شبه‌نظامیان شیعه
بر اساس گزارش رویترز، اصلی‌ترین بازیگر در این عملیات قاچاق، گروه شیعه عراقی عصائب اهل‌الحق است.
این گروه که از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حمایت می‌شود، یکی از حامیان اصلی السودانی و عضوی کلیدی از بلوکی است که او را برای مقام نخست‌وزیری معرفی کرد.
عصائب اهل‌الحق از سال ۲۰۱۸ به ساختار امنیتی عراق پیوسته و اکنون ۱۶ نماینده در پارلمان داشته است.
رهبر این گروه، قیس الخزعلی است که در سال ۲۰۱۹ به دلیل نقض حقوق بشر از جمله با سرکوب اعتراضات در عراق و دست داشتن در کشتار پنج سرباز آمریکایی در سال ۲۰۰۷ تحریم شد.
او این تحریم‌ها را به تمسخر گرفت و در ویدیویی گفت که «از تاخیر واشنگتن در اعمال این تحریم‌ها ناراحت شده» است.
ترکیب سوخت‌ها در شبکه قاچاق نفت کوره عراق عمدتا از سوی مهندسان این کشور انجام می‌شود و این فرایند، معمولا طی انتقال از کشتی به کشتی صورت می‌گیرد. سوخت نهایی عمدتا به دست مشتریانی در آسیا می‌رسد.
