خلیلزاد از رهبران سیاسی مخالف طالبان خواست به مهره‌های استخبارات پاکستان تبدیل نشوند

دونالد ترامپ در نخستین روز کاری خود بار دیگر فرمان خروج امریکا از توافق‌نامه پاریس را امضا کرد. این توافق‌نامه که یک معاهده بین‌المللی برای مقابله با تغییرات آب و هوایی است، نزدیک به ۲۰۰ کشور را ملزم می‌کند تا برای محدود کردن گرمایش زمین همکاری کنند.

زین‌العابدین عابد، معاون اداره ملی حفاظت از محیط زیست طالبان روز یکشنبه در کابل گفت: «خروج امریکا از توافق‌نامه پاریس، نقض اصول بشری است.»

وی تاکید کرد که مسایل محیط زیستی نباید به موضوعی سیاسی تبدیل شود، بلکه نیازمند تعامل و همکاری بین‌المللی است.

عابد در بخشی از صحبت‌هایش گفت کشورهایی که عامل تغییرات اقلیمی هستند باید به کشورهای آسیب‌پذیر، از جمله افغانستان، غرامت بپردازند.

وی با بیان اینکه اداره حفاظت از محیط زیست طالبان به تمامی کنوانسیون‌های بین‌المللی زیست‌محیطی پایبند است، گفت که «نباید با مسایل محیط زیستی برخورد سیاسی صورت گیرد. چنین رفتاری ظلم در حق مردم افغانستان است.»

مطیع‌الحق خالص، رئیس اداره ملی حفاظت از محیط زیست طالبان نیز در دیدار با یک مقام سازمان ملل در کابل گفته است که مسایل محیط زیستی و تغییرات اقلیمی نباید سیاسی شود و جامعه جهانی باید به‌طور همه‌جانبه با افغانستان همکاری کند.

با این حال، نورالله امین، رئیس تغییرات اقلیمی این اداره، در نشست خبری در کابل اعلام کرد که قطع کمک‌های امریکا تاثیری بر پروژه‌های محیط زیستی نگذاشته است.

افغانستان یکی از آسیب‌پذیرترین کشورهای جهان در برابر تغییرات اقلیمی است. این کشور همه‌ساله با سیلاب‌های مرگبار مواجه می‌شود که جان صدها نفر را می‌گیرد و خسارات گسترده‌ای به زیرساخت‌ها و زمین‌های زراعتی وارد می‌کند.

خشکسالی و کاهش منابع آب زیرزمینی نیز از چالش‌های عمده‌ای هستند که امنیت غذایی و معیشت مردم را تهدید می‌کنند. نبود زیرساخت‌های مناسب و ضعف در مدیریت منابع آبی، بحران‌های زیست‌محیطی را در این کشور تشدید کرده است.

مرگ خودخواسته این جوان بازتابی در میان مردم این شهر داشته است. شماری از شهروندان، فقر، بیکاری، بی‌توجهی طالبان به جوانان، انتصاب ملاها در پست‌های تخصصی و اخراج کارکنان سابق دولتی را از عوامل گرایش به سمت خودکشی در میان جوانان دانسته‌اند.

یکی از ساکنان ننگرهار به‌شرط حفظ هویت به افغانستان اینترنشنال گفت: «طالبان فقط به فکر پُر کردن جیب‌های خود هستند و هیچ توجهی به نسل جوان جامعه ندارند. آن‌ها در تمام پُست‌های تخصصی، ملاها و نیروهای خود را منصوب کرده‌اند.»

او افزود: «هر جوانی که به‌منظور کار به یکی از ادارات طالبان مراجعه کند، با بهانه‌های مختلف طرد می‌شود. آن‌ها تمام کارکنان سابق را تحت عناوین گوناگون از کار برکنار کرده‌اند، و این شرایط باعث ناامیدی و خودکشی در میان جوانان شده است.»

این نخستین بار نیست که یک جوان در ننگرهار دست به این کار می‌زند. پیش از این منابع محلی در ماه عقرب گفتند که یک جوان در ولسوالی کامه ننگرهار به دلیل مشکلات اقتصادی با شلیک گلوله به زندگی خود پایان بخشید.

در اواخر ماه اسد سال جاری، چندین نهاد امدادرسان بین‌المللی هشدار دادند که میلیون‌ها افغان پس از استیلای طالبان، در چرخه‌ فقر، آوارگی و ناامیدی گرفتار شده‌اند.

براساس گزارش آژانس باختر، حبیب‌الله آغا روز یکشنبه در مراسم معرفی رئیس معارف طالبان در پنجشیر، بر اهمیت اطاعت از رهبر برای موفقیت «نظام اسلامی» تاکید کرد.

او گفت که هدف از تعیین رئیس جدید، «ارتقای نظام تعلیمی» و «تطبیق بهتر برنامه‌های تعلیمی امارت اسلامی در سراسر کشور است.»

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که سه سال و نیم پس از به قدرت رسیدن طالبان، اختلافات میان سران این گروه به‌طور فزاینده‌ای آشکار شده است. این گروه بارها گزارش‌ها درباره نارضایتی مقام‌های طالبان از دستورات و فرمان‌های هبت الله را رد کرده است.

به تازگی عباس استانکزی، معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان، در یک فایل صوتی منتشرشده از مقام‌های این گروه خواسته است که از رهبر طالبان به شکلی پیروی نکنند که به او «رتبه پیامبری یا خدایی» داده شود.

استانکزی از طالبان خواست از «پرستش رهبر» خودداری کرده و از دستورهای «خلاف شریعت» پیروی نکنند.

نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، روز یکشنبه در دیدار با هیئت اقتصادی اوزبیکستان خواستار برگزاری نمایشگاه‌های مشترک تجاری شد و پیشنهاد داد سالانه حداکثر پنج نمایشگاه از محصولات و تولیدات داخلی دو کشور در مرکز تجارت بین‌المللی ترمذ برگزار شود.

براساس خبرنامه وزارت تجارت طالبان، دو طرف همچنین درباره موضوعات مختلف از جمله نهایی‌سازی موافقت‌نامه تجارت ترجیحی، تاسیس و پیشبرد فعالیت‌های کارخانه تولید سمنت در ولایت سمنگان و ایجاد خانه تجارت در هر دو کشور گفت‌وگو کردند.

وزارت تجارت طالبان اعلام کرد که این هیئت به منظور پیگیری تعهدات صورت‌گرفته در جریان سفر صدراعظم اوزبیکستان به کابل آمده است.

اوزبیکستان از شرکای نزدیک اقتصادی طالبان است. عبدالله عارف‌اف، نخست‌وزیر اوزبیکستان، در اگست ۲۰۲۴ به کابل سفر کرد و توافق‌نامه‌های تجاری و سرمایه‌گذاری به ارزش دو و نیم میلیارد دالر با طالبان امضا کرد. دو طرف گفته‌اند که حجم روابط تجارتی را به سه میلیارد دالر افزایش می‌بخشند.

کارشناسان حوزه معادن، اما هشدار داده‌اند که استخراج اورانیوم می‌تواند تهدید جدی برای محیط‌زیست باشد، به‌ویژه در شرایطی که افغانستان ظرفیت کافی برای مدیریت و استخراج معیاری این معدن را ندارد.

وزارت معادن طالبان روز یکشنبه اعلام کرد که هدایت‌الله بدری، وزیر معادن این گروه، هنگام بازدید از معادن لیتیوم در منطقه گودزره ولسوالی چهاربرجک در ولایت نیمروز، تیم مهندسی این وزارت را وظیفه سپرد تا بررسی این معادن را آغاز کند.

به گفته این وزارت، هدایت‌الله بدری همچنین از معادن اورانیوم در ولسوالی‌های خانشین و دیشو در ولایت هلمند بازدید کرده و دستور بررسی این معادن را صادر کرده است.

اورانیوم و فقدان ظرفیت فنی در افغانستان

کارشناسان معادن معتقدند که طالبان در حال حاضر ظرفیت لازم برای مدیریت معادن را ندارد و تقلا برای استخراج اورانیوم در چنین شرایطی، به‌نوعی ایجاد یک فاجعه زیست‌محیطی است.

این موضوع را سخنگوی وزارت معادن طالبان نیز تایید کرد. او گفت که تخصص، زیرساخت و دانش برای استخراج را ندارند.

دکتر محمد تنها، پژوهشگر فناوری هسته‌ای در آلمان، می‌گوید که در گذشته روس‌ها و امریکایی‌ها بررسی‌هایی در مورد ذخایر اورانیوم و لیتیوم در افغانستان انجام داده‌اند و تمام اطلاعات آن‌ها ثبت شده است.

او می‌گوید: «لیتیوم در جهان بسیار مورد نیاز است و افغانستان یکی از کشورهایی است که ذخایر زیادی از آن دارد و نیاز به استخراج آن احساس می‌شود.»

بااین‌حال، وی تاکید دارد که میزان اورانیوم موجود در افغانستان آن‌قدر نیست که استخراج آن از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر باشد.

او توضیح می‌دهد: «در سطح جهانی، صد درصد اورانیوم استخراجی از ۲۰ کشور تامین می‌شود. ۵۰ درصد اورانیوم جهان تنها از پنج کشور و ۵۰ درصد دیگر از ۱۵ کشور دیگر تامین می‌شود. من هیچ اطمینانی ندارم که اورانیوم افغانستان ارزش استخراج داشته باشد.»

محمد تنها تاکید می‌کند که فرآیند استخراج اورانیوم پیچیده است، آسیب‌های زیست‌محیطی شدیدی به همراه دارد و افغانستان هیچ ظرفیت تخصصی برای مدیریت این روند ندارد.

او می‌گوید: «آسیب‌های زیست‌محیطی آن بسیار زیاد است، به حدی که محیط‌زیست را برای صدها، هزاران یا حتی میلیون‌ها سال آلوده نگه خواهد داشت و مردم را در معرض سرطان‌ها و بیماری‌های مختلف قرار خواهد داد.»

او همچنین هشدار می‌دهد که اقدامات طالبان در زمینه استخراج معادن افغانستان کاملا فاقد شفافیت است: «صحبت از شفافیت در مورد حکومتی که خود بر پایه دروغ و غارت بنا شده، کاملا بی‌معناست.»

معادن و تقلای طالبان برای مهار بحران مالی

عبدالقدیر مطفی، سخنگوی پیشین وزارت معادن افغانستان، می‌گوید که طالبان با بحران مالی روبه‌رو شده‌است و برای مهار این بحران به استخراج معادن روی آورده‌است.

او می‌گوید: «اورانیوم، لیتیوم و سایر معادن اغلب مواد معدنی استراتژیک و حیاتی هستند که در سطح جهانی مورد نیاز است. اما اینکه این منابع در افغانستان چگونه استخراج می‌شوند و تا چه اندازه استخراج صورت می‌گیرد، جای نگرانی دارد.»

وی درباره تجربه دو دهه گذشته می‌گوید: «در ۲۰ سال گذشته کارهای زیادی انجام شده و افغانستان این ظرفیت را داشت که منابع معدنی خود را شناسایی کند.»

اما او هشدار می‌دهد که در حال حاضر استخراج معادن در افغانستان به شکل بی‌رحمانه‌ای انجام می‌شود و این نوع استخراج می‌تواند یک فاجعه زیست‌محیطی عظیم به بار آورد.

او می‌گوید: «در شرایط فعلی، استخراج منابع معدنی افغانستان، چه آلومینیوم باشد، چه لیتیوم، در وضعیتی که ما یک نظام قانونی و ملی نداریم، کشور ما را به سمت یک بحران بزرگ سوق می‌دهد. آثار منفی این استخراج هنوز آشکار نشده‌اند، اما با گذشت زمان، این اثرات منفی روشن خواهد شد.»

کارشناسان حوزه معادن هشدار می‌دهند که اگر روند خودسرانه استخراج معادن در افغانستان متوقف نشود، در آینده جلوگیری از آسیب‌های ناشی از آن بسیار دشوار خواهد شد.