دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا روز چهارشنبه در نشست کابینه گفت که امریکا باید پایگاه بگرام را در افغانستان حفظ میکرد. او گفت که این پایگاه به «منطقه تولید موشکهای هستهای چین» نزدیک است.
ترامپ بار دیگر مدعی شد که چین کنترول پایگاه بگرام را در دست دارد.
ترامپ اولین نشست کابینه حکومت خود را امروز برگزار کرد و به خبرنگاران اجازه داد که در آنجا حضور یافته و از او و اعضای کابینه سوال بپرسند.
ترامپ بار دیگر اظهارات قبلی خود را در مورد خروج فاجعهبار امریکا از افغانستان تکرار کرد و این بار به طور مشخصتر به علاقهاش به حفظ پایگاه هوایی بگرام پرداخت که در طول حضور امریکا در افغانستان، یکی پایگاه استراتژیک برای این کشور به حساب میآمد.
ترامپ گفت که اگر او رئیس جمهور میبود، پایگاه بگرام را حفظ میکرد. به گفته ترامپ، «ما قصد داشتیم بگرام را نه بهخاطر افغانستان، بلکه بهخاطر چین حفظ کنیم. زیرا، این پایگاه تنها یک ساعت با منطقه تولید موشکهای هستهای چین فاصله دارد. اما آن را از دست دادیم، و حالا چین آن را در اختیار دارد.»
طالبان پیش از این اظهارات ترامپ درباره این پایگاه را رد کرده بود. ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان در دلو گفته بود: «افغانستان مستقل است و خاک خود را در اختیار هیچ کشوری قرار نمیدهیم. بگرام در اختیار نیروهای خود ما (طالبان) است، نه چین.»
ترامپ سابقه اظهارات غیردقیق را در کارنامهاش دارد. او این هفته در دیدار با رئیس جمهور فرانسه گفت که اروپا کمکهای مالی خود به اوکراین را به صورت وام داده است، اما مکرون اظهارات ترامپ را رد کرد.
ترامپ در بخشی دیگر از سخنانش گفت که نیروهای امریکایی باید از پایگاه هوایی بگرام و نه میدان هوایی کابل خارج می شدند تا وضعیت آشفته روزهای سقوط اتفاق نمیافتاد.
او گفت: «عملیات خروج بسیار بد اجرا شد و باید از طریق بگرام انجام میشد. ما یک پایگاه مستحکم و صدها هکتار زمین در اختیار داشتیم، اما از یک میدان هوایی کوچک و نامناسب استفاده شد که همهچیز از کنترول خارج شد.»
فروش تجهیزات نظامی
ترامپ بار دیگر نارضایتی خود را از باقی ماندن سلاح های امریکایی در افغانستان ابراز کرد. او گفت که طالبان سلاحهای امریکایی را میفروشند.
رئیس جمهور امریکا گفت: «افغانستان یکی از بزرگترین فروشندگان تجهیزات نظامی در جهان شده، زیرا در حال فروش تجهیزاتی است که ما جا گذاشتیم. باور میکنید؟ آنها ۷۷۷ هزار تفنگ، ۷۰ هزار موتر زرهی و بسیاری تجهیزات دیگر را میفروشند.»
او تاکید کرد که «ما باید این سلاحها را پس بگیریم.»
ترامپ در یک اظهارات جداگانه، رقم تجهیزات نظامی برجامانده امریکا را در افغانستان ۸۵ میلیارد تخمین زده بود که رقم دقیقی نیست. ایالات متحده از سال ۲۰۰۲ تا جون ۲۰۲۰ مبلغ ۸۸.۶۱ میلیارد دالر را از طریق صندوق حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان برای تجهیز، تسلیح، آموزش و بازسازی نیروهای دفاعی و امنیتی این کشور هزینه کرده است.
بر اساس گزارش وزارت دفاع ایالات متحده، تجهیزات نظامی بهجامانده شامل ۷۸ فروند چرخبال نظامی با ارزش ۹۲۳ میلیون دالر، بیش از ۴۰ هزار موتر نظامی از مجموع ۹۶ هزار موتر و همچنین بیش از ۳۰۰ هزار سلاح از مجموع ۴۲۷ هزار سلاح موجود در افغانستان است.
به گفته مقامات، تعدادی از موترهای نظامی و تجهیزات بهدلیل جنگ و نبردهای رو در رو عمدتاً تخریب شده و وضعیت عملیاتی آنها نامشخص است.
همچنین، پس از سقوط حکومت افغانستان، مقادیر قابل توجهی از مهمات و تجهیزات نظامی، از جمله ۱۸۱ هزار واحد مهمات هوایی و ۹۲۰۰ دستگاه پرتابکننده مهمات، در این کشور باقی ماندهاند.
نیروهای ارتش پیشین افغانستان، در روز آخر سقوط افغانستان به دست طالبان، دهها چرخبال را به تاجیکستان و اوزبیکستان منتقل کردند. ایالات متحده با این دو کشور به توافق رسیده است که چرخبالها را از آنها پس گیرد.
ایالات متحده سابقه جمعآوری تجهیزات نظامی خود در افغانستان را دارد. پس از خروج شوروی از افغانستان، این کشور، راکتهای استینگر را از مجاهدین خریداری کرد.
طبق این گزارش، بیبیسی برای محافظت از آنتنهای این رسانه در افغانستان به ارگانهای امنیتی طالبان پول پرداخت میکند که این مسئله ممکن است تحریمهای بریتانیا و امریکا علیه طالبان را نقض کند.
علی همدانی و دیوید رز، تهیهکنندگان این گزارش گفتند طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۱۴۰۰ خورشیدی، اعدامها در ملاء عام را از سر گرفت و علاوه بر استقرار «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان محدودیتها علیه آزادی بیان را تشدید کرد. در این گزارش آمده است طالبان رسانهها را سانسور و شماری از ایستگاههای رادیویی را تعطیل کرد اما در این میان بیبیسی به نشرات و فعالیت خود در افغانستان ادامه داده است.
در این گزارش آمده است که بیبیسی از پخش خبرهایی که ممکن است طالبان را برنجاند خودداری کرده و حتا کارمندانش را در این زمینه تحت فشار قرار میدهد.
دفتر مطبوعاتی بیبیسی در پاسخ به سوال افغانستان اینترنشنال گفت که گزارش وبسایت آنهرد درباره کار این رسانه در افغانستان، «حاوی موارد اشتباه» است.
روابط بیبیسی با طالبان
براساس یافتههای رسانه «آنهرد» (UnHerd)، طالبان فعالیت بسیاری از رسانهها، از جمله صدای امریکا و رادیو اروپای آزاد (رادیو آزادی) را منع کرد اما این گروه به بیبیسی روی خوش نشان داده است. این رسانه از صدای امریکا و رادیو آزادی به عنوان دو رقیب محلی بیبیسی نام برده است.
این گزارش به دیدار جکی مارتینز، رئیس دفتر جنوب آسیا بیبیسی با سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان اشاره کرده است. این رسانه گفته است این دیدار و روابط، پوشش خبری بیبیسی در افغانستان را تحت تاثیر قرار داده است.
جکی مارتینز در سال ۲۰۲۲ در سفر به کابل با سراجالدین حقانی دیدار کرد.
در این گزارش آمده است شاید این دیدار که تنها دو هفته قبل از ممنوعیت نشرات صدای امریکا و رادیو آزادی در افغانستان انجام شد، تصادفی نباشد.
این رسانه گفته است سراجالدین حقانی یک «جهادی بدنام» است که در هر دو سوی اقیانوس اطلس به دلیل تروریسم تحت تعقیب است.
وزارت داخله طالبان آن زمان در خبرنامهای نوشت که بیبیسی در سطح بینالمللی یک رسانه مهم است. حقانی گفته بود او انتظار دارد بیبیسی و دیگر رسانههای جهانی در پوشش مسائل به ویژه درباره افغانستان بیطرف باشند.
حقانی در این دیدار به جکی مارتینز از همکاری با بیبیسی اطمینان داده بود. وزارت داخله طالبان به نقل از رئیس بخش آسیای جنوبی بیبیسی نوشته بود: «افغانستان برای ما مهم است، ما تلاش میکنیم تا پیشرفتها و رویدادهای زیادی را پوشش خبری بدهیم.»
«چگونه بیبیسی طالبان را تامین مالی میکند؟»
در این تحقیق آمده است که بیبیسی «مبالغ قابل توجهی را به رادیو و تلویزیون افغانستان (RTA)، شبکه تبلیغاتی دولتی طالبان میفرستد اما این رسانه از افشای میزان دقیق پرداختیهای خود به طالبان خودداری میکند.»
سخنگوی بیبیسی به رسانه «آنهرد» تایید کرده است که این مبالغ شامل هزینههای فرستنده، مصارف برق و محافظت است. یافتههای «آنهرد» نشان میدهد که این مبالغ شامل تامین امنیت دفتر بیبیسی نیز است که توسط وزارت داخله طالبان، تحت رهبری سراجالدین حقانی، انجام میشود.
در این تحقیق همچنین آمده است که نهاد خیریه بیبیسی موسوم به «مدیا اکشن» که در افغانستان فعالیتهای آموزشی دارد، ممکن است تا ۶۰ درصد از کمکهایی را که از امریکا و وزارت خارجه بریتانیا دریافت میکند، تحت پوشش مالیات به طالبان داده باشد.
در این تحقیق همچنین تاکید شده است که سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان و محمد یوسف احمدی، رئیس گماشته شده طالبان در تلویزیون ملی افغانستان در فهرست تحریمها قرار دارند و هرگونه تعامل مالی با این افراد جرم محسوب میشود.
در این گزارش آمده است: «حقانی رهبر سابق شبکه حقانی، است که مسئول اختطاف شهروندان بریتانیایی و انجام بمبگذاریهای انتحاری مرگبار است. از آنجایی که حقانی همچنان در لیست تحریمهای بریتانیا قرار دارد، طبق قوانین بریتانیا داشتن هرگونه معامله مالی با او جرم کیفری است. قاری محمد یوسف احمدی، رئیس گماشته شده طالبان در رادیو تلویزیون ملی افغانستان نیز به ویژه به دلیل نوشتن مقالاتی در ستایش حملات به نیروهای غربی، در لیست تحریم ها قرار دارد.»
در واکنش به این گزارش تحقیقی، ریچارد گرینل، فرستاده ویژه ریاست جمهوری امریکا و معاون سابق اداره ملی اطلاعات امریکا خواهان توجه ایلان ماسک به این مسئله شده است. ایلان ماسک پیشتر از حمایت مالی اداره توسعه بین المللی امریکا از بیبیسی انتقاد کرده بود.
«خودداری بیبیسی از پخش و نشر محتوای ضد طالبان»
رسانه خبری و تحقیقی بریتانیایی «آنهرد» نوشته است: «برای شنوندگان افغان، شاید به نظر برسد که بیبیسی بهای سنگینی برای ادامه فعالیت در افغانستان پرداخته است. این رسانه دیگر برنامههایی را که شامل موسیقی غربی است، پخش نمیکند.»
بیبیسی اما گفته است که اخیرا از آهنگ یک خواننده زن افغان برای همراهی با یک خبر استفاده کرده و گاهی اوقات موسیقی «سنتی» افغانی پخش میکند.
علی همدانی و دیوید رز نوشتهاند که داستانهای ضد طالبان که در دیگر بخشهای بیبیسی منتشر میشود، در سرویس افغانستان ناپدید است و گاهی اصلاً پخش نمیشود.
یکی از کارمندان سرویس بیبیسی در افغانستان گفته است که متقاعد کردن سردبیران برای پوشش دادن موضوعات حقوق زنان و آزادی بیان «بسیار دشوار» است.
او افزود: «مردم تماس میگیرند و التماس میکنند که موسیقی بیشتری روی آنتن پخش کنیم، اما ما این کار را نمی کنیم، زیرا اگر این کار را انجام دهیم، کار ما در داخل افغانستان ممکن است تعطیل شود.»
این خبرنگار به آنهرد گفت که شکایات طالبان گاهی اوقات منجر به تحقیقات داخلی از کارکنان بیبیسی شده است.
تفاهمنامه مدیا اکشن بیبیسی با رسانه طالبان
رسانه «آنهرد» نوشته است مدیا اکشن شاخه خیریه بیبیسی "یادداشت تفاهم" با رادیو و تلویزیون ملی افغانستان تحت کنترول طالبان امضا کرده است که براساس آن پروژههای آموزش بهداشت را به ارزش ۱.۹ میلیون دالر پوشش میدهد.
اما بیبیسی میگوید این تفاهمنامه به این نهاد اجازه میدهد تا به عملیات در افغانستان ادامه دهد. با این حال، به گفته بیبیسی، هیچ وجهی رد و بدل نشده است.
بیبیسی در توضیح این موضوع نوشت که این وجه ۱.۹ میلیون دالری از سوی وزارت خارجه بریتانیا «برای کار خودمان که راهاندازی برنامههایی برای ارائه معلومات بهداشتی و بشردوستانه و حمایت از ایستگاههای رادیویی محلی است، فراهم شده است».
بیبیسی افزود که این شبکهها نیز «پس از انجام بررسیهای لازم برای انجام همین کار گزینش میشوند.»
مسئولان بیبیسی تایید کردهاند که رسانه مدیا اکشن «هزینههای» درخواست شده توسط طالبان و هم مالیات بر درآمد بر معاشات کارمندان را پرداخت کرده است.
بیبیسی در پاسخ به سوالی در مورد این پیوندها، گفته است که این شرکت مطمئن است که معاملات آن با احمدی و حقانی قوانین بریتانیا را نقض نمیکند.
بیبیسی از کار خود در افغانستان دفاع کرده است. این بنگاه خبری میگوید که مفتخر است که «تنها سازمان رسانه خبری بینالمللی است که هنوز در افغانستان نشرات دارد.»
پاسخ بیبیسی به افغانستان اینترنشنال
بی بی سی در ایمیلی به افغانستان اینترنشال گفت فعالیتهایش در افغانستان اصول کاری این رسانه را نقض نکرده است. بیبیسی میگوید که پروژه اصلی این سازمان در افغانستان «دوام» است که در چارچوب آن، برنامههای بشردوستانه و صحی برای مخاطبان خود تولید میکند.
این رسانه افزود که با «با بیش از ۵۰ ایستگاه رادیویی محلی» در افغانستان همکاری دارد تا برنامههایی در حوزه مسائل بهداشتی، از جمله سلامت مادر و نوزاد، تغذیه و بهداشت تولید کنند.
بیبیسی میگوید که رادیو تلویزیون ملی «هیچگونه منفعتی از این پروژههای بشردوستانه دریافت نکرده است.»
اینجا بیشتر بخوانید: پاسخ بیبیسی به افغانستان اینترنشنال: فعالیت ما در افغانستان اصول کاری را نقض نکرده است