ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل، تاکید کرد که تصمیم طالبان برای خروج از اساسنامه رم، مبنای به رسمیت شناختن دادگاه بین المللی کیفری در هالند، تاثیری بر تحقیقات این دادگاه درباره جرایم مقامات ارشد این گروه نخواهد داشت.
او گفت که دادستان دادگاه لاهه، پروندهای علیه مقامات طالبان به اتهام جنایت علیه بشریت در دست بررسی دارد و کوشش آنها برای خارج کردن افغانستان از این معاهده که دولت سابق آن را پذیرفته بود، روند تحقیقات را متوقف نخواهد کرد.
بنت در گفتوگوی اختصاصی با افغانستان اینترنشنال گفت: «بر اساس آنچه دادستان ارشد دادگاه کیفری بینالمللی اعلام کرده، بهزودی درخواست حکم بازداشت شمار بیشتری از مقامات طالبان صادر خواهد شد.»
وی افزود: «هنوز مشخص نیست که دادستان لاهه چه افرادی را هدف قرار خواهد داد یا چه کسانی در این فهرست قرار دارند. باید منتظر بمانیم و ببینیم چه اتفاقی خواهد افتاد.»
کریم خان، دادستان دادگاه کیفری بینالمللی از قضات این دادگاه حکم بازداشت هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات این گروه را درخواست کرده است.
طالبان در واکنش به این اقدام، در تاریخ ۲ حوت اعلام کرد که صلاحیت دادگاه لاهه را به رسمیت نمیشناسد و افغانستان را از اساسنامه رم خارج میکند. این گروه ادعا کرد که پیوستن حکومت پیشین افغانستان به این معاهده، هیچ اعتبار حقوقی ندارد و طالبان خود را ملزم به رعایت آن نمیبیند.
حکومت طالبان از سازمان ملل و کشورهای دیگر به رسمیت شناخته نشده است. همچنین، طالبان به علت غصب قدرت و برگزار نکردن انتخابات در افغانستان، مشروعیت داخلی نیز ندارد.
ریچارد بنت با رد استدلال طالبان گفت که افغانستان بهعنوان یک کشور به عضویت این اساسنامه درآمده است، نه بهعنوان یک حکومت خاص. او تصریح کرد که طالبان اکنون کنترول قلمرو افغانستان را در دست دارد و مکلف به رعایت تعهدات بینالمللی این کشور است.
وی تصریح کرد: «طالبان تنها یک بیانیه مطبوعاتی صادر کرده است و نپذیرفتن صلاحیت این دادگاه از سوی این گروه، تاثیری بر روند تحقیقات نخواهد داشت. تحقیقات پیش از این آغاز شده است. کشورهای دیگری هم چنین اقدامی انجام دادهاند، اما بیاثر بوده است.»
طالبان یکدست نیست
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل تاکید کرد که طالبان یک گروه یکدست نیست. او گفت که ملا هبتالله، رهبر طالبان، در قندهار دیدگاههای خاص خود را دارد، اما برخی دیگر از مقامات این گروه ممکن است نظرات متفاوتی، بهویژه در مورد آموزش دختران داشته باشند.
بنت خاطرنشان کرد که عملکرد مقامهای طالبان مهمتر از اظهارات آنها است. او یادآور شد که نمایندگان طالبان در جریان مذاکرات صلح دوحه ادعا کردند که این گروه تغییر کرده است، اما احتمالا آنها در آن زمان باور نداشتند که بتوانند قدرت را در دست بگیرند.
وی افزود: «نمایندگان طالبان مجبور بودند امتیازاتی بدهند، زیرا تصور نمیکردند که بتوانند کنترول کشور را در اختیار بگیرند. اما پس از خروج شتابزده نیروهای خارجی، متوجه شدند که خیلی سریع و بدون مقاومت جدی به قدرت رسیدند. هیچکس انتظار چنین پیشروی سریعی را نداشت، حتی خود طالبان.»
تاثیرات قانون امر به معروف
ریچارد بنت گفت که قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، نهتنها زنان، بلکه مردان را نیز تحت تاثیر قرار داده است. او توضیح داد که این قانون بر نحوه پوشش و ریش مردان نظارت دارد و تاثیرات گستردهای بر رسانهها و روزنامهنگاران گذاشته است.
وی افزود: «ممنوعیت انتشار تصاویر موجودات زنده، تاثیر شدیدی بر کار رسانهها داشته است.»
بنت همچنین اشاره کرد که این قانون مناسک فرهنگی و مذهبی گروههای مختلف را محدود کرده است. او گفت: «مردم دیگر نمیتوانند نوروز را جشن بگیرند. فقه جعفری حذف شده و فقط فقه حنفی رسمیت دارد.»
او هشدار داد که مقامات طالبان در حال تحمیل یک تفسیر خاص از شریعت بهصورت گامبهگام و سیستماتیک اند. وی تاکید کرد: «این گروه یک برنامه مشخص دارد و آن را طی سالها به تدریج اجرا میکند.»
مستندسازی جنایات طالبان
بنت تایید کرد که گزارش افغانستان اینترنشنال درباره تجاوز به زنان در زندانهای طالبان را دیده است. او نقش رسانهها را در مستندسازی این جنایات بسیار مهم دانست و بر ضرورت نظارت مداوم بر وضعیت حقوق بشر تاکید کرد.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در بخشی از صحبتهایش گفت که «هرگونه تعامل جامعه بینالمللی با طالبان باید بر اساس پیشرفتهای واقعی در زمینه حقوق بشر باشد.»
در این یادداشت که در سایت خبری سایفر بریف به نشر رسیده، آقای پیتس تاکید کرده که ایالات متحده باید از ظهور یک اپوزیسیون سیاسی مشروع در برابر طالبان استقبال و تشویق کند.
این مقام پیشین سازمان اطلاعات مرکزی امریکا در امور جنوب و آسیای مرکزی در یادداشت خود گفت این حمایت از این اپوزیسیون میتواند به عنوان یک صدای هماهنگ در مورد منافع افغانستان برای امریکا و جامعه بینالمللی عمل کند.
به باور دیوید پیتس، اپوزیسیون افغانستان باید در تمام مذاکرات بینالمللی با طالبان در مورد آینده افغانستان، به ویژه گذار به سوی یک حکومت فراگیر آینده که نماینده همه افغانها باشد، شرکت کند.
او افزود که طالبان از اتحاد افغانها و به ویژه از به رسمیت شناختن یک اپوزیسیون سیاسی توانمند و با تجربه که نماینده منافع همه افغانها باشد بهدلیل تضاد شدید برای بقای این گروه هراس دارد.
در این یادداشت آمده که امریکا با اتخاذ تصامیم جدید خود، بر آینده افغانستان و صدها هزار افغان که اکنون در سراسر جهان پراکنده شدهاند و همچنان با آیندهای نامعلوم روبرو هستند، تاثیر خواهد گذاشت.
هر چند او وضعیت کنونی افغانستان نتیجه مورد انتظار حضور ۲۰ ساله امریکا در این کشور نیست و بسیاری از افغانها هنوز به آیندهای بهتر امیدوارند.
در بخشی از این یادداشت آمده است «این تصمیمات همچنین بر ثبات افغانستان، ثبات منطقه، تهدید مداوم تروریسم، مسائل بشردوستانه جاری، حقوق اساسی بشر افغانها به ویژه زنان و دختران تاثیر بگذارد.»
پیتس هشدار داده که بیتوجهی امریکا به موضوعات افغانستان، میتواند منجر به افزایش نفوذ روسیه، چین و ایران در این کشور شود.
او افزود که تصامیم امریکا در قبال افغانستان همچنین میتواند شروعی برای بازگرداندن اعتبار ایالات متحده به عنوان یک شریک قابل اعتماد در منطقه و فراتر از آن باشد.
این مقام سابق سازمان اطلاعات مرکزی امریکا گفت که در مقابل تصویر یک افغانستان رو به وخامت که تروریستها را پناه میدهد و به تنشهای منطقهای دامن میزند، به عنوان یادآوری دائمی از رها کردن افغانستان توسط ایالات متحده تلقی خواهد شد.
آقای پیتس در یادداشت خود از حکومت امریکا خواست که همچنان با اعلام رسمی نشان بدهد که افغانستان برای واشنگتن مهم است.
از دید او، این اعلام رسمی نشان میدهد که وضعیت افغانها از زمان خروج امریکا همچنان جزء اولویتهای امریکا محسوب میشود.
یادداشت بر این تاکید دارد که امریکا نباید طالبان را به عنوان حکومت مشروع افغانستان به رسمیت بشناسد و از رژیم آن حمایت مالی نکند.
این مقام پیشین استخباراتی امریکا با اشاره به گفتگو با طالبان در مورد مسائل مهمی مانند تروریسم، پاسخگویی در مورد بودجه بشردوستانه و اتباع امریکایی گفته که تعامل درباره این مسائل نباید به دادن پاداش به این گروه برای مذاکرات سطح بالاتر منجر شود.
دیوید پیتس در یادداشت خود تاکید کرد که حکومت جدید امریکا باید با تعیین یک نماینده ویژه برای افغانستان، تلاشهای دیپلوماتیک خود را برای حل بحران این کشور افزایش دهد.
او همچنین از جامعه جهانی خواست تا با همکاری یکدیگر، مانع از به رسمیت شناخته شدن طالبان توسط کشورهای دیگر شوند.
او پیشبینی میکند که طالبان احتمالاً حاضر نخواهد شد به درخواستهای جهانی پاسخ بدهد و همچنین ممکن است با تهدید به اقدامات شدیدتر، فشار بیاورد.
این مقام پیشین سیآیای از واشنگتن خواست تا برای مقاومت شدید طالبان در برابر این تلاشها آماده باشد.
پیتس با بیان این که طالبان قبلا هم برای گرفتن امتیاز یا دور زدن مذاکرات از آن استفاده کرده افزود که یک رویکرد هماهنگ بینالمللی میتواند جلوی روش طالبان را بگیرد.
او گفته که طالبان ممکن است سعی کند کشورها را بهصورت جداگانه وارد مذاکره کند تا بین آنها اختلاف بیندازد و امتیاز بگیرد، اما هماهنگی جهانی این راه را مسدود میکند.