امر به معروف طالبان در ولایتهای پنجشیر، نورستان، کنر، ننگرهار و پکتیا شماری از شهروندان را به اتهام «شلیک هوایی، اخلال نظم، اعمال ناپسند و اذیت مردم» در روزهای عید بازداشت کرده است. سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان، گفت که روند تحقیق از این افراد جریان دارد.
سیفاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان چهارشنبه، ۲۱ جوزا در خبرنامهای نوشت که این افراد به بهانه تجلیل از عید به آزار و اذیت مردم و انجام «اعمال خلاف شریعت» پرداختهاند. او تعداد افراد بازداشتی را مشخص نکرده است.
وی گفت که گروهی از جوانان مسلح روز گذشته به بهانه تجلیل از عید قربان به ولایت نورستان رفته در کنار دیگر بینظمیها به شلیک هوایی پرداختهاند. او درباره عضویت این افراد در گروه طالبان وضاحت نداده است.
ملا مستغنی، رئیس امر به معروف طالبان در نورستان گفت این افراد توسط محتسبان و ماموران فراندهی پولیس این ولایت خلع سلاح و بازداشت شدند. او گفت بازپرسی از این افراد جریان دارد.
طالبان در نزدیک به چهار سال تسلط خود در افغانستان بارها برای خلع سلاح مردم بازرسی خانهبهخانه را راهانداختهاند. در حال حاضر جز جنگجویان این گروه، دیگر شهروندان سلاح حمل نمیکنند.
سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان میگوید که به محتسبان در تمامی ولایتها دستور داده شده بود تا از بینظمی در روزهای عید جلوگیری کرده و نظم عامه را تامین کنند.
رهبر طالبان به محتسبان این گروه اختیارات گستردهای شامل بازداشت را داده است. آنها در مناطق مختلف کشور به تفتیش عقاید و در زندگی خصوصی مردم دخالت میکنند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که مسئولان جمهوری اسلامی در زندانهای مشهد و شیراز، شش نفر به شمول دو افغان را اعدام کردهاند. این دو زندانی افغان سه سال پیش توسط دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به اتهام جرایم مرتبط به مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو که در بیرون از ایران فعالیت دارد چهارشنبه، ۲۱ جوزا نوشت که دو زندانی افغان به نامهای سلیم از کابل و علی مالکی از جوزجان بامداد شنبه در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شدند.
به گزارش این سازمان همزمان دو شهروند ایرانی به نامهای جعفر ویسی و یاشار حقپرست نیز در این زندان اعدام شدهاند. حکم اعدام ایوب صمدی و مجتبی طاهری، دو زندانی دیگر ایرانی در زندان عادلآباد شیراز به اجرا درآمده است. این زندانیان قبلا به اتهامهای «قتل عمد و جرایم مرتبط به مواد مخدر» به اعدام محکوم شده بودند.
منابع رسمی و رسانههای جمهوری اسلامی تاکنون درباره اجرای حکم اعدام این زندانیان وضاحت ندادهاند.
به گزارش سازمانهای حقوق بشری ایران، پس از تسلط طالبان در افغانستان، جمهوری اسلامی در نزدیک به چهارسال گذشته روند اعدام زندانیان افغان را به شدت افزایش داده است. سال گذشته بیش از ۸۰ زندانی افغان در ایران اعدام شد.
بربنیاد گزارشها، جمهوری اسلامی در ماه اپریل امسال ۱۲۲ زندانی را اعدام کرد که شش نفر از آنها افغان بودند. این آمار نسبت به اپریل سال گذشته ۵۹ درصد افزایش داشته است. در اپریل ۲۰۲۴ میلادی ۷۷ نفر اعدام شده بودند.
یک فرمانده طالبان که پنج سال پیش در اوکراین بازداشت شد و در امریکا توسط یک قاضی زن محاکمه میشود، در آستانه صدور حکم است. حاجی نجیبالله که از حدود ۵ سال پیش در نیویارک زندانی است به گروگانگیری و حمایت مالی از تروریسم متهم است. او بهتازگی به اتهام کلیدی خود اعتراف کرده است.
این فرمانده پیشین طالبان در ماه اکتبر ۲۰۲۱ در دادگاه نیویارک اتهام قتل سه سرباز امریکایی در سال ۲۰۰۸ را رد کرد و خود را بیگناه دانست. او طی این سالها در برابر اتهامات مقاومت کرده و خود را بیگناه میدانست، اما با این اعتراف احتمال میرود او به حبس ابد محکوم شود.
محاکمه این فرمانده سابق دو ماه پس از آن شروع شد که گروه طالبان در پی ۲۰ سال جنگ با ائتلاف تحت فرمان امریکا و نیروهای دولتی افغانستان، قدرت را در کابل به دست گرفت.
حاجی نجیب یک سال پیش از حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان، به امید پناهندگی در اروپای غربی به اوکراین رفته بود.
دادگاه فدرال در نیویارک اعلام کرده که جلسه صدور حکم او برای ۲۳ اکتبر ۲۰۲۵ برنامهریزی شده است.
حاجی نجیبالله کیست؟
حاجی نجیب یکی از فرماندهان طالبان است که از سال ۲۰۰۷ در ولایتهای زابل، غزنی، میدان وردک، لوگر و پکتیا در جنگ علیه دولت افغانستان و نیروهای ناتو نقش داشت. او فرماندهی قطعه "النصر" را به عهده داشته است.
یکی از فرماندهان محلی طالبان در زابل که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت که حاجی نجیبالله باشنده ولایت زابل است و یکی از اعضای خانوادهاش در شهرداری طالبان در غزنی وظیفه دارد.
در پروندهای که علیه حاجی نجیب الله در دادگاه نیویارک ثبت شده از او به عنوان فرمانده ارشد طالبان که رهبری بیش از هزار جنگجو را به عهده داشته، یاد شده است.
در کیفرخواست اولیه که در اکتبر ۲۰۲۱ در دادگاه نیویارک علیه حاجی نجیب مطرح شد، گفته شده بود که افراد تحت امر او در سال ۲۰۰۸ به یک کاروان نظامی امریکا در افغانستان حمله کردند و افسران ارتش ایالات متحده به نام متیو هیلتن، جوزف مککی و مارک پالمیتیر را به همراه مترجم افغانها کشتند. نام مترجم افغان اعلام نشده است.
او در آن محاکمه اتهامات را رد کرده و گفته بود که قضایای دیگری در پس بازداشت او وجود دارد.
اکنون بر اساس توافقنامه پذیرش جرم که نجیبالله آن را امضا کرده، او اعتراف میکند که بهعنوان یک فرمانده طالبان در ولایت میدان وردک فعالیت میکرده و حمایت مادی برای اقدامات تروریستی در افغانستان و پاکستان فراهم کرده است.
نام او در اسناد دادگاه نیویارک، در کنار بدرالدین حقانی، برادر سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان درج شده است.
حاجی نجیبالله، ۴۸ ساله با دو پرونده جنایی و همکاری با گروههای تروریستی، در ایالات متحده متهم است.
نخستین پرونده علیه او در سال ۲۰۱۴ گشوده شد. حاجی نجیبالله متهم است که دیوید رود، خبرنگار وقت نیویارکتایمز و دو همکار محلی او را در سال ۲۰۰۸ در لوگر ربوده و به شبکه حقانی در وزیرستان شمالی تسلیم داده است.
طبق کیفرخواست دادستانی در دادگاه نیویارک که در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته، حاجی نجیبالله و همدستانش به اقدام به قتل شهروندان امریکایی، آدمربایی و همکاری با گروههای تروریستی متهم شدهاند.
بازداشت در اوکراین، محاکمه در نیویارک
حاجی نجیبالله در اکتبر ۲۰۲۰ در اوکراین بازداشت شد و چند روز بعد به ایالات متحده انتقال یافت. او پس از حضور در نخستین جلسه دادگاه در ماه اکتبر ۲۰۲۱، عضویت در گروه طالبان را رد کرد و خود را یک تاجر ساکن دبی معرفی کرد.
یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که حاجی نجیبالله ویزای اوکراین را در سال ۲۰۲۰ در کابل بهدست آورده و از اسلامآباد به اوکراین پرواز کرده است.
به گفته منابع افغانستان اینترنشنال، او پس از رسیدن به اوکراین قصد مهاجرت به کشورهای اروپای غربی را داشته اما پولیس اوکراین در شهر ژیتومر حاجی نجیب و همراهانش را بازداشت کرده است.
یک منبع از اداره امور افغانستان که تحت کنترول طالبان است به شرط افشا نشدن نامش گفت که در فهرست ۱۰۲ نفری زندانیان طالبان در کشورهای خارجی، نام حاجی نجیبالله که با نام مستعار "فرمانده لشکری" شناخته میشود، نیز شامل است.
افغانستان اینترنشنال تلاش کرد تا با دیوید رود و طاهر لودین، همکار افغان او ارتباط بر قرار کند تا در مورد حاجی نجیبالله بپرسد، اما هیچ پاسخی دریافت نکرد.
دیوید رود خبرنگار پیشین نیویارک تایمز اخیرا در جلسه اعتراف حاجی نجیبالله حضور یافت و در بیانیهای پس از جلسه در مورد اعتراف او ابراز خرسندی کرد.
وکیل: نجیبالله اسیر جنگی است
اندرو دالاک، وکیل مدافع این فرمانده طالبان میکوشد از محکوم شدن موکل خود به حبس ابد جلوگیری کند.
او استدلال میکند که اتهامهای وارده علیه نجیبالله در خارج از امریکا رخ داده و دادگاههای امریکا صلاحیت رسیدگی به آن را ندارند.
یک عضو تیم وکلای مدافع او به افغانستان اینترنشنال گفت که اتهامها علیه این فرمانده پیشین طالبان نباید به عنوان جرایم جنایی عادی بررسی شوند، بلکه در چارچوب درگیریهای مسلحانه و در یک دادگاه نظامی مورد بررسی قرار گیرند.
اتهام دیگری که متوجه حاجی نجیبالله است، حمله به کاروان نظامیان و قتل سربازان امریکایی است.
براساس این کیفرخواست، در ۶ سرطان ۱۳۸۷ جنگجویان طالبان تحت فرماندهی نجیبالله به یک کاروان نظامی امریکایی در ولسوالی سیدآباد میدان وردک حمله کردند. در این حمله سه سرباز امریکایی و یک مترجم آنها کشته شدند.
وکلای مدافع همچنین استدلال کردند که او به عنوان یک اسیر جنگی تحت حمایت کنوانسیونهای ژنو قرار دارد و بنابراین باید از مصونیت جنگی برخوردار باشد.
آنها همچنین ادعا کردند که در زمان وقوع اتهامات در سال ۲۰۰۸، طالبان خود را دولت مشروع افغانستان میدانست و در یک درگیری مسلحانه بینالمللی با ایالات متحده شرکت داشت.
قاضی زن
قاضی پرونده حاجی نجیب در دادگاه فدرال نیویارک، یک زن است و کترین فیلا نام دارد.
ریاست دادگاه محاکمه این فرمانده پیشین طالبان را در حالی یک زن بهپیش میبرد که این گروه در گذشته و اکنون، هیچگونه جایگاه رسمی، به ویژه قضاوت، برای زنان قائل نیست.
قاضی فیلا استدلال تیم وکلای مدافع حاجی نجیب را که او یک اسیر جنگی است رد کرده است. او حکم داد که جنگ در افغانستان در آن زمان یک درگیری مسلحانه داخلی بوده و بر این اساس، نجیبالله به عنوان عضو یک گروه مسلح غیردولتی، واجد شرایط دریافت وضعیت اسیر جنگی یا مصونیت جنگی نیست.
قاضی فیلا تاکید کرد که وضعیت اسیر جنگی تنها در درگیریهای مسلحانه بینالمللی اعمال میشود و درگیریهای داخلی شامل این حمایتها نمیشوند.
همزمان وکیل مدافع حاجی نجیبالله میگوید که دادگاه مدرک کافی دال بر اینکه این فرمانده پیشین طالبان در رویداد ۶ سرطان ۱۳۸۷ مستقیما دخیل بوده، در اختیار ندارد.
حاجی نجیبالله از زمان ورود به امریکا در زندان محله بروکلین نیویارک به سر میبرد. وکیل مدافع او نگران شرایط موکل خود است. او میگوید که محدودیتهای زیادی علیه این فرمانده پیشین طالبان وضع شده، از جمله محدودیت در ارتباط با خانواده و دسترسی به خدمات درمانی.
وکیل مدافع میگوید که حاجی نجیب در ۵ سال گذشته به نور آفتاب دسترسی نداشته و در یک سلول انفرادی نگهداری میشود.
جلسه دادگاه حاجی نجیب، فرمانده سابق طالبان، قرار است در ۲۳ اکتبر امسال برگزار شود.
دفتر بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان (اوچا) هشدار داد که با کاهش شدید بودجه مواجه است و برای رسیدگی به نیازهای بیش از ۱۲ میلیون نفر به ۱.۶۲ میلیارد دالر نیاز دارد. اوچا گفت که تقریبا نیمی از جمعیت افغانستان از جمله بیش از پنج میلیون زن به کمک بشردوستانه اضطراری نیاز دارند.
این سازمان روز چهارشنبه، ۲۱ جوزا برنامه نیازها و پاسخ بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۵ را منتشر کرد و گفت سازمانهای بشردوستانه با کاهش شدید بودجه مواجهاند.
براساس این گزارش، حدود ۲۲.۹ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند. اوچا تاکید کرده که هدف کمکهای بشردوستانه در ابتدا نزدیک به ۱۷ میلیون نفر را در بر میگرفت که این هدف بهدنبال کاهش شدید بودجه، به ۱۲.۵ میلیون نفر کاهش یافته است.
به گفته این سازمان صدها هزار نفر در افغانستان به کمکهای غذایی، سرپناه اضطراری، مراقبتهای بهداشتی، خدمات تغذیه، آموزش، آب آشامیدنی و کمکهای نقدی نیاز دارند.
در این گزارش آمده است: «خدمات حفاظتی برای زنان، کودکان، افراد دارای معلولیت و سایر گروههای در معرض خطر همچنان محور اصلی باقی ماندهاند.»
به گفته اوچا، از دست رفتن چندین تامینکننده مالی، شکاف بزرگی در پاسخ بشردوستانه سال ۲۰۲۵ ایجاد کرده و تیم کشوری بشردوستانه افغانستان «اچسیتی» را وادار به بازنگری فوری در اولویتهای اصلی کرده است.
طبق این گزارش، ۱۴۵ ولسوالی از مجموع ۴۰۱ ولسوالی در سراسر افغانستان به عنوان مناطق دارای اولویت برای مداخله بشردوستانه شناسایی شدهاند. اولویت اصلی شامل ۹۵ ولسوالی با شدیدترین سطح نیاز است.
شماری از خبرنگاران در ایران از محدودیت نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی برای اطلاعرسانی درباره قتل کبری رضایی، زن مهاجر افغان در ایران خبر دادند. نهادهای قضایی جمهوری اسلامی تاکنون توضیحاتی درباره جزئیات پرونده قتل خانم رضایی ارائه نکردهاند.
طبق گزارشها، کبری رضایی در اواسط ماه حمل در مسیر رفتن به محل کارش در تهران ربوده شد و شامگاه ۱۳ جوزا، بخشی از اندامهای مثلهشده این زن ۲۶ ساله افغان توسط باشندگان محل در ورامین تهران از میان زبالهها پیدا شد.
برخی خبرنگاران داخلی و فعالان رسانهای در ایران میگویند که با هشدارهای نهادهای رسمی مواجه شدهاند و به آنها توصیه شده که از پیگیری، پوشش یا بازنشر اخبار مرتبط با این قتل خودداری کنند.
این محدودیتها در شرایطی اعمال شده که شیوه قتل هولناک این زن، خشم گستردهای را در میان جامعه مهاجران افغان و فعالان حقوق زنان برانگیخته است.
در مراسم خاکسپاری کبری رضایی نیز، بهگفته حاضران، فضای امنیتی حاکم بوده و از تصویربرداری جلوگیری شده است.
یکی از شرکتکنندگان در مراسم تدفین کبرای رضایی به انصاف نیوز گفته است که خانواده او از گفتوگو با رسانهها معذور است.
یکی از بستگان نیز به این رسانه گفته که از خانواده خواسته شده که برای قصاص پیگیری نکنند.
اعتراض فعالان حقوق بشر
شماری از فعالان حقوق بشر، قتل کبری رضایی را نمادی از خشونت ساختاری علیه زنان مهاجر خواندند.
اعضای جنبشهای فعالان زن افغانستان، خواهان رسیدگی فوری و بیطرفانه نهادهای قضایی ایران به این پرونده و دخالت نهادهای بینالمللی برای تضمین حقوق و امنیت زنان مهاجر شدند.
جنبش «فانوس آزادی زنان افغانستان» در بیانیهای رسمی خواستار شفافسازی فوری و برخورد قضایی جدی با عاملان این جنایت شده و از سازمانهای بینالمللی خواسته که دولت ایران را برای حفاظت از جان و کرامت مهاجران تحت فشار بگذارند.
آنها خواستار «عدالت برای کبرا رضایی و حمایت برای تمام زنان بیصدا» شدهاند.
سازمان مینپاکی هلوترست میگوید در حال حاضر ۶.۴ میلیون نفر در افغانستان در معرض خطر انفجار مواد منفجره قرار دارند. این سازمان گفت افغانستان یکی از آلودهترین کشورهای جهان به مینهای زمینی باقی مانده از زمان جنگ است.
سازمان مینپاکی هلوترست چهارشنبه، ۲۱ جوزا در پیامی از جامعه بینالمللی خواست که به حمایت از افغانها برای از بین بردن خطر مواد منفجره ادامه دهد. این سازمان نوشت: «بیم آن میرود که موضوع خطر مواد منفجره در افغانستان به یک بحران انسانی فراموششده تبدیل شود.»
کمیته بینالمللی صلیب سرخ در ۱۴ حمل به مناسبت روز جهانی آگاهیدهی درباره خطرات ماین، گفت که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۵۶۴ نفر شامل ۴۳۴ کودک در افغانستان براثر انفجار ماین و مهمات جان باختند. این سازمان در سال گذشته ۲۵۱ رویداد انفجار ماین و مهمات را ثبت کرده و گفته آمار تلفات ممکن است بیشتر باشد.
بربنیاد گزارشها، با تعلیق کمکهای خارجی امریکا شماری از سازمانهای مینپاکی در افغانستان با کمبود بودجه مواجه شده و فعالیتهای خود را کاهش دادهاند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ اخیرا اعلام کرد که در همکاری با جمعیت هلال احمر افغانستان، تحت کنترول طالبان در زمینه افزایش آگاهیدهی درباره خطرات مواد باقیمانده از جنگ همکاری میکند.