طالبان در فهرست دعوتشدگان به نشست سران سازمان شانگهای نیست
لیو بین، معاون وزیر خارجه چین اعلام کرد که نشست سران سازمان همکاری شانگهای از ۳۱ اگست تا ۱ سپتامبر در شهر شمالی تیانجین برگزار خواهد شد.
در فهرستی دعوتشدگان که او منتشر کرده است نام طالبان دیده نمیشود.
وزارت خارجه طالبان ماه حمل امسال اعلام کرده بود که چین از نمایندگان این گروه برای شرکت در نشست سازمان همکاری شانگهای دعوت کرده است.
با این حال، نمایندگان طالبان در نشست وزیران خارجه سازمان همکاری شانگهای در چین که ۲۴ ماه سرطان امسال برگزار شد، حضور نداشتند.
در نشست پیش روی سازمان همکاری شانگهای در روزهای ۹ و ۱۰ ماه سنبله امسال، سران بیش از ۲۰ کشور و حداقل ۱۰ سازمان بینالمللی شرکت خواهند کرد.
سازمان همکاری شانگهای یک سازمان منطقهای است که در سال ۲۰۰۱ تاسیس شد. اعضای اصلی این سازمان روسیه، چین، هند، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، پاکستان، ایران و اوزبیکستان هستند. بلاروس چهارم جولای ۲۰۲۴ به این سازمان پیوست.
کشورهای ناظر افغانستان و مغولستان اند و کشورهای شریک گفتوگوی سازمان همکاری شانگهای آذربایجان، ارمنستان، بحرین، مصر، کامبوج، قطر، کویت، مالدیو، میانمار، نپال، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، ترکیه و سریلانکا هستند.
به گزارش شینهوا، لیو بین، معاون وزیر خارجه چین گفته است که رهبران روسیه، بلاروس، هند، ایران، قزاقستان، قرغیزستان، پاکستان، تاجیکستان، اوزبیکستان، مغولستان، آذربایجان، ارمنستان، کامبوج، مالدیو، نپال، ترکیه، مصر، ترکمنستان، اندونزیا، لائوس و ویتنام در نشست پیش روی سازمان همکاری شانگهای دعوت شدهاند.
قرار است آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و روسای سازمانهای منطقهای از جمله دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی هم در این نشست شرکت کنند.
برخلاف اداره طالبان، حکومت مغولستان بهعنوان یک کشور ناظر به این نشست دعوت شده است.
لیو بین گفته است که این پنجمین اجلاس سازمان همکاری شانگهای در چین و «بزرگترین اجلاس از زمان تاسیس این سازمان» خواهد بود.
به گفته این مقام چینی، سران کشورها در این نشست در مورد تجربیات موفق سازمان همکاری شانگهای بحث خواهند کرد و مسیر توسعه این سازمان را ترسیم خواهند کرد تا همکاریها در چارچوب این سازمان افزایش یابد.
به جز روسیه، تاکنون هیچ یک از این کشورها اداره طالبان را به رسمیت نشناخته است.
وانگ یی، وزیر خارجه چین در دیدار سهجانبه با وزیران خارجه طالبان و پاکستان گفته است که کشورش آماده تقویت اعتماد با کابل و اسلامآباد و همچنین مقابله با مداخلات خارجی در منطقه است.
او همچنین خواستار همکاری در زمینه گشتهای مشترک در کریدور واخان شد که با سین کیانگ چین هممرز است.
وزیر خارجه چین تاکید کرد که کشورش با هر فرد یا سازمانی که از خاک خود برای تهدید حاکمیت و امنیت منطقه استفاده کند، مخالفت خواهد کرد.
شینهوآ، خبرگزاری رسمی دولت چین، گزارش داد که در نشست سهجانبه وزیران خارجه طالبان، پاکستان و چین، به بررسی راههای مقابله با خطرات و چالشهای مختلف در منطقه پرداخته شد.
وانگ یی در این نشست گفت که چین و پاکستان پیشتاز حمایت از افغانستان در زمینه ثبات، بازسازی و گسترش روابط خارجی این کشور بودهاند. او افزود که بیجینگ همچنان از منافع افغانستان در مجامع چندجانبه دفاع خواهد کرد.
بر اساس گزارش شینهوآ، وزیر خارجه چین همچنین تاکید کرد که تعامل جامعه جهانی با طالبان را تقویت خواهد کرد و از تلاشهای این گروه برای عادیسازی روابط دیپلوماتیک حمایت خواهد کرد.
به گزارش روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست، وزیر خارجه چین همچنین در دیدار با سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان گفت: «بیجینگ از سرگیری سریع گشتهای دوجانبه در کریدور واخان برای حفظ صلح و ثبات در منطقه مرزی حمایت میکند.»
دهلیز واخان نوار باریکی از قلمرو کوهستانی افغانستان است که تاجیکستان و پاکستان، از جمله بخشهایی از کشمیر تحت کنترول پاکستان، را از هم جدا میکند و شامل مرز ۷۴ کیلومتری با منطقه سین کیانگ چین است.
بیجینگ بارها نگرانی خود را در مورد عبور شبهنظامیان اویغور از افغانستان به سین کیانگ از طریق این مسیر ابراز کرده است.
دومین نشست سهجانبه طالبان، پاکستان و چین در سال جاری، روز چهارشنبه ۲۹ اسد با حضور وزیران خارجه هر سه کشور در کابل برگزار شد. در این نشست، وزیران خارجه پاکستان و چین از طالبان خواستند تا با شبهنظامیان مبارزه کند.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه با سوبرامانیام جیشنکر، همتای هندی خود در مسکو دیدار کرد.
لاوروف در یک نشست خبری گفت که پس از بررسی وضعیت افغانستان «هر دو بر این باوریم که افغان باید بهطور عملی به فرایندهای منطقهای مشارکت داشته باشد.»
وزیران خارجه روسیه و هند روز پنجشنبه ۳۰ اسد دیدار کردند. روسیه نخستین کشوری است که اداره طالبان را به رسمیت شناخته است و هند نیز روابط نزدیکی را طالبان برقرار کرده است.
وزارت خارجه روسیه هدف از به رسمیت شناختن طالبان را فراهم کردن بستر توسعه همکاریهای امنیتی و اقتصادی عنوان کرده است.
هند نیز پس از استیلای طالبان در سال ۲۰۲۱، بهتدریج روابط رسمی خود را با نمایندگان این گروه آغاز کرد. در نوامبر ۲۰۲۴، هند یکی از نمایندگان طالبان را پذیرفت و کانالهای دیپلوماتیک تازهای برای گسترش روابط با طالبان گشود.
در جنوری ۲۰۲۵، وکرم مسری، مقام وزارت خارجه هند، در دبی با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان دیدار کرد؛ این نخستین نشست عالیرتبه میان دهلی نو و طالبان بود.
ارتش پاکستان از امریکا خواسته سلاحهای بهجامانده در افغانستان را از بازارهای سیاه خریداری کند تا این تجهیزات در دسترس گروههای شورشی مستقر در افغانستان و پاکستان قرار نگیرد.
سخنگوی ارتش پاکستان میگوید در افغانستان همهچیز بهویژه سلاحهای امریکایی با هزینه زیاد فروخته میشود.
به گزارش اکونومست، احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان گفت که امریکا باید این سلاحها را از بازار سیاه افغانستان بازخرید کند تا از دسترسی بیشتر شورشیان به این سلاحها جلوگیری شود.
سخنگوی ارتش پاکستان گفت: «در افغانستان همهچیز [سلاحهای امریکایی] با بالاترین هزینه فروخته میشود.»
ارتش پاکستان همچنین مبارزه با شاخه خراسان داعش را محور کلیدی برای «نزدیکی با ترامپ» میداند.
پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، حجم زیادی از تجهیزات و تسلیحات نظامی پیشرفته امریکا بهجا ماند و در دسترس طالبان قرار گرفت. این تجهیزات، که بر اساس گزارش وزارت دفاع امریکا ارزش آنها بیش از ۷ میلیارد دالر تخمین زده میشود، شامل موترهای نظامی، تسلیحات پیشرفته، دستگاههای بایومتریک و فناوریهای دیگر است.
گزارش افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که بیشتر سلاحهای بهجامانده در افغانستان توسط طالبان پاکستانی خریداری شده و در نبرد علیه ارتش پاکستان استفاده میشود.
طبق این گزارش، در روزهای نخست سقوط حکومت پیشین، قیمت سلاحهای امریکایی ام ۱۶ و ام ۴ حدود هزار تا دو هزار دالر بود. اما هرچه این سلاحها در بازار کمیابتر میشوند، قیمتشان نیز افزایش مییابد.
بر اساس اطلاعات، اکنون در بازارهای افغانستان، بهویژه در خوست و پکتیکا، یک قبضه سلاح ام ۴ امریکایی به قیمت ۴۲۸۵ دالر و یک قبضه ام ۱۶ به قیمت ۱۴۲۸ دالر فروخته میشود. قیمت تفنگهای چینی ام ۴ سه برابر ارزانتر از نمونههای امریکایی است و به اندازه قیمت یک ام ۱۶ امریکایی فروخته میشوند.
پیشتر روزنامه واشنگتنپست گزارش داد که گروههای شورشی مسلح در پاکستان اعم از جهادگران در شمال و جداییطلبان بلوچ در جنوبغرب این کشور از تسلیحات بجامانده امریکایی در افغانستان استفاده میکنند.
رسانه بریتانیایی «آنهرد»، نیز در ماه جولای سال جاری گزارش داد که پس از خروج امریکا از افغانستان بازار سیاه اسلحه در این کشور رونق گرفته و سلاحهایی پیشرفته غربی اکنون در دسترس تروریستها در منطقه قرار گرفته است. این رسانه گفته حدود ۴۰۰ هزار سلاح نظامی ناتو در تصرف طالبان است.
درخواست پاکستان برای بازخرید تسلیحات بهجامانده امریکایی در افغانستان در حالی مطرح میشود که پس از خروج نیروهای شوروی از افغانستان در سال ۱۳۶۷، امریکا موشکهای دفاع هوایی استینگر را که در زمان تهاجم شوروی در اختیار مجاهدین قرار داده بود، بازخرید کرد.
امریکا و غرب، شاخه خراسان داعش مستقر در افغانستان را بزرگترین تهدید تروریستی برای امنیت بینالمللی میدانند، بههمین دلیل بسیاری از کشورها بهطور غیرمستقیم با طالبان وارد تعامل شدهاند.
پنتاگون ارزش سلاحهای باقیمانده امریکا در افغانستان را بیش از ۷ میلیارد دالر برآورد کرده است
به درخواست غرب، پاکستان در یک سال گذشته تلاشها برای کشتن و دستگیری رهبران شاخه خراسان داعش را افزایش داده است. چنانچه ارتش پاکستان در ماه فبروری سال جاری طراح حمله انتحاری در میدان هوایی کابل که موجب کشته شدن ۱۳ سرباز امریکایی و بیش از ۱۷۰ غیرنظامی افغان شد، بازداشت و در ماه مارچ به امریکا مسترد کرد.
این اقدام با تحسین کمسابقهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا مواجه شد. این گام باعث شد که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در ماه جون دعوتنامهای در کاخ سفید دریافت کند.
بهرغم تلاشهای پاکستان برای مبارزه با داعش، این گروه همچنان حدود ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ جنگجوی فعال در افغانستان و پاکستان دارد، از جمله تاجیکها، اوزبیکها و ترکهایی که عمدتا در شرق افغانستان و شمال و جنوبغرب پاکستان فعالیت میکنند.
با اینحال پاکستان چندان دغدغهای نسبت به شاخه خراسان داعش ندارد، زیرا این گروه پیرو سلفیت افراطی بیشتر شیعیان (بهویژه در ایران) و روسها را هدف قرار میدهد. نگرانی اصلی پاکستان متوجه تحریک طالبان پاکستانی و جداییطلبان بلوچ است که در داخل مرزهایش فعالاند.
پاکستان همکاری بیشتر در مبارزه با داعش را به تحقق برخی خواستههای خود مشروط ساخته است. این کشور اکنون به دنبال حمایت امریکا برای مقابله با این گروههاست؛ دو گروه شورشی که حملات آنان در خاک پاکستان در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۵ درصد افزایش یافته است.
پاکستان همچنین میخواهد امریکا اطلاعات بیشتری در اختیارش قرار دهد و ارسال تجهیزات نظامی به نیروهای پاکستانی برای مقابله با شورشیان را از سر بگیرد.
مقامات امریکایی ممکن است با ارسال تجهیزاتی مانند موترهای زرهی ضدماین و دوربینهای دید در شب موافقت کنند، اما تأمین هرگونه تجهیزات قویتر بهشدت با مخالفت حکومت هند، که خریدار بزرگ تسلیحات امریکایی است، مواجه خواهد شد.
اکونومیست نوشت که خواست دیگر پاکستان اما بهمراتب حساستر و بحثبرانگیز است؛ اسلامآباد انتظار دارد امریکا و دیگر دولتهای غربی روایتش را بپذیرند مبنی بر اینکه هند از تحریک طالبان پاکستانی و گروههای جداییطلب بلوچ پشتیبانی میکند.
پاکستان اخیرا به کشورهای غربی «مدارک تازه» مرتبط به همکاری هند با گروههای شورشی مستقر در این کشور را ارائه کرده است. اسلامآباد میخواهد آنها بر هند فشار بیاورند تا به چنین فعالیتهایی پایان دهد.
پیشتر نماینده پاکستان در سازمان ملل در نشستی در شورای امنیت هند را به حمایت از تروریسم در داخل پاکستان متهم کرد و ادعا کرد که دهلی نو از گروههای نیابتی تروریستی در منطقه حمایت مالی و پشتیبانی میکند.
با اینحال مقامات غربی، در حالی که این مدارک را بررسی میکنند، هنوز قانع نشدهاند.
هرچند همکاری امنیتی امریکا با پاکستان رو به افزایش است، اما یک کارشناس باسابقه به اکونومیست گفته است که «تنها یک چیز در این رابطه همواره ثابت بوده است: بیاعتمادی متقابل».
منابع امنیتی به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که طالبان اجساد ۵۰ جنگجوی افغان وابسته به تحریک طالبان پاکستانی را به افغانستان منتقل میکنند.
به گفته منابع، این جنگجویان حدود دو هفته پیش بر اثر درگیری با ارتش پاکستان در منطقه سمبازه در بلوچستان در مرز افغانستان کشته شده بودند.
منابع امنیتی روز جمعه، ۳۱ اسد گفتند که اجساد جنگجویان حدود دو هفته پس از عملیات، به خانوادههای آنان در ولایتهای مختلف افغانستان تحویل داده خواهد شد.
ارتش پاکستان در ۲۱ اسد امسال اعلام کرد که ۵۰ عضو تحریک طالبان پاکستان را در امتداد مرز با افغانستان، در منطقه سمبازه بلوچستان، کشته است. ارتش همچنین گفته بود که در این عملیات مقدار زیادی سلاح، مهمات و مواد منفجره کشف و ضبط شده است.
به گفته منابع امنیتی، حدود ۹۰ درصد کشتهشدگان این عملیات افغان بودهاند که به گروه حافظ گلبهادر تعلق داشته و برای انجام عملیات علیه نیروهای امنیتی وارد پاکستان شده بودند.
گروه تحت فرمان حافظ گلبهادر از گروههای مهم ضدپاکستان به شمار میرود که پیشتر به عنوان یکی از شاخههای نظامی تحریک طالبان پاکستان شناخته میشد. این گروه تاکنون حملات مرگبار متعددی را علیه نیروهای امنیتی پاکستان انجام داده است.
پاکستان بارها طالبان را به پناه دادن به گروههای تروریستی، از جمله تحریک طالبان پاکستانی، متهم کرده و خواستار اقدام عملی در این زمینه شده است. طالبان اما این اتهامات را رد کرده است.
پیشتر، نماینده پاکستان در سازمان ملل اعلام کرد که گروههای تروریستی مستقر در افغانستان بهویژه تیتیپی با حدود شش هزار جنگجو «بزرگترین و فوریترین تهدید» برای امنیت ملی پاکستان و ثبات منطقه است.
عاصم افتخار احمد در نشست شورای امنیت تأکید کرد برای پاکستان، خطر تروریسم جدی و فوری است.
کارشناسان سازمان ملل نیز اخیرا در گزارشی به شورای امنیت، نوشتند که طالبان در افغانستان محیط امن برای گروههای تروریستی خارجی فراهم کرده که تهدید جدی برای امنیت آسیای مرکزی و سایر کشورها به شمار میرود.
امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل، روز پنجشنبه در یک اظهارات بی سابقه، به اعضای شورای امنیت گفت که گزارشهای موثقی درباره انتقال تروریستان از سوریه به افغانستان وجود دارد.
به نقل از ایرنا، او با ابراز نگرانی شدید از این روند افزود که گروههای داعش، القاعده و سایر جنگجویان تروریست خارجی همچنان به بیثباتسازی منطقه میپردازند.
نماینده ایران در سازمان ملل متحد تصریح کرد: «ما بهشدت از گزارشهای موثق مبنی بر انتقال برخی عناصر تروریستی و جنگجویان تروریست خارجی از سوریه به افغانستان نگرانیم؛ امری که تهدیدی مستقیم علیه همسایگان افغانستان و ثبات منطقهای محسوب میشود.»
ایروانی تاکید کرد که همه کشورها باید در مبارزه با تروریسم در تمامی اشکال و مظاهر آن، کاملاً منطبق با حقوق بینالملل عمل کنند.
این نخستین بار است که ایران بهطور علنی از انتقال تروریستان از سوریه به افغانستان سخن میگوید. پیش از این، نماینده روسیه در سازمان ملل متحد نیز نسبت به انتقال تروریستان خارجی از خاورمیانه به افغانستان ابراز نگرانی کرده بود.
اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد در نشست روز پنجشنبه خود از حضور و فعالیت تروریستان در خاک افغانستان ابراز نگرانی کردند. نماینده پاکستان گفت که تهدید تروریسم از خاک افغانستان فوری و جدی است. او گفت که داعش با حدود ۲ هزار نیرو یک تهدید جدی به امنیت منطقهای و جهانی است. با این حال، طالبان هرگونه حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان را رد کرده است.
