پس از درگیری در مرز، طالبان و تاجیکستان یکدیگر را به پناه دادن مخالفان متهم کردند

امیررضا اعطاسی، نویسنده این مطلب در مقاله‌ای با عنوان «بحران خاموش بازگشت» به بررسی اخراج اجباری زنان افغان از ایران، پیامدهای هویتی و اجتماعی آن و ابعاد جنسیتی بحران انسانی پرداخته است.

او با اشاره به بازگرداندن هزاران زن و دختر افغان به افغانستان تحت کنترول طالبان نوشت که از آغاز سال جاری خورشیدی تا پایان ماه اسد، ۱.۸۲ میلیون افغان از ایران بازگشت داده شده‌اند و بخش عمده‌ای از بازگشت‌کنندگان را زنان تشکیل می‌دهند.

در این مطلب آمده است که تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی میان ایران و افغانستان هسته اصلی بحران هویتی زنان اخراج‌شده را شکل می‌دهد.

نویسنده می‌گوید: «فرهنگ ایرانی بستری برای شکل‌گیری نگاهی متفاوت به دین و جامعه فراهم کرده و زنان افغان در ایران در معرض این فضا بوده‌اند. در مقابل، افغانستان امروز شاهد یک آپارتاید جنسیتی تمام‌عیار است.»

به باور امیررضا اعطاسی، اخراج زنان و دختران افغان از ایران با آسیب‌های روانی اولیه‌ همراه است اما می‌تواند جنبه‌های مثبت بالقوه‌ای نیز داشته باشد.

او نوشت: «این زنان می‌توانند حاملان تغییر در نسل‌های آینده باشند. مادری که خود طعم تحصیل را چشیده، احتمالا فرزندانی با نگاه متفاوت تربیت خواهد کرد. اما این پتانسیل با چالش‌های جدی روبه‌روست.»

در این مطلب، اخراج اجباری زنان به عنوان «ترومای عمیق» توصیف شده و تاکید شده است که زنان اخراج‌شده نه با فرهنگ افغانستان همخوانی دارند و نه در جامعه ایران پذیرفته شده‌اند.

در این مطلب همچنین به پیامدهای اخراج زنان از جمله بازگشت به فرهنگ چندهمسری و کودک همسری اشاره شده و نویسنده هشدار داده است که هرگونه تلاش برای ترویج افکار متفاوت ممکن است با سرکوب شدید مواجه شود.

به گفته وی، شناسایی و اخراج مهاجران بدون مدارک، یکی از ماموریت‌های مهم پولیس در غرب تهران است.

طبق آماری که این مقام ایرانی ارائه کرده، حدود ۷ درصد از ساکنان غرب تهران مهاجران افغان هستند.

به گفته وی، افرادی که بدون هیچ مدرکی و از طریق مبادی غیررسمی وارد ایران شده‌اند، «اتباع غیرمجاز» نام دارند و جمع‌آوری می‌شوند.

جمهوری اسلامی پس از جنگ با اسرائیل، اخراج مهاجران افغان را به طور بی‌سابقه‌ای افزایش داد.

اسکندر مومنی، وزیر داخله ایران هم گفته بود که از ابتدای سال جاری تاکنون حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار مهاجر افغان بازگردانده شده‌اند. او با اشاره به حضور «شش میلیون افغان» در ایران گفت که تا پایان سال جاری حدود دو میلیون مهاجر افغان دیگر اخراج خواهند شد.

محکمه عالی طالبان چهارشنبه، پنجم سنبله در خبرنامه‌ای نوشت که این افراد به شش ماه تا دو سال حبس تنفیذی هم محکوم شده‌اند.

خبرنامه می‌افزاید که آنها در حضور مقامات محلی طالبان و باشندگان غور به ضرب شلاق مجازات شدند.

این حکم پس از تایید محکمه عالی طالبان اجرا شده است. طالبان در یک هفته گذشته ۱۵ نفر به شمول دو زن را به اتهام‌های مختلف در ملاء عام شلاق زده است.

این گروه به رغم‌ مخالفت سازمان‌های بین‌المللی با مجازات بدنی و شکنجه متهمان، به شلاق زدن افراد در محضر عام ادامه داده است. طالبان شلاق زدن افرادی را که محاکم این گروه متهم می‌شناسد، اجرای «دستور شریعت اسلامی» می‌نامد.

سازمان ملل در گزارشی با عنوان «دستاوردها، شکاف‌ها و مسیر پیش‌رو در مناطق بازگشت» نوشته است که روند بازگشت مهاجران افغان از ایران و پاکستان با چالش‌های جدی در زمینه ادغام و تامین معیشت همراه است.

این گزارش نشان می‌دهد مردان بازگشته به‌تدریج شاهد بهبود وضعیت خود در زمینه اشتغال و درآمد هستند، اما زنان در این مسیر با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو می‌شوند.

سازمان ملل با تاکید بر ضرورت مداخله فوری برای بهبود این شرایط نوشته است: «برای مردان، هم دستمزد و هم اشتغال در گذر زمان در مناطق بازگشت بهبود می‌یابد. همچنین افرادی که در موقعیت بهتری قرار دارند که اغلب مردان هستند، بیشتر از فرصت‌های جدید بهره‌مند می‌شوند.»

طبق یافته‌های این مطالعه، نرخ اشتغال بازگشت‌کنندگان ظرف شش ماه پس از بازگشت حدود ۱۶ درصد افزایش می‌یابد، در حالی که زنان از این پیشرفت‌ها بی‌بهره می‌مانند.

بر اساس گزارش، دستمزد زنان کاهش یافته و نرخ اشتغال آن‌ها نیز افت کرده است. سازمان ملل می‌گوید این وضعیت نابرابری جنسیتی را تشدید کرده و به‌ویژه در خانواده‌هایی که سرپرستی آن‌ها بر عهده زنان است، شرایط درآمدی به‌طور چشمگیری بدتر می‌شود.

در این گزارش آمده است: «شش ماه پس از بازگشت، دستمزد زنان ۲۳ درصد کاهش می‌یابد و نرخ اشتغال آن‌ها از ۴۲ درصد به ۳۹ درصد سقوط می‌کند. این شکاف جنسیتی باعث می‌شود درآمد زنان به‌طور میانگین ۱۷ درصد کمتر از مردان باشد.»

طالبان با قدرت‌گیری، دانشگاه‌ها و مکاتب بالاتر از صنف ششم را به روی دختران مسدود کرد. این گروه همچنین اکثر زنان را از نهادهای دولتی و غیردولتی برکنار کرده است.

این وزارت روز چهارشنبه، ۵ سنبله در خبرنامه‌ای نوشت که طرفین «در مورد توسعه روابط اقتصادی، اعتماد متقابل، مسایل منطقه‌ای و ایجاد هماهنگی بهتر بر اساس روابط حسنه بین افغانستان و ایران بحث و گفتگو نمودند.»

طبق خبرنامه وزارت سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، علیرضا بیکدلی از تلاش برای گسترش روابط سیاسی با طالبان هم خبر داده است.

او گفته است که «دولت ایران به همه کشورهای همسایه به ویژه افغانستان احترام می‌گذارد و تلاش می‌کند روابط سیاسی، اقتصادی و دوستانه خود را با افغانستان بیش از پیش گسترش دهد.»

سفیر جمهوری اسلامی در کابل همچنین وعده «همکاری مستمر» با طالبان را داده است.

مهاجران افغان در ایران

طبق خبرنامه وزارت سرحدات طالبان، مهاجران افغان ساکن ایران بخشی دیگر از این گفت‌وگو بوده است.

وزیر سرحدات اقوام و قبایل طالبان از سفیر جمهوری اسلامی خواسته که با «افغان‌های مقیم ایران در چارچوب موازین اسلامی و بین‌المللی برخورد شود.»

سفیر ایران در کابل پیشتر گفته بود که با همکاری مقام‌های طالبان، معطلی و تراکم مهاجران اخراج شده در مرز دوغارون کاهش خواهد یافت.

جمهوری اسلامی پس از جنگ با اسرائیل، اخراج مهاجران افغان را به طور بی‌سابقه‌ای افزایش داد.

اسکندر مومنی، وزیر داخله ایران هم گفته بود که از ابتدای سال جاری تاکنون حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار مهاجر افغان بازگردانده شده‌اند. او با اشاره به حضور «شش میلیون افغان» در ایران گفت که تا پایان سال جاری حدود دو میلیون مهاجر افغان دیگر اخراج خواهند شد.