نماینده پیشین پاکستان در گفتوگوی اختصاصی با رادیوی افغانستان اینترنشنال، طالبان افغانستان و تحریک طالبان پاکستانی را «پسران کاکای ایدئولوژیک» یکدیگر توصیف کرد. آصف درانی گفت طالبان افغان بهدلیل «پشتونوالی» از تحویلدادن رهبران تیتیپی به اسلامآباد خودداری میکند.
به گفته این سیاستمدار پاکستانی جنگجویان تیتیپی در جریان جنگ علیه نیروهای بینالمللی به رهبری امریکا در افغانستان در کنار طالبان افغان ایستاده و در مواقع استراحت و تجدیدقوا به آنها پناهگاه داده بود.
آصف درانی میگوید که در حال حاضر حدود پنج تا شش هزار جنگجوی طالبان پاکستان در افغانستان حضور دارند و شمار آنها همراه با خانوادههایشان در مجموع به دهها هزار نفر میرسد.
این دیپلومات پاکستانی هشدار داد که دولت پاکستان طالبان پاکستانی را هدف قرار خواهد داد و جنگجویان آن را «در هرجایی که باشند» تعقیب و نابود خواهد کرد.
خبرنگار افغانستان اینترنشنال از آصف درانی درباره حملات هوایی منتسب به پاکستان در ولایتهای شرقی افغانستان پرسید، اما آقای درانی از پاسخ دادن به این سوال خودداری کرد.
شماری از مهاجران اخراجشده از پاکستان که سعی میکردند زندگی خود را در ولایت کنر از سر بسازند، یکشنبه شب در شرق افغانستان با زمینلرزه مرگبار در سوگ عزیزان خود نشستند. نظرشاه که در ماه جون از پاکستان اخراج شد، شش نفر از بستگان خود را در این زلزله از دست داد.
راد بیبی، مادر اندر کهنسال نظرشاه در این رویداد زخمی و خانه کاهگلی او ویران شد.
چهار روز پس از زمینلرزه، این مرد ۴۰ ساله و حدود ۲۰ نفر از اعضای خانوادهاش زیر خیمهای در کنار رودخانه کنر میخوابند؛ جایی که خیمه آنها برافراشته شده در مسیر سیل احتمالی قرار دارد. در روزهای گذشته پسلرزههای متعددی نیز آنان را وحشتزده کرده است.
نظرشاه، کشاورز در ولایت شرقی کنر که با پاکستان مرز دارد، گفت: «ما سرپناه خود را از دست دادهایم.»
مقداری ظرف، رختخواب و چند بوجی گندم روی تختهای چوبی در نزدیکی خیمه خانواده او چیده شدهاند.
افغانستان از نیمهشب یکشنبه تاکنون با زمینلرزهای با بزرگی شش و پسلرزههای متعددی مواجه شده است. این زمینلرزهها بیش از ۲۲۰۰ نفر را کشته و بیش از ۳۶۰۰ نفر دیگر را زخمی کرده است. هزاران نفر در کنر و ننگرهار آواره شدهاند.
کاهش کمکهای خارجی از زمان تصاحب قدرت توسط طالبان در اسد ۱۴۰۰ عملیات نجات و امدادرسانی را دشوار کرده است. سیاستهای محدودکننده طالبان باعث شده است تعداد بیشتری از مردم آسیب ببینند.
این ضربه به ویژه برای افغانهایی مثل خانواده نظرشاه سخت است که امسال از پاکستان و ایران اخراج شدند. آنان در یک سال دوبار از دست دادن خانه خود را تجربه کردهاند.
ایران و پاکستان میلیونها افغان را اخراج کردهاند. روند اخراج مهاجران افغان از این دو کشور ادامه دارد. گزارشهای موثق نشان میدهد که برخی از اخراجشدگان با قتلهای فراقانونی روبرو شدهاند.
نظرشاه با برادرانش دو سال را در پاکستان سپری کرد. او در پاکستان بهعنوان نگهبان و کارگر کار میکرد، اما روند اخراج افغانها باعث شد او به روستای خود برگردد. خانواده بزرگ نظرشاه در یک حویلی سه اتاقه کاهگلی زندگی میکرد.
نظرشاه گفت: «زندگی ما در آنجا [پاکستان] بد نبود. حتی اگر مجبور بودیم کمتر بخوریم و با پول قرض خرید کنیم، اما حداقل زندگیمان میگذشت.»
وقتی زمینلرزه اتفاق افتاد، نظرشاه با فرزندان و دامهایش بیرون رفتند اما مادر سالخوردهاش آسیب دید. نظرشاه گفت: «او کمی جلوتر از ما بود، اما سنگی از کوه افتاد و پایش را زخمی کرد. هوا کاملاً تاریک بود، حتی دستهای خودت را هم دیده نمیتوانستی.»
بحران پشت بحران
گروههای امدادی میگویند کمکرسانی به قربانیانی مانند خانواده نظرشاه کند است، چرا که جادههای کوهستانی بهدلیل رانش زمین بسته شدهاند و منابع مالی محدود است.
بحران با اخراج افغانها از ایران و پاکستان که با حداقل امکانات به ولایتهای مرزی مثل کنر بازمیگردند، تشدید میشود.
مددرسانها میگویند ترکیب اخراج مهاجران و بلایای طبیعی، تلاشهای سازمانهای مددرسان را با «شکست» روبرو میکند.
حضرت گل، پزشک داوطلب ۳۰ ساله بعد از چهار روز توانست با بانداژ و دارو از دواخانه خصوصی خود به خانه نظرشاه برسد. وقتی که داکتر رسید، راد بیبی، مادر نظرشاه چهار روز بود با زخمی که داشت روی تخت دراز کشیده بود. حضرت گل گفت: «این مردم هنوز رنج میکشند. اگر باران شدید ببارد، خدا میداند چه خواهد شد. خیمهها در برابر طوفان تاب نمیآورند.»
جمال ناصر، راننده ۴۳ ساله، سرنوشت مشابهی دارد.
او در اسلامآباد، پایتخت پاکستان بود که زمینلرزه شروع شد و به سرعت خود را به ولایت کنر رساند. وقتی که به کنر رسید خانهاش را ویران یافت.
با توجه به روند پر شتاب اخراج افغانها از پاکستان جمال ناصر نمیداند به اسلامآباد برگردد یا کنار خانه ویرانشدهاش در کنر بماند. او گفت: «با نزدیکشدن زمستان، بزرگترین نگرانیام این است که چه کنم.»
در هفتمین سالروز کشتهشدن صمیم فرامرز و رامز احمدی، خبرنگار و تصویربردار طلوعنیوز، دومین دوره «بورسیه آموزش خبرنگاری صمیم و رامز» راهاندازی شد. هفت سال پیش در چنین روزی، صمیم فرامرز و رامز احمدی، هنگام پوشش خبری در انفجاری در غرب کابل جان باختند.
آن زمان یک انفجار در باشگاه ورزشی میوند در غرب کابل رخ داد و این دو خبرنگار برای پوشش این حادثه به ساحه رفتند که انفجار دیگری رخ داد. در این حمله، شش خبرنگار و تصویربردار زخمی شدند.
گروه داعش مسئولیت آن حمله را برعهده گرفته بود.
شماری از خبرنگاران و همکاران سابق صمیم فرامرز و رامز احمدی برای زندهنگهداشتن یاد و خاطره آنها این برنامه آموزشی را راهاندازی کردهاند.
در نخستین دوره این بورسیه، پنج روزنامهنگار جوان در بلخ، قندوز، کابل، قندهار و بامیان پس از شش ماه فارغالتحصیل شدند.
لطفالله نجفیزاده، خبرنگار اعلام کرد که روند ثبتنام برای دومین دوره «فیلوشیپ صمیم و رامز» آغاز شده است.
اداره مهاجرت و پناهندگی آلمان اعلام کرده است که در سال جاری میلادی بیشترین درخواستهای پناهندگی در این کشور از سوی افغان ثبت شده است. از اول جنوری تا پایان آگست ۲۰۲۵، در مجموع ۱۰۴ هزار و ۱۲ نفر در این اداره درخواست پناهندگی دادهاند.
این اداره گفت که از این میان ۷۸ هزار و ۲۴۶ مورد، مربوط به افرادی است که نخستینبار در آلمان تقاضای پناهندگی کردهاند.
۱۴ هزار و ۸۶۵ افغان برای نخستین بار درخواست داده و ۱۵ هزار و ۹۱۴ افغان دیگر درخواست تکراری ارائه کردهاند. درخواستهای تکراری معمولاً در شرایطی ثبت میشوند که قوانین تغییر کند، مدارک تازه ارائه شود یا وضعیت کشور مبدأ وخیمتر گردد.
نقش حکم دادگاه اروپا
بخش بزرگی از افزایش درخواستهای افغانها، بهویژه زنان، پس از حکم دادگاه اروپایی در اکتبر سال گذشته صورت گرفته است. این دادگاه محدودیتهای طالبان علیه زنان را مصداق «تبعیض و آزار جنسیتی» دانسته و تاکید کرده بود که برای بررسی پناهندگی زنان افغان کافی است تنها تابعیت و جنسیت آنان در نظر گرفته شود.
بر اساس گزارش اداره مهاجرت آلمان، تنها در هشت ماه نخست سال روان ۹ هزار و ۱۳۹ زن افغان درخواست تکراری پناهندگی دادهاند.
کاهش نسبی در ماه آگست
با وجود این افزایش کلی، شمار درخواستهای نخستین در آگست نسبت به ماه جولای ۵,۹ درصد کاهش داشته و به ۷ هزار و ۸۰۳ مورد رسیده است؛ رقمی که بهطور قابل توجه پایینتر از آگست سال گذشته (بیش از ۱۸ هزار درخواست) میباشد.
افغانستان با هزار و ۹۶۸ درخواست نخستین همچنان در صدر کشورهای مبدأ قرار گرفت و پس از آن سوریه با هزار و ۳۷۰ درخواست و ترکیه با ۸۴۸ درخواست در ردههای دوم و سوم بودند.
سیاستهای سختگیرانه حکومت آلمان
افزایش درخواست پناهندگی افغانها در حالی صورت میگیرد که حکومت جدید آلمان روند پذیرش پناهجویان را دشوارتر ساخته و تصمیم گرفته است جلو ورود مهاجران را بگیرد. در چند ماه اخیر، آلمان دو بار گروهی از مهاجران افغان عمدتاً افراد متهم به جرایم سنگین را به کابل اخراج کرده است.
برای تسهیل این روند، برلین با طالبان توافقاتی داشته و نمایندگان طالبان را در قنسولگریهای افغانستان در آلمان پذیرفته است.
این اقدام با واکنش شدید نهادهای حقوق بشری و سازمانهای حامی پناهجویان روبهرو شده است. آنها هشدار دادهاند که آلمان با این کار برخلاف تعهداتش به کنوانسیون ژنو و دیگر معاهدات بینالمللی عمل میکند و با اخراج مهاجران به افغانستان، جان آنان را در معرض خطر جدی قرار میدهد.
سفارت عربستان سعودی در کابل خبر داد که بنیاد ملک سلمان مرحله دوم معاینه و درمان رایگان بیماران چشمی در جلالآباد ننگرهار را روز پنجشنبه ۱۳ سنبله به پایان رساند. این خدمات درمانی شامل معاینه، توزیع دارو، عینک و عمل جراحی بوده است.
طبق ارقامی که ارائه شده، در این دور ۵۰۲۲ بیمار معاینه و دارو دریافت کردند و ۴۰۵ بیمار زن و مرد هم تحت عمل جراحی قرار گرفتند.
به ۶۰۰ بیمار دارای اختلال بینایی نیز عینک توزیع شده است.
سفارت عربستان سعودی در کابل روز جمعه ۱۴ سنبله در اکس نوشت که این خدمات در برنامهای تحت عنوان «نور سعودی» با همکاری مرکز امداد و کمکهای بشردوستانه ملک سلمان و بنیاد خیریه البصر ارائه شده است.
اداره طالبان در ماه جوزای امسال اعلام کرد که بنیاد ملک سلمان، در دو هفته به ۱۲ هزار نفر در ولایتهای کابل، هرات و بلخ خدمات درمان چشم ارائه کرده است.
با قطع شدن کمکهای بشردوستانه امریکا، دهها مرکز درمانی در بخشهای گوناگون افغانستان بسته شدند. سازمان ملل بارها نسبت به پیامدهای این وضعیت هشدار داده است.
ماموریت رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان پایان یافت. وی روز جمعه با عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان دیدار تودیعی داشت. وزیر مهاجرین طالبان از زحمات و تلاشهای اوتونبایوا در جریان ماموریتش در افغانستان قدردانی کرده است.
وزارت مهاجرین طالبان روز جمعه در اعلامیهای گفت که این دیدار به مناسبت پایان یافتن مأموریت خانم اوتونبایوا برگزار شده است. در این اعلامیه آمده که رئیس یوناما بر ادامه کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان تأکید کرده و گفته است ۲۵ گروه کاری سازمان ملل به مناطق زلزلهزده اعزام شدهاند و پس از ارزیابی شرایط، روند توزیع کمکها آغاز خواهد شد.
اخیرا شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد که مأموریت رزا اوتونبایوا، در ماه سپتامبر پایان خواهد یافت.
شورای امنیت سازمان ملل در ماه جاری (سپتامبر) نشستی درباره افغانستان برگزار میکند. رزا اوتونبایوا آخرین گزارش خود را به این شورا ارائه میکند و یک نماینده جامعه مدنی و کمیشنر حقوق بشر سازمان ملل نیز در این نشست سخنرانی خواهند کرد.
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در دیدار با عبدالکبیر، از اجرای پروژهای ۲۳ میلیون دالری برای حل پایدار مسئله مهاجرت در شمال افغانستان خبر داد و افزود که فاز دوم این پروژه در ولایتهای نیمروز و فراه عملی خواهد شد.
عبدالکبیر در این نشست از تلاشها و خدمات اوتونبایوا در دوره مأموریتش قدردانی کرده و گفته است که سازمان ملل در این مدت کارهای مهمی انجام داده و انتظار میرود اقدامات مثبت بیشتری صورت گیرد. او بار دیگر تأکید کرده است که طالبان کمیتهای را برای کمکرسانی به زلزلهزدگان تعیین کرده و خواهان هماهنگی کامل نهادهای بینالمللی با حکومت طالبان در این زمینه شده است.
او همچنین گفت که وزارت مهاجرین «استراتژیای برای پایاندادن به انگیزههای مهاجرت» تدوین کرده است که پس از ارزیابی فنی تکمیل خواهد شد.
با این حال، نهادهای بینالمللی کمکهای خود را از طریق سازمانهای امدادرسان توزیع میکنند. کشورها و سازمانهای بینالمللی بهدلیل تحریمها و نگرانی از سوءاستفاده، از سپردن مستقیم کمکها به طالبان خودداری میکنند.
براساس گزارشها، طالبان بخشی از کمکهای بشردوستانه را به نفع خود مصادره یا منحرف کرده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل رزا اوتونبایوا را در سپتامبر ۲۰۲۲ به عنوان نماینده ویژه خود برای افغانستان تعیین کرد. او همچین ریاست هیئت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) را برعهده دارد.
رزا اوتونبایوا بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ میلادی رئیسجمهور قرغیزستان بود و چند دوره وزیر خارجه این کشور بود.