در روز جهانی سواد آموزی، یوناما بر حق آموزش زنان و دختران افغان تاکید کرد

آدم خان، کشاورز ۶۷ ساله، به رویترز گفت: «ما هیچ پناهگاهی نداریم، حتی یک خیمه هم نداریم.» او افزود: «دیشب باران آمد و ما هیچ جایی برای پناه گرفتن نداشتیم. بزرگ‌ترین ترس ما سنگ‌های بزرگی است که ممکن است هر لحظه بر سرمان فرو بریزد.»

در پی وقوع زمین‌لرزه‌های به بزرگی ۶ در نهم سنبله در شرق افغانستان دستکم ۲۲۰۵ نفر کشته و بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ نفر زخمی شدند. پس از آن زمین‌لرزه‌های مرگبار، دست‌کم یازده پس‌لرزه دیگر با بزرگی ۴ در ولایت‌های کنر و ننگرهار رخ داده است.

زمین‌لرزه‌ها تاکنون هزاران خانه را در شرق افغانستان ویران ساخته و پس‌لرزه‌های پس از آن، خانواده‌ها را میان کوه‌های ناپایدار و کنار رودخانه‌ها گرفتار کرده است. خانواده‌های زلزله‌زده در اردوگاه‌های موقت در نزدیکی مناطق آسیب‌دیده گرد هم آمده‌اند.

شمس‌الرحمن، کشاورز ۴۰ ساله، گفت که شش عضو خانواده‌اش را از دست داده و همراه خانواده ۹ نفره‌اش فرار کرده است. اکنون آن‌ها در کنار جاده با اندک ترین امکانات به‌سر می‌برند.

او گفت: «خیمه‌های که به ما داده‌اند حتی گنجایش کودکانمان را هم ندارد. وقتی از کوه پایین می‌آمدیم، برای پسرم کفشی نداشتم، بنابراین کفش‌هایم را نوبتی با او شریک کردم تا مسیر را ادامه بدهیم.»

برای برخی، این جابه‌جایی به‌نظر می‌رسد دائمی باشد. گل احمد ۵۱ ساله، گفت: «حتی اگر زلزله‌ای هم نباشد، یک باران ساده می‌تواند سنگ‌ها را از کوه پایین بیاورد. ما باز نخواهیم گشت. حکومت باید برای ما جایی فراهم کند.»

سازمان‌های امدادی بین‌المللی هشدار می‌دهند که بدون پناهگاه کافی، بهداشت و غذا، این وضعیت به گسترش بیماری و فقر در یکی از فقیرترین و زلزله‌خیزترین کشورهای جهان منجر خواهد شد.

در میان زلزله‌زدگان، کودکان آسیب‌پذیرترین‌اند. صادق ۱۲ ساله پس از ۱۱ ساعت از زیر آوار زنده بیرون کشیده شد؛ جایی که مادربزرگ و یک پسرکاکایش در کنارش جان باختند. او گفت: «فکر کردم می‌میرم.» و افزود: «احساس می‌کردم روز قیامت است.»

وزارت امر به معروف طالبان این افراد را «فریبکار» خوانده و اعلام کرده است که آنان همراه با ابزار و کتاب‌های جادویی بازداشت شده‌اند.

طالبان جزئیاتی درباره هویت افراد بازداشت‌شده و «ابزار جادویی» آنها ارائه نکرده‌ است.

قانون امر به معروف طالبان که در سنبله ۱۴۰۳ تصویب شد، صلاحیت بازداشت افراد را به محتسبان این وزارت سپرده است.

پس از تصویب این قانون، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان اعلام کرده بود که «تعویذنویسی، سحر و جادوگری» در سراسر افغانستان ممنوع است.

موکتا شارما، معاون نماینده دفتر سازمان بهداشت جهانی در افغانستان گفته است که یک مسئله بسیار بزرگ در حال حاضر، کمبود فزاینده کارکنان زن در مناطق زلزله‌زده است.

او تخمین زد که حدود ۹۰ درصد از کارمندان پزشکی در منازطق زلزله‌زده مرد بودند و ۱۰ درصد باقی مانده اغلب قابله و پرستار بودند، نه پزشک که می‌توانستند زخم‌های شدید را درمان کنند.

به گفته وی، این مساله مشکل‌ساز بود، زیرا زنان از تعامل با کارکنان مرد و سفر به تنهایی برای دریافت مراقبت‌های پزشکی می‌ترسیدند.

اداره طالبان در سال ۲۰۲۲ به کارکنان زن دستور داد که کار در خارج از خانه را متوقف کنند. به گزارش رویترز، مقامات نهادهای بشردوستانه می‌گویند معافیت‌هایی وجود داشته است، اما بسیاری این موارد پراکنده بوده و در شرایط اضطراری که نیاز به سفر دارد، کافی نیست.

به گفته موکتا شارما، محدودیت‌ها بسیار زیاد است، مسئله محرم همچنان ادامه دارد و هیچ معافیت رسمی توسط طالبان ارائه نشده است. او در عین حال خبر داد که «تیمش هفته گذشته این موضوع را با مقامات مطرح کرده است.»

معاون نماینده دفتر سازمان بهداشت جهانی در افغانستان گفت: «احساس کردیم که باید با صحبت کنیم و بگوییم، الان زمانی است که واقعا به حضور تعداد بیشتری از کارکنان بهداشت زن نیاز دارید، بگذارید آنها را بیاوریم و از جاهای دیگری که در دسترس هستند، جستجو کنیم.»

یکی از زنان ساکن کنر که از زلزله اخیر آسیب دیده، گفته است بسیاری از زنان روستای او پس از زلزله دچار آسیب‌های روانی و فشار خون بالا شده‌اند و برای رسیدن به مراقبت‌های پزشکی با مشکل مواجه هستند.

صندوق جمعیت سازمان ملل تخمین می‌زند که حدود ۱۶ هزار و ۶۰۰ زن باردار در مناطق زلزله‌زده در شرق افغانستان به کمک‌ فوری نیاز دارند. پیش از این، باشندگان کنر از جان‌باختن دست‌کم شش زن باردار به‌دلیل کمبود کادر پزشکی زن خبر داده بودند.

اداره مبارزه با حوادث طالبان یکشنبه ۱۶ سنبله در خبرنامه‌ای نوشت که ملا نورالدین ترابی با تاکایوشی کورومیا در کابل درباره وضعیت زلزله‌زدگان و گسترش همکاری‌ها گفت‌وگو کرده است.

طبق خبرنامه، ملانورالدین در این دیدار خواستار ادامه کمک‌های جاپان به افغانستان شده است. او تاکید کرده که کمک‌ها فقط باید جنبه انسانی داشته باشند، نه سیاسی.

اداره مبارزه با حوادث طالبان می‌گوید سفیر جاپان وعده داده که کمک‌های این کشور به افغانستان ادامه خواهد داشت.

دین‌محمد حنیف، وزیر اقتصاد طالبان هم پیشتر از جاپان خواست که به‌منظور «تقویت روابط اقتصادی، سیاسی و فرهنگی» اداره این گروه را به رسمیت بشناسند.

محموله قبلی کمک‌های بشری روسیه نیز ۲۰ تُن و شامل مواد غذایی بود که ۱۴ سنبله به اداره طالبان تحویل داده شد.

سازمان جهانی بهداشت پیشتر هشدار داده بود که خدمات درمانی افغانستان تحت فشار شدید قرار دارد و با کمبود تجهیزات امدادی، دارو و نیروی پزشکی مواجه است.

فیلیپو گراندی، رئیس آژانس پناهندگان سازمان ملل نیز اعلام کرده است که این زلزله «بیش از ۵۰۰ هزار نفر» را در شرق افغانستان تحت تاثیر قرار داده است.

قطع کمک‌های خارجی امریکا به افغانستان در ماه جنوری سال جاری، فشار مضاعفی بر سازمان‌های امدادرسان وارد کرده و وضعیت بحرانی را تشدید کرده است.

اداره طالبان شمار کشته‌شدگان در زلزله شرق افغانستان را ۲۲۰۵ نفر اعلام کرده است.