منابع مطلع در ولسوالی جرم بدخشان به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که افراد امر به معروف طالبان یک تعویذنویس کهنسال را با «شلیک گلوله زخمی» کردهاند. به گفته منابع، این مرد بر اثر اصابت دستکم سه گلوله به شدت زخمی شده است.
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که این رویداد روز سهشنبه، اول میزان در مرکز ولسوالی جرم رخ داده است.
نورآقا خاوری، فرزند این تعویذنویس در یادداشتی در شبکههای اجتماعی زخمی شدن پدرش را تایید کرده است. او اما از عوامل این تیراندازی اسم نبرده است.
مقامهای محلی طالبان تاکنون در این مورد ابراز نظر نکردهاند.
باشندگان محل گفتند این تعویذنویس ۷۵ سال دارد و به نام مستری معروف است. به گفته آنها این مرد از سالهای زیادی تاکنون در مرکز ولسوالی جرم بدخشان تعویذ مینوشت.
طالبان تعویذنویسی را جرم میپندارد و محتسبان امر به معروف این گروه تعویذنوسان را در سراسر کشور بازداشت میکنند. این گروه تاکنون دهها تعویذنویس را به اتهام «جادوگری» در سراسر کشور بازداشت کرده است.
وزارت خارجه امریکا میگوید با مقامهای حکومت پیشین افغانستان بهصورت منظم دیدار میکند تا سیاست واشنگتن در قبال این کشور را روشن کند. این وزارت گفت که طالبان یک «سازمان تروریستی جهانی» است، اما در صورت اقتضای منافع ملی امریکا، این وزارت بهطور هدفمند با طالبان تعامل میکند.
وزارت امور خارجه امریکا گفته است که با دیاسپورای افغان و مقامهای پیشین افغانستان تعامل دارد و از حقوق زنان و دختران، برنامههای آموزشی و جامعه مدنی افغان حمایت میکند.
این وزارت همچنین بر ضرورت پاسخگو ساختن طالبان در برابر تعهدات بینالمللی تاکید کرده است.
وزارت خارجه امریکا گزارش خود درباره طرحها برای حمایت از مردم افغانستان را به مجلس نمایندگان ارائه کرده است.
وزارت خارجه افزوده که رویکرد امریکا در افغانستان بر مصونیت و امنیت شهروندان امریکایی، مبارزه با تروریسم، مواد مخدر و جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی متمرکز است.
با این حال در این گزارش تاکید شده که در صورت همسو بودن با منافع ملی ایالات متحده امریکا، وزارت خارجه این کشور بهصورت هدفمند با طالبان تعامل میکند. وزارت خارجه افزوده است که این تعامل در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازگرداندن زندانیان امریکایی انجام میشود.
وزارت خارجه امریکا همچنین بر شفافیت و رعایت استانداردهای بینالمللی برای «مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم» تاکید کرده و گفته که رعایت این استانداردها برای حمایت از توسعه اقتصادی افغانستان حیاتی است.
طبق گزارش، برنامه «صندوق بورسیه زنان» در سال تحصیلی ۲۰۲۴–۲۰۲۵ به ۱۶۹ زن افغان در هشت دانشگاه در هفت کشور بورسیه اعطا کرده و وزارت خارجه قصد دارد این برنامه را گسترش دهد.
در گزارش آمده است بیش از هزار و ۵۰ دانشجوی افغان دیگر در این دوره تحصیلی از برنامه «حمایت از موفقیت دانشجویان در افغانستان» بهرهمند شدهاند.
وزارت خارجه اعلام کرده که در روند سیاسی تحت رهبری سازمان ملل شرکت میکند و از این چارچوب برای تاکید بر پاسخگو نگه داشتن طالبان در برابر مردم افغانستان و جامعه جهانی استفاده میکند.
این وزارت در گزارش سال گذشته خود نیز تاکید کرده بود که هیچگونه کمکی به طالبان یا از طریق طالبان ارائه نمیدهد. در آن گزارش آمده بود که طالبان بدون پایبندی به تعهدات خود در برابر جامعه جهانی مشروعیت نخواهد داشت.
برخی منابع دیپلوماتیک و امنیتی سازمان ملل و اروپا هشدار دادند گروه داعش خراسان میتواند از موج اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان برای اهداف خود بهرهبرداری کند.
خبرگزاری فرانسه پنجشنبه سوم میزان گزارش داد از ابتدای سال جاری میلادی، حدود دو میلیون و ۶۰۰ هزار مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند که شمار زیادی از آنها دههها در خارج از افغانستان زندگی کرده بودند و برخی نیز برای نخستین بار قدم به خاک افغانستان گذاشتهاند.
هانس-یاکوب شیندلر، هماهنگکننده پیشین کمیته سازمان ملل برای نظارت بر گروههای شبهنظامی، در مصاحبه با این خبرگزاری هشدار داد: «خطر آنکه داعش خراسان افغانهای تازهوارد را بهعنوان منبع بالقوه برای جذب نیرو در نظر بگیرد، بالاست.»
او افزود داعش خراسان از سال ۱۴۰۰ به جذب نیرو از میان اعضای ناراضی طالبان و نیز افغانهایی مشغول است که در ساختار حکومت جدید جایی ندارند.
یک منبع دیپلوماتیک اروپایی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما میدانیم که برخی افغانها نه از سر اعتقاد، بلکه بهدلیل "ضرورت اقتصادی" به گروههای تروریستی میپیوندند.»
در حالیکه با تسلط طالبان و توقف فعالیتهای ستیزهجویانه این گروه شرایط امنیتی در افغانستان تا حد زیادی بهبود یافته است با این حال، داعش خراسان که در شرق افغانستان حضور دارد، همچنان با انجام حملات پراکنده تهدیدی مستمر علیه حاکمیت طالبان و ثبات منطقه محسوب میشود.
جمهوری اسلامی ایران در ماههای گذشته سیاستهای ضد مهاجرتی خود را علیه شهروندان افغانستان تشدید و شمار زیادی از آنان را از ایران اخراج کرده است.
سازمان عفو بینالملل در ماه سرطان از حکومت ایران خواست روند اخراج شهروندان افغانستان را فورا متوقف کند.
مهاجران اخراجی، فقر و سایه داعش
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل برآورد کرده است تا پایان سال ۲۰۲۵، احتمالا تا چهار میلیون مهاجر به افغانستان باز خواهند گشت.
ایندریکا راتواته، هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، اعلام کرد این افراد «با چالشهای گستردهای از جمله فقدان شغل، مسکن و دسترسی به خدمات ابتدایی مواجه خواهند شد».
او افزود: «ممکن است این افراد در برابر راهبردهای منفی برای بقا، از جمله سوءاستفاده از سوی گروههای مسلح، آسیبپذیر شوند.»
طبق گزارش بانک جهانی، نزدیک به نیمی از جمعیت ۴۸ میلیونی افغانستان زیر خط فقر زندگی میکنند و حدود یکچهارم از جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله بیکار هستند.
سازمان ملل پیشتر در گزارش ماه جولای خود هشدار داد که بستر مناسبی برای فعالیت گروههای مختلف تروریستی فراهم شده که تهدیدی جدی برای امنیت آسیای مرکزی و دیگر کشورها به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، خطرناکترین تهدید از سوی داعش است که با حدود دو هزار جنگجو در سالهای اخیر حملاتی را در روسیه، ایران و پاکستان سازماندهی کرده است.
آمینه خان، عضو موسسه مطالعات استراتژیک در اسلامآباد، گفت افغانهایی که دههها زندگی خود را در خارج سپری کردهاند، هنگام بازگشت به کشور «به چشم بیگانه» نگریسته میشوند.
او اضافه کرد شماری از آنان بهدلیل از دست دادن کسبوکار و داراییهایشان دلخور و کینهجو هستند و همین امر آنها را به «طعمهای ایدهآل برای گروههای تروریستی فراملی فعال در منطقه» بدل میکند.
بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی بارها طی چند سال گذشته از قدرتگیری گروههای تروریستی و تهدید آنها برای امنیت منطقه ابراز نگرانی کردهاند.
روسیه میگوید که حدود ۲۳ هزار جنگجو از ۲۰ گروه مختلف تروریستی در افغانستان حضور دارند.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه در ماه آگست اعلام کرد: «بزرگترین نگرانی، فعالیت شاخه داعش در افغانستان است که اردوگاههای آموزشی در شرق، شمال و شمالشرق کشور دارد.»
روسیه میگوید که برای تقویت امنیت منطقهای و «مبارزه با تهدیدهای تروریستی» اداره طالبان را به رسمیت شناخته است.
بمب ساعتی
سازمان ملل میگوید که «بسیاری از حملات خنثیشده در اروپا در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ به داعش ارتباط داشتهاند.»
یک منبع دیپلوماتیک اروپایی افزود برای بسیاری از کشورهای اروپایی، خطر یک «بمب ساعتی واقعیست.»
سازمان ملل میگوید که تنها راه برای جلوگیری از جذب مهاجران توسط گروههای تندرو، ساختن آیندهای با عزت برای آنها از طریق کمکهای خارجی است.
واشنگتن برای جلوگیری از افتادن کمکهای مالی بهدست طالبان بودجه کمکهای بشردوستانه به افغانستان را به طور چشمگیری کاهش داده است.
دو مقام ارشد وزارت خارجه امریکا به افغانستان اینترنشنال گفتند که ایالات متحده در حال بازنگری سیاست خود در قبال افغانستان است. به گفته این مقامها، در حال حاضر واشنگتن مصمم است که کمکها به دست طالبان نرسد.
این مقامها وضعیت افغانستان را «فاجعهبار» توصیف کردند و بار دیگر تاکید کردند که خروج ایالات متحده در آگست ۲۰۲۱، «هرگز نباید به آن شکل انجام میشد.»
مقامهای وزارت خارجه امریکا روز چهارشنبه، دوم میزان، افزودند که در وضعیت کنونی اولویت اصلی امریکا، دستیابی به دو هدف عمده مرتبط با افغانستان است: «نخست، جلوگیری از تبدیل شدن دوباره افغانستان به پناهگاه امن تروریستها؛ و دوم، پایاندادن طالبان به دیپلوماسی گروگانگیری و بازگرداندن شهروندان امریکایی.»
آنها گفتند: «اولویت ایالات متحده این است که افغانستان هرگز دوباره به میدان آموزش تروریستها بدل نشود. رئیسجمهور ترامپ همه اقدامات لازم را برای حفاظت از امریکا انجام خواهد داد.»
این مقامها با اشاره به سفر اخیر آدم بولر، نماینده ویژه ترامپ در امور گروگانها به کابل و گفتوگوی او با مقامهای طالبان درباره بازگرداندن گروگانهای امریکایی، گفتند: «این موضوع همچنان در صدر اولویتهای ما قرار دارد.»
وضعیت زنان
مقامهای وزارت خارجه امریکا وضعیت زنان و دختران در افغانستان را نیز به شدت نگرانکننده خواندند و افزودند: «ما ماهیت طالبان را میشناسیم: آنها بهعنوان یک سازمان تروریستی که بهطور رسمی از سوی ایالات متحده در فهرست ویژه (گروههای تروریستی ویژه) قرار گرفتهاند، هیچ ارزشی برای حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان و دختران، قائل نیستند.»
آنها گفتند که طالبان پس از زلزله اخیر در شرق افغانستان، برای عملیات نجات و کمکرسانی زنان به زلزلهزدگان «مانعتراشی کردهاند و این امر به مرگهای تراژیک بیشتری منجر شده است؛ مسئلهای که عمیقاً تأسفبار است.»
در حالی که مقامهای امریکایی بر تصمیم امریکا برای جلوگیری از رسیدن کمکها بهدست طالبان تاکید کردند، گفتند که ایالات متحده از برنامههایی برای زنان و دختران افغانستان در خارج از کشور حمایت میکند. به گفته آنها، هدف از رویکرد کنونی این است که اطمینان حاصل شود که «کمکها واقعا به ذینفعان اصلی خواهد رسید.»
چین
مقامهای امریکایی همچنین چین را «یک چالش جهانی» توصیف کردند و گفتند این کشور به دنبال گسترش نفوذ در همهجا است: «ما میدانیم که آنها فرصتهایی در بخش معادن افغانستان را بررسی میکنند.»
این دو مقام وزارت خارجه امریکا تاکید کردند که ایالات متحده تحولات جاری را زیر نظر دارد.
آنها درباره مسئله بگرام میان طالبان و امریکا نیز گفتند: «اظهارات رئیسجمهور بهروشنی گویای دیدگاه اوست. او دقیقاً بیان کرده است که چه میخواهد.»
باشندگان ولسوالی اسپین بولدک در قندهار میگویند که طالبان شام چهارشنبه استفاده از تلفنهای هوشمند را برای مردم ممنوع کرده است. به گفته آنها، طالبان هیچ هشدار قبلی نداده و اکنون اگر کسی پس از غروب از خانه خارج شود و تلفن هوشمند همراهش باشد، آن را ضبط میکنند.
اسدالله، یکی از باشندگان اسپین بولدک، میگوید که دو طالب تلفنش را گرفتند و به او گفتند فردا به فرماندهی بیاید، اما تاکنون خبری از تلفن نیست و مرتب میگویند به استخبارات یا دفتر ولسوالی مراجعه کند.
یک باشنده دیگر نیز میگوید سه روز پیش تلفنش ضبط شده و طالبان وعده دادهاند آن را پس بدهند، اما هنوز پاسخی دریافت نکرده است.
باشندگان میگویند افراد طالبان علاوه بر ضبط تلفن، رمز آنها را نیز میخواهند و پس از گرفتن تلفن، همه عکسها، مکالمات و اسناد شخصی را بررسی میکنند.
آنها این اقدام را تجاوز آشکار به حریم خصوصی خود میدانند. به گفته آنها، این محدودیت تنها برای کنترول تلفنهای هوشمند نیست، بلکه نقض آشکار زندگی خصوصی و حقوق مردم است.
به گفته یک باشنده، تنها تعداد کمی از تلفنها بازگردانده شده و بیشتر آنها مفقود شدهاند.
محدودیتهای دیگر طالبان شامل ممنوعیت پخش موسیقی، پوشش خاص، محدودیت تحصیل و کار زنان و ممنوعیت تجمعات عمومی است که زندگی روزمره مردم را بسیار محدود کرده است.
همچنین محدودیت استفاده از تلفنهای هوشمند و قطع اینترنت پر سرعت در چند ولایت، مشکلات گستردهای برای مردم ایجاد کرده است.
طالبان این اقدامات را به نام امنیت یا جلوگیری از فساد توجیه میکنند، اما مردم آن را محدود کردن آزادیها و حقوق شخصی شان میدانند.
مقامات محلی طالبان در قندهار تاکنون در این زمینه توضیحی ارائه نکردهاند.
دهها خانواده مهاجر افغان در اسلامآباد در نشستی اعتراضی، خواستار تسریع در روند پروندههای پناهندگیشان شدند. آنها هشدار دادند که بازگشت به افغانستان برایشان خطرناک است و به حمایت فوری جامعه بینالمللی نیاز دارند.
افغانستان اینترنشنال با چند نفر از شرکتکنندگان این تجمع اعتراضی گفتوگو کرده است.
ضیا فیض، یکی از برگزارکنندگان این تجمع گفت: «از حمل ۱۴۰۱ چندین بار تظاهرات کردهایم. من سه سال در زندان بودم و اکنون از سنبله ۱۴۰۴ دوباره تجمع پارک آرژانتین را ادامه میدهم. خواست بیش از ۴۰۰ خانواده این است که عدالت و حقوق انسانی برابر به ما داده شود و نهادهای بینالمللی در برابر بیتوجهی و ناکارآمدی خود پاسخگو باشند.»
آقای فیض افزود تا زمانی که خواستههای شان برآورده نشود، این تجمع ادامه خواهد داشت.
حسینه رفیع، یکی دیگر از شرکتکنندگان این تجمع، در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت که گرمای اسلامآباد، بارانها و مشکلات بیسرپناهی تاثیر منفی بر تمام جنبههای زندگیشان گذاشته است.
او افزود: «دو ماه است که اینجا هستم، وضعیت روانی و جسمی ما روزبهروز بدتر میشود، اما برای بدست آوردن حقوق انسانی خود مبارزه میکنیم. از سازمانهای بینالمللی حقوق بشری میخواهم که هر چه سریعتر به مشکلات ما رسیدگی کنند.»
شرکتکنندگان در این تجمع گاهی ویدیوهایی از وضعیت نامطلوب خود را در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند.
زرمینه حسینی یکی دیگر از اشتراک کنندگان این تجمع است. او نزدیک به دو ماه میشود که در این پارک با کودکانش در چادر زندگی میکند.
خانم حسینی میگوید: «از یک سو خوشحالم که همراه با کودکانم در این پارک در امان هستم و ترس از اخراج ندارم، اما از سوی دیگر شبهای گرم و بارانی بسیار سخت میگذرد و امکانات اولیه زندگی را نداریم. کودکانم به آموزش و زندگی بهتر نیاز دارند، هیچ نهادی تاکنون به درخواستهای ما گوش نداده است، اما من به مبارزه ادامه خواهم داد.»
شرکتکنندگان در این گردهمایی میگویند که خواستههایشان انسانی و مطابق قوانین بینالمللی است.
به دنبال راه افتادن موج گسترده دستگیری مهاجران افغان در پاکستان، شماری از آنان به پارکهای پایتخت پناه آورده اند و شب و روز را در آنجا میگذرانند. برخی از آنان گفتند که صاحبخانههای پاکستانی زیر فشار پولیس به آنها خانه اجاره نمیدهند.
پاکستان بیش از چهل سال میزبان مهاجران افغان بوده است، اما در حال حاضر این کشور روند اخراج هزاران مهاجر را سرعت بخشیده است.
کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل متحد و بسیاری از نهادهای بینالمللی از پاکستان خواستهاند که به جای اخراج، راههایی برای تضمین حقوق پناهجویان پیدا کند.
با این حال، تجمع پارک آرژانتین در اسلامآباد نشان میدهد که بسیاری از پناهجویان افغان خود را از توجه جهان محروم میدانند و خواستار «رفتار انسانی» هستند.