در آستانه سفر وزیر خارجه طالبان به دهلینو، شماری از دیپلوماتهای پیشین هند گفتند که این کشور نباید بدون تایید سازمان ملل متحد، رژیم طالبان را به رسمیت بشناسد. همزمان با سفر متقی، گمانهزنیها در مورد احتمال به رسمیتشناسی رژیم طالبان از سوی هند افزایش یافته است.
آقای متقی قرار است روز پنجشنبه، ۱۷ میزان برای یک دیدار پنجروزه به هند برود. به گفته منابع رسمی، وزارت خارجه هند به او پرتوکول کامل وزیر خارجه مهمان را اعطا خواهد کرد. هنوز مشخص نیست که وزیر خارجه طالبان با نرندرا مودی، نخستوزیر هند، دیدار خواهد کرد یا خیر.
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه پیشین افغانستان به روزنامه هندو گفت که از سفر متقی نباید برای تشدید «رقابتهای منطقهای و قدرتهای بزرگ» استفاده شود.
دیپلوماتهای پیشین هندی نیز به این روزنامه گفتند که دعوت از متقی نشان میدهد که هند برای حفظ منافع خود با واقعگرایی با طالبان برخورد میکند. اما، از حکومت مودی خواستند که نباید پیش از تصمیم سازمان ملل، طالبان را به رسمیت بشناسد.
ویوک کاتجو، مسئول پیشین روابط با افغانستان در وزارت خارجه هند گفت: «هند باید منتظر اجماع بینالمللی بماند.»
او افزود که هند باید در سفارت خود در کابل، دیپلومات ارشدتری را بهعنوان کاردار تعیین کند، زیرا حضور این کشور در حد «نمایندگی فنی» است.
کاتجو تصریح کرد: «ما در سالهای گذشته کمکهای گسترده بشردوستانه به افغانستان فرستادهایم. تعامل با طالبان اکنون جنبه عملی پیدا کرده و سفر متقی میتواند در این زمینه گامی مثبت باشد.»
گوتام موکهوپادهیای، سفیر پیشین هند در افغانستان گفت که دعوت از متقی بیانگر نزدیکی منافع امنیتی هند با دیگر کشورهای منطقه است؛ اقدامی که به گفته او، ممکن است به بهای برخی ارزشها و نگرانیهای امنیت داخلی تمام شود.
او افزود: «میتوان انتظار داشت که صدور ویزا، بورسیههای تحصیلی، کمکهای بشردوستانه، تجارت، پروژههای عمرانی و همکاریهای استخباراتی و دیپلوماتیک میان دو طرف بهصورت تدریجی افزایش یابد.»
در همین حال، آقای سپنتا، وزیر خارجه سابق افغانستان از دهلی و اسلامآباد خواست که این سفر را از دریچه رقابتهای دوجانبه نبینند.
او گفت: «سیاست کنونی هند در قبال افغانستان بیشتر بر پایه رویکرد ضدپاکستانی است. هم پاکستان و هم هند در پی یافتن نیابتیها هستند. این مسئله ربطی به حسن همجواری یا صلح در منطقه ندارد؛ متأسفانه برعکس، بر تنشها میافزاید.»
سپنتا افزود: «آنچه امروز در حال شکلگیری است، نه به نفع مردم افغانستان است و نه به نفع صلح در منطقه.»
این سفر نخستین دیدار رسمی یک مقام بلندپایه طالبان به دهلینو از زمان بازگشت این گروه به قدرت در اسد ۱۴۰۰ است.
روابط طالبان و هند در ماههای اخیر بهتدریج رو به بهبود گذاشته است، در حالیکه روابط طالبان با متحد سابق خود، پاکستان، دچار تنش و بحران شده است.
یکی از نمایندگان اروپایی، زن بودن در افغانستان تحت حاکمیت طالبان را به «کابوس هولناک» تشبیه کرد.
نمایندگان گفتند که زنان به علت جنسیت خود از خدمات صحی و امدادی در مناطق زلزلهزده محروم اند.
هانا نیومن، از حزب سبزها در پارلمان اروپا گفت: «افغانستان تنها کشوری است که زنان نمیتوانند کار کنند، درس بخوانند یا سخن بزنند. این ربطی به فرهنگ و امور داخلی ندارد، آپارتاید جنسیتی است.»
او افزود که جهان وعده داده بود افغانستان را فراموش نکند، اما امروز در برابر رنج زنان افغان سکوت کرده است.
نمایندگان پارلمان اروپا گفتند که طالبان آپارتاید جنسیتی را در افغانستان حاکم کرده و کشورها باید آن را به عنوان جنایت علیه بشریت به رسمیت بشناسند.
فعالان حقوق بشر تلاش دارند که آپارتاید جنسیتی مانند آپارتاید نژادی که افراد به علت نژاد خود از خدمات محروم شده و مورد تبعیض گسترده قرار میگیرند، در قوانین بین المللی به رسمیت شناخته شده و جرمانگاری شود. دولتهایی که متهم به جنایات علیه بشریت میشوند، مورد تعقیب قضایی قرار میگیرند و به عنوان یک عضو عادی در جامعه بین الملل پذیرفته نمیشوند.
روز دوشنبه، شورای حقوق بشر اروپا قطعنامه ایجاد سازوکاری برای نظارت بر وضعیت حقوق بشر و مستند کردن موارد نقض آن در افغانستان را تصویب کرد. با تشکیل این میکانیسم، برخورد طالبان با زنان و دیگر افراد مورد تبعیض زیر ذرهبین دولتهای جهان میرود.
تبعیض حتی علیه قربانیان زلزله
نمایندگان پارلمان اروپا گفتند که تبعیضهای جنسیتی به زنان در مناطق زلزلهزده آسیب رسانده است، زیرا دسترسی آنها به خدمات محدود شده است. به گفته آنها، طالبان اجازه نمیدهند که امدادگران مرد که اکثریت پرسونل سازمانهای کمکرسانی را تشکیل میدهند، به زنان آسیبدیده رسیدگی کنند.
خانم ترلاک، نماینده حزب مردم اروپا گفت که وضعیت زنان در افغانستان به خودی خود دشوار بوده و زلزله اخیر باعث بدتر شدن اوضاع آنان شده است.
نماینده حزب محافظهکاران در پارلمان اروپا با اشاره به زلزله ویرانگر کنر گفت: «هزاران خانواده بیسرپناه ماندهاند و ممنوعیت کار زنان در عملیات امدادرسانی تنها نوک کوه یخ ستم طالبان است.»
چند نماینده دیگر تاکید کردند که طالبان با این سیاستها، یک نسل از زنان و دختران را قربانی کرده و عمداً مانع دسترسی آنان به کمکهای حیاتی شده اند.
انتقاد از گفتوگو با طالبان
شماری از نمایندگان پارلمان اروپا در بخش دیگری از نشست، از تماسها و گفتوگوهای اخیر برخی کشورهای اروپایی با طالبان به تندی انتقاد کردند.
هانا نیومن گفت: «سیاستمداران اروپایی نباید پنهانی به کابل سفر کنند. هرگونه رابطه با طالبان باید متوقف شود و هر نوع همدستی با این رژیم افشا گردد.»
او با اشاره به قطع اینترنت توسط طالبان افزود: «این گروه با این اقدام عامدانه خود، میلیونها نفر را در تاریکی مطلق دیجیتال فرو برده است.»
خانم شلینگ، از گروه سبزها، نیز تاکید کرد که پارلمان اروپا باید صریحاً بگوید که «در هیچ شرایطی با رژیم طالبان ملاقات نخواهیم کرد؛ نه در اتریش و نه در هیچ جای دیگر.»
یکی از اعضای دیگر پارلمان اروپا با اشاره به وضعیت وخیم بشری در افغانستان گفت: «اکنون همه سکوت کردهاند. کشورهای اروپایی از اسلامگرایان میترسند و این سکوت، بزدلانه است.»
نماینده حزب مردم در پارلمان اروپا نیز از سکوت جهانیان در برابر اقدامات طالبان انتقاد کرده و گفت: «چرا علیه این گروه مظاهره نمیشود؟ چرا اقدام عملی در برابر آنان روی دست گرفته نمیشود؟ نباید روی یک میز با طالبان بنشینیم و مذاکره کنیم.»
آلمان در دفاع از تعامل با طالبان گفته است که روابط با این گروه تنها به مسائل فنی و قنسولی محدود است و آن را به رسمیت نمیشناسد. این کشور همچنان از کارنامه طالبان در نشستهای شورای امنیت و شورای حقوق بشر انتقاد کرده است.
با این حال، منتقدان میگویند که هر نوع تعاملی با طالبان به عادی نمایی این گروه کمک میکند. طالبان نیز امیدوارند که موضوعاتی چون اخراج مهاجران، سطح همکاری آن با کشورهای غربی را افزایش دهد.
توقف اخراج مهاجرین
برخی نمایندگان پارلمان اروپا هشدار دادند که ادامه اخراج پناهجویان افغان در شرایط کنونی نقض آشکار حقوق بشر است.
این نمایندگان از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواستند تا روند اخراج پناهجویان افغان را فوراً متوقف کرده و در عوض، از زنان و دخترانی که در معرض خطر قرار دارند، حمایت ویژه کنند.
پارلمان اروپا قرار است روز پنجشنبه هفته جاری قطعنامهای را درباره وضعیت افغانستان به رای بگذارد.
