سازمان ملل بر ضرورت اقدام جهانی برای حفاظت از منار جام تاکید کرد
اندریکا راتواته، هماهنگکننده امور بشری سازمان ملل متحد خواستار حمایت جامعه جهانی از یونسکو برای حفاظت از منار تاریخی جام شد و بر ضرورت اقدام فوری پیش از بروز خسارات بیشتر تاکید کرد.
او گفت برای حفظ این بنا به منابع و توجه جدی نیاز است.
سازمان ملل روز چهارشنبه، ۱۴ عقرب ویدیویی از سفر اندریکا راتواته به ولایت غور را منتشر کرد.
هماهنگکننده امور بشری ملل متحد در این ویدیو گفت سیلابهای سال گذشته پایه منار را تخریب و بخش بزرگ منطقه اطراف را فرسوده کرده است.
این مقام سازمان ملل خبر داده است که یونسکو اقداماتی برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از سیلاب انجام داده اما برای جوگیری از تخریب بیشتر این منار تاریخی نیاز به اقدامات جدیتر وجود دارد.
به گفته او، منار جام به دیوارهای حفاظتی، سیستمهای پایهای و تحقیقات علمی بیشتر نیاز دارد. اندریکا راتواته گفت: «این بنا بخشی از میراث افغانستان و تمدن اسلامی است و برای حفظ و نگهداری آن به منابع و توجه فوری نیاز است.»
سازمان ملل خبر داده که هم اکنون یونسکو تجهیزاتی را در داخل برج منار نصب کرده تا تعادل و استحکام ساختاری داخلی این منار را بررسی کند. منار جام در اواخر قرن دوازدهم میلادی با تزئیناتی از آیههای قرآن، از خشت ساخته شده است.
این منار که از شاهکارهای تمدن غوریها به شمار میرود در سال ۲۰۰۲ در فهرست میراث فرهنگی جهانی در یونسکو ثبت شد. عدم توجه کافی در مرمت آن در دو دهه گذشته باعث شده تا بارها درباره احتمال فروپاشی آن هشدار داده شود.
سرگئی شایگو، دبیر شورای امنیت روسیه به کشورهای منطقه هشدار داد که تهدید نفوذ تروریستها و افراطگرایان از افغانستان، همچنان پا برجاست.
او تقویت امنیت مرز تاجیکستان با افغانستان را گامی مهم برای کشورهای آسیای میانه خواند.
سرگئی شایگو روز چهارشنبه، ۱۴ عقرب در نشست دبیران شورای امنیت کشورهای مستقل مشترکالمنافع در مسکو گفت: «تهدید نفوذ شبهنظامیان گروههای تروریستی و افراطی از طریق افغانستان به کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی همچنان وجود دارد.»
این مقام ارشد روس در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد که تلاشهای مشترک برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر در منطقه ضروری است.
به گفته وی، راهاندازی برنامه هدفمند میان دولتی برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان در سال جاری گامی مهم بود.
طرح تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان توسط کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی در سال ۲۰۲۴ مطالعه و درباره آن توافق شد.
طبق این طرح توافق شده کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی باید منابع لازم برای حفاظت از مرز تاجیکستان با افغانستان را تعیین کنند.
سازمانهای منطقهای از جمله پیمان امنیت جمعی در چهار سال گذشته بارها از خطر گسترش افراطگرایی از افغانستان به آسیای میانه ابراز نگرانی کردهاند.
سرگئی شایگو همزمان خواهان تلاش برای ادغام افغانستان در سیستمهای اقتصادی منطقهای شد.
او ماه سنبله سال جاری هم هشدار داده بود که در افغانستان تحت کنترول طالبان بیش از ۲۳ هزار جنگجوی گروههای تروریستی بینالمللی حضور دارند. سرگئی شایگو گفت این موضوع تهدیدی جدی برای امنیت منطقه و جهان محسوب میشود.
پیش از آن هم، در ماه میزان ۱۴۰۳ نمایندگان بیش از ۴۰ کشور از گسترش روزافزون افراطگرایی، آموزههای مذهبی رادیکال و تبعیض نژادی در کشورهای مختلف ابراز نگرانی کرده بودند. آنها هشدار دادند که این وضعیت ممکن است به پیامدهای فاجعهبار منجر شود.
منابع مطلع در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که هیئت طالبان به ریاست عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات اداره طالبان روز چهارشنبه، ۱۴ عقرب برای سومین دور مذاکره با پاکستان به استانبول میرود.
بر بنیاد گزارشها، عاصم ملک، رئیس سازمان اطلاعاتی پاکستان (آیاسآی) ریاست هیئت مذاکرهکننده پاکستان را به عهده دارد.
دور سوم مذاکرات میان طالبان و پاکستان برای پایان دادن به تنشها، پنجشنبه، ۱۵ عقرب در استانبول برنامهریزی شده است.این مذاکرات با میانجیگری ترکیه و قطر ادامه مییابد.
دور نخست مذاکرات میان اداره طالبان افغان و دولت پاکستان در قطر و دور دوم آن میان هیئتهای دو طرف در استانبول برگزار شده بود. دور دوم مذاکرات به دلیل اختلافات میان دو طرف بینتیجه پایان یافت.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان به تلویزیون ملی، رسانه تحت کنترول اداره طالبان تایید کرده است که هیئتی به رهبری عبدالحق وثیق چهارشنبه به استانبول سفر میکند.
دور دوم مذاکرات میان طالبان و پاکستان با توافق بر ادامه آتشبس میان دو طرف پایان یافت. اما دو طرف قادر به توافق بر سر موارد مهم از جمله ارائه تضمین توسط طالبان مبنی بر جلوگیری از استفاده «گروههای تروریستی» از خاک افغانستان علیه پاکستان نشدند.
مقامات پاکستان ادعا میکنند که «گروههای تروریستی» به ویژه «تیتیپی» از خاک افغانستان علیه پاکستان استفاده میکنند. آنها خواستار تعهدات کتبی طالبان مبنی بر جلوگیری از فعالیت تیتیپی در افغانستان شدهاند. طالبان اما فعالیت نیروهای خارجی در افغانستان را رد کرده، اما حاضر به ارائه تعهد کتبی نشده است.
حمیدرضا احمدی، سرقنسول جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف اعلام کرد که نخستین محموله کمکهای بشردوستانه این کشور برای زلزلهزدگان شمال افغانستان به مقامهای طالبان تحویل داده شده است. به گفته وی، این محموله کمکهای بشردوستانه شامل دارو و چادر است.
خبرگزاری ایرنا به نقل از این دیپلومات ایرانی گزارش داد که او در سفرش به ولایت سمنگان با زلزلهزدگان ابراز همدردی کرده و بر تداوم همکاری و ارسال کمکهای کشورش تاکید کرده است.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در پیامی اعلام کرده بود که ایران آماده اعزام فوری کمکهای انسانی و امدادی به مناطق زلزلهزده است.
در پی وقوع زلزله قدرتمند بامداد دوشنبه در شمال افغانستان، طبق آمار وزارت صحت طالبان دستکم ۲۷ نفر جان باختند و ۹۵۶ نفر زخمی شدند. نهادهای امدادی هشدار میدهند که احتمال افزایش شمار قربانیان وجود دارد.
وزارت خارجه طالبان، اظهارات اسحاقدار، وزیر خارجه پاکستان را که گفته بود امیرخان متقی در یک روز شش بار با او تلفنی گفتوگو کرده، تکذیب کرد. وزارت خارجه طالبان روز چهارشنبه در بیانیهای نوشت که این اظهارات «دور از واقعیت است.»
ضیا احمد تکل، معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان در اکس نوشت: «در واقع، نخستین تماس تلفنی میان دو طرف در چارچوب تفاهم و هماهنگی متقابل صورت گرفته بود.»
به گفته وی، اسحاق دار در این تماس از آگاهی کامل از وضعیت، اظهار بیخبری کرد و گفت که پس از کسب اطلاعات کامل، تماس خواهد گرفت. طالبان گفت بر همین اساس، «مکالمه دوم نیز انجام شد.»
با این حال، آقای تکل افزود: «یک روز پس از آن، آقای اسحاق دار بار دیگر تلاش برای برقراری ارتباط نمود، اما به دلایل مختلف، ارتباط برقرار نشد.»
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، روز سهشنبه در مجلس سنای این کشور گفت روز دوشنبه ۱۲ عقرب، «شش بار» با وزیر خارجه طالبان گفتوگوی تلفنی انجام داده است.
آقای دار گفت که در صحبتش با امیرخان متقی تاکید کرد که تنها تقاضای اسلام آباد از اداره طالبان، جلوگیری از حمله شبهنظامیان به خاک پاکستان است، موضوعی که طالبان آن را به عنوان یک اتهام رد کرده است.
معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان میگوید «اظهارات نادرست» اسحاقدار در تضاد با روحیه احترام متقابل و تعامل دیپلوماتیک میان اداره طالبان و پاکستان است.
او اظهار امیدواری کرده که مقامهای پاکستان واقعیتها را انعکاس دهند.
دیک چنی، معاون جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور سابق ایالات متحده در ۸۴ سالگی درگذشت. او یکی از قدرتمندترین و جنجالیترین معاونان ریاستجمهوری در تاریخ امریکا بود و به عنوان «معمار طولانیترین جنگهای امریکا» در افغانستان و عراق شناخته میشود.
چنی از آغاز دولت بوش، نقشی کلیدی در شکلدهی سیاست خارجی ایالات متحده داشت. پس از حملات یازدهم سپتمبر ۲۰۰۱، او مغز متفکر سیاست «جنگ علیه ترور» بود. چنی نقش کلیدی در حمله امریکا به افغانستان و سپس عراق داشت.
بسیاری از ناظران باور دارند که در دولت جورج بوش این دیک چنی بود که با قاطعیت و بدون ندامت از این جنگها و از اقدامات جنجالی ضدتروریستی مانند زندان گوانتانامو دفاع میکرد.
دیک چنی پیش از معاونت بوش، وزیر دفاع در دولت جورج بوش پدر بود و در جنگ خلیج فارس نقش داشت. در تابستان ۲۰۰۰، بوش پسر وی را به معاونت خود برگزید. کمتر از یک سال پس از آغاز حکومت بوش، حملات ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ به وقوع پیوست که هم تاریخ ایالات متحده و هم مسیر زندگی سیاسی جورج بوش و معاون وی را برای همیشه تغییر داد.
در روزهای پس از حملات یازده سپتامبر که هراس از وقوع حوادث تروریستی بیشتر جامعه امریکا را فرا گرفته بود، چنی به «مکان نامعلومی» منتقل شد تا در صورت کشته شدن رئیسجمهور بوش، جانشینی برای وی وجود داشته باشد.
او با این که معاون رئیسجمهور بود، اما به اندازه بوش نقش پر رنگ در سیاستهای خارجی و امنیتی امریکا ایفا کرد. در همان دوران، چنی نقشی تعیینکننده در طراحی حمله امریکا به افغانستان و عراق، تاسیس نهادهای امنیتی جدید، از جمله وزارت امنیت داخلی و شبکهای بازداشتگاههای مخفی امریکا در کشورهای دیگر بازی کرد. در این بازداشتگاهها افراد متهم به تروریسم به طور مخفیانه و بیرون از قوانین دولت امریکا، بازجویی و شکنجه میشدند.
چنی و افغانستان
چنی از آغاز جنگ در ۷ اکتوبر ۲۰۰۱، نابودی طالبان و القاعده را ماموریتی حیاتی برای حکومت امریکا میدانست. او باور داشت که پیروزی در افغانستان، الگویی برای دموکراسی در خاورمیانه خواهد بود. در سالهای بعد، چنی چندین بار به افغانستان سفر کرد. از جمله وی، در هفتم دسامبر سال ۲۰۰۴ در مراسم تحلیف حامد کرزی، نخستین رئیسجمهور منتخب افغانستان شرکت کرد.
او در دفتر یادبود نوشت: «جای افتخار است که در این روز تاریخی در کنار مردم افغانستان حضور دارم.»
چنی سپس در سخنرانی خود در پایگاه بگرام گفت: «پیروزی آزادی در افغانستان و عراق الهامبخش اصلاحطلبان در سرزمینهای دیگر خواهد بود.»
او بعدتر در مراسم افتتاح نخستین پارلمان منتخب افغانستان در سال ۲۰۰۵ نیز شرکت کرد. در این مراسم، دهها مقام خارجی بلندپایه حضور داشتند.
دیک چنی در فبروری ۲۰۰۷ در سفری اعلام ناشده به بگرام رفت. همزمان با حضور وی در بگرام، طالبان با حمله به این پایگاه ۲۳ نفر را کشته و ۲۰ نفر دیگر را زخمی کردند. در این حمله به چنی آسیبی نرسید.
او در مارچ ۲۰۰۸ باردیگر به افغانستان رفت و با حامد کرزی در ارگ دیدار کرد. او در این دیدار به حمایت و تعهد تزلزل ناپذیر کشورش از افغانستان تاکید ورزید.
چنی ناتو را برای حضور بیشتر در افغانستان تحت فشار گذاشت.
حامد کرزی و دیک چینی
نفوذ چنی در تصمیمگیریها به حدی بود که اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان در سال ۲۰۰۸ با توصیه مستقیم او صورت گرفت. با این حال، جنگ بیستساله، با سقوط کابل و بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، به میراثی تلخ بدل شد.
در این مورد، لیز چنی، دختر دیک چنی گفت: «ما افغانستان را به همان سازمانی تسلیم کردیم که حملات ۱۱ سپتامبر را برنامهریزی کرده بود.»
چنی از این نظریه دفاع میکرد که رئیسجمهور باید در زمان جنگ اختیارات تقریباً نامحدودی داشته باشد. این دیدگاه زمینهساز اجرای سیاستهایی، چون بازجوییهای خشن و توام با شکنجه، زیر نظر گرفتن شهروندان به ویژه مکالمات و فعالیتهای اینترنتی شان شد. این سیاستها به شدت از سوی فعالان و سازمانهای مدافع حقوق بشر و آزادیهای مدنی مورد انتقاد قرار گرفت.
چنی در یک سخنرانی در سال ۲۰۰۹ از این سیاستها دفاع کرد. او در واکنش به تحقیقات حکومت اوباما درباره این بازجوییها مانند خفگی با آب گفت که این سیاستها برای محافظت از امریکا در برابر حملات القاعده ضروری بود.
او گفت: «از نظر من، ما میخواهیم خود را از یک سلسله تواناییهایی محروم کنیم که برای مختل کردن فعالیتهای القاعده، حملات بیشتر القاعده، ضروری اند. حکومت جدید ما را متهم میکند که شکنجه کردهایم، این در حالی است که ما این کار را نکردهایم. باید در برابر این حرفها ایستاد.»
محققان دانشگاه براون در امریکا، در گزارشی در سال ۲۰۲۳ گفتند که در اثر حمله امریکا به افغانستان و عراق، بیش از ۴ میلیون نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم کشته شدند. با این حال، چنی باور داشت که حملات امریکا بهرغم پر هزینه بودن، برای امنیت جهانی ضروری بودند.
چنی گفت: «حمله به عراق کار درستی بود، و اگر دوباره مجبور شویم، باز همان کار را میکنیم.»
برای بسیاری از منتقدان، دیک چنی نماد قدرت پنهان، حفظ امنیت حتا به صورت بیرحمانه و جنگهای بیپایان در دولت امریکا بود.
