همزمان با سفر وزیر صنعت و تجارت طالبان به ایران، یک نماینده سیستان گفته است که هر گونه همکاری در حوزه اقتصادی و ترانزیتی با طالبان منوط به تامین حقآبه است. فرهاد شهرکی، نماینده مردم سیستان گفت: «تامین حقآبه سیستان، اساس و جزء لاینفک هر همکاری مشترک است.»
آقای شهرکی در اکس نوشت: «هرگونه همکاری مرزی، تجاری و توسعهمحور چابهار تنها زمانی پایدار است که حقآبه قانونی هیرمند بهطور کامل اجرا شود.»
ایران با خشکسالی و بیآبی بیسابقه روبروست. اخیرا معاون وزیر خارجه ایران در دیدار با سفیر طالبان خواستار رها کردن آب بند سلما در ولایت هرات به سوی مشهد شد.
روز شنبه، نورالدین عزیزی وزیر صنعت و تجارت طالبان در پی قطع روابط بازرگانی و ترانزیتی با پاکستان به ایران رفت.
عبدالغنی برادر معاون اقتصادی طالبان دستور داده است که راههای بدیل به بنادر پاکستان جستوجو شود.
وزیر صنعت و تجارت طالبان از بندر چابهار بازدید میکند و با مقامهای ایرانی درباره همکاریهای اقتصادی و تجاری گفتوگو خواهد کرد.
طالبان به بنادر چابهار و بندر عباس بهعنوان راه بدیل بنادر پاکستان از جمله کراچی میبیند.
با این حال، بندر چابهار احتمالا در آینده دوباره زیر تحریم امریکا و غرب قرار خواهد گرفت. این بندر در حال حاضر معافیت ششماهه به دست آورده است.
جمهوری اسلامی از نپرداختن حقآبه هلمند ناراضی است. اما ذبیحالله مجاهد در مصاحبه با صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت: «در اصول ما مشکلاتی درباره معاهده حقابه از رودخانه هلمند نداریم و اگر ما آب داشته باشیم بدون شک این آب به ایران هم خواهد رسید و این یک جریان طبیعی است که ما جلوی جریان آب را نمیگیریم و در این زمینه افهام و تفهیم نیز وجود دارد.» به گفته آقای مجاهد «گاهی اوقات هیئتها از ایران آمده است و مسئولان افغانستان پاسخ خوبی ارائه کردند.»
مقامهای ایرانی میگویند که با گذشت هر سال میزان دریافت حقآبه هلمند کاهش یافته است. طالبان اما این ادعا را رد میکند.
نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، روز شنبه در خط مرزی توسط منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، مورد استقبال قرار گرفت.
منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، به خبرگزاری ایسنا گفت: «گسترش همکاریهای دو کشور، زمینهساز توسعه پایدار و امنیت منطقه است.»
وی افزود: بهرهگیری از ظرفیتهای مشترک فرهنگی، دینی و زبانی میتواند زمینهساز افزایش تبادلات تجاری و جذب سرمایهگذاری شود.
این سفر پس از آن انجام شد که عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان، از بازرگانان افغان خواست راههای بدیل به بنادر و بازارهای پاکستان جستوجو کنند.
او دستور داد که واردات دارو از پاکستان متوقف شود. برادر به وزارت مالیه طالبان دستور داد که سه ماه به بازرگانان مهلت دهد و پس از آن داروی وارداتی پاکستان را گمرک نکند.
روابط بازرگانی افغانستان با ایران به حدود چهار میلیارد دالر در سال میرسد. قطع روابط تجاری و ترانزیتی با پاکستان میتواند حجم روابط را بیش از پیش افزایش دهد.
طالبان تلاش دارد بنادر چابهار و بندرعباس ایران را جایگزین بنادر تجاری پاکستان، از جمله کراچی کند.
انورالحق احدی، وزیر مالیه سابق، به افغانستان اینترنشنال گفت که بنادر ایران به لحاظ قیمت بهصرفهتر از بنادر پاکستانی نیست. به گفته او، واردات و صادرات کالا از بنادر ایران قیمت ۲۰ تا ۳۰ درصد قیمت تمام میشود.
او تاکید کرد که انتقال کالا به ولایات مرکزی و شرقی افغانستان مانند کابل و ننگرهار بهصرفه نیست. اما به گفته وی، چون پاکستان از مسیر تجاری سوءاستفاده میکند، طالبان مجبور است که به دنبال راههای بدیل برود.
او با اشاره به تحریمهای امریکا بر بندر چابهار گفت که بنادر ایران نیز برای انتقال کالا مطمئن نیست. آقای احدی باور دارد که راه لاجورد یگانه راه مطمئن برای صادرات و واردات افغانستان است.
روابط طالبان و پاکستان برهم خورده است. راههای بازرگانی و ترانزیتی بین دو کشور از بیش از یک ماه به اینسو بسته است و چشماندازی برای بازگشایی راهها و عادیشدن روابط میان دو طرف وجود ندارد.
