دو شاهد عینی روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان در ورزشگاه شیخ متی در شهر قلات، مرکز ولایت زابل، ۹ نفر را به اتهام آنچه «زنا و سرقت» خوانده شده، شلاق زده است. به گفته شاهدان، طالبان قبلا به باشندگان این ولایت دستور داده بود تا برای تماشای شلاق به ورزشگاه بروند.
شاهدان گفتهاند که در ورزشگاه شیخ متی، علاوه بر مردم عام، مسئولان محکمه طالبان و کارمندان ادارات نظامی و غیرنظامی نیز حضور داشتهاند.
بهرغم مخالفت سازمانهای بینالمللی با مجازات بدنی و شکنجه متهمان، اداره طالبان تحت عنوان اجرای «شریعت اسلامی» تاکنون هزاران نفر را به اتهامات مختلف بازداشت و در محضر عام شلاق زده است.
نهادهای حقوقبشری میگویند که دستگاه قضایی طالبان معیاری نیست و متهمان از حقوق خود برای دادرسی از جمله وکیل مدافع محروماند. افزون بر آن، کارشناسان معتقدند که شکنجه بدنی افراد در محضر عام باعث ترویج و گسترش ارعاب در جامعه افغانستان میشود.
مرکز مبارزه با اطلاعات نادرست ریاستجمهوری ترکیه روز دوشنبه، گزارشها مبنی بر اینکه «مجرمان افغان، عراقی و سوریهای با هواپیما از اروپا به ترکیه فرستاده میشوند» را قاطعانه رد کرد. این مرکز میگوید بازگرداندن پناهجویان «مجرم و غیرقانونی» از کشورهای مقصد به ترکیه امکانپذیر نیست.
اخیرا آلمان، سوئیس و اتریش شماری از پناهجویان افغان دارای سابقه جرمی را اخراج کردهاند؛ بر مبنای برخی گزارشها، پناهجویان افغان ابتدا از طریق هواپیما به ترکیه منتقل و از آنجا به افغانستان اخراج شدهاند.
در ماه میزان سال گذشته نیز روزنامه پولیتیکو و شماری از رسانههای بینالمللی در یک گزارش تحقیقی فاش کردند که اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۵ بدینسو حدود ۱۱ میلیارد یورو به ترکیه کمک مالی کرده است تا پناهجویان را به اجبار به افغانستان و سوریه بازگرداند.
بیشتر بخوانید: پولیتیکو: اتحادیه اروپا به ترکیه کمک میکند که پناهجویان را به افغانستان و سوریه اخراج کند
با اینحال مرکز مبارزه با اطلاعات نادرست ریاستجمهوری ترکیه روز دوشنبه این گزارشها را رد کرده و گفته است: «ترکیه هیچگونه سازوکار یا سیاستی برای پذیرش شهروندان کشورهای ثالث از کشورهای دیگر ندارد.»
در خبرنامهای مرکز مذکور آمده است که ترکیه تنها روندهای مربوط به شهروندان خود را در چارچوب قوانین بینالمللی و پس از تکمیل مراحل لازم برای بررسیها «بهطور فردی» انجام میدهد و «ارسال جمعی یا فردی شهروندان کشورهای ثالث به ترکیه مطلقا مطرح نیست.»
مرکز مبارزه با اطلاعات نادرست ریاستجمهوری ترکیه گفته است که در چارچوب قانون جزای این کشور، شکایاتی را مبنی بر «انتشار علنی اطلاعات گمراهکننده» به دادستانی کل مطرح کرده است.
همزمان با تیرگی روابط تجاری پاکستان و طالبان، ایران حدود ۱۰۰ بازرگان را در چهارمین نمایشگاه بینالمللی امام ابوحنیفه در کابل فرستاده و ۴۰ غرفه نیز گشوده است. سفیر ایران در کابل میگوید جمهوری اسلامی به عنوان «شریک مطمئن» آماده تقویت روابط اقتصادی و تجاری با افغانستان است.
بر مبنای گزارشها، غرفههای ایرانی در نمایشگاه بینالمللی امام ابوحنیفه محصولات خود را در حوزههای صنعتی، غذایی، ساختمانی، دارویی، لوازم خانگی و فناوری به نمایش گذاشتهاند.
علیرضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل، در مراسم افتتاح این نمایشگاه گفت که جمهوری اسلامی برای پیشبرد اهداف اقتصادی خود بیش از هر زمان دیگر در کنار اداره طالبان است و «به عنوان شریک مطمئن با ظرفیتهای ترانزیتی، تجاری و کشاورزی خود در کنار اقتصاد و توسعه افغانستان قرار دارد.»
آقای بیکدلی با اشاره به ظرفیتهای ایران در بخشهای مختلف تصریح کرد: «امسال حملونقل کالاها از طریق این راهآهن پنج برابر افزایش یافته و صادرات افغانستان به ایران، از جمله میوههای خشک، محصولات زراعتی و مواد معدنی رشد قابل توجهی داشته است.»
در همینحال نورالدین عزیزی، وزیر تجارت طالبان، نیز گفته است حجم تجارت با ایران «بهطور چشمگیری» افزایش یافته است؛ او با اشاره به بندر چابهار و میلک گفت که طبق توافق با ایران، این مسیرها به راههای بینالمللی و دهلیز زمینی ریلی تبدیل خواهد شد.
پس از افزایش تنشها میان طالبان و پاکستان و انسداد مرزها، اداره طالبان در تلاش است تا بنادر چابهار و بندرعباس ایران را جایگزین بنادر تجاری پاکستان، از جمله کراچی کند.
بدینمنظور، اداره طالبان با کاهش مراودات تجاری خود با پاکستان، روند انتقال کالاها از مسیرهای ایران و آسیای میانه را افزایش داده است.
پیشتر ملاعبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان، از بازرگانان افغان خواست راههای بدیل به بنادر و بازارهای پاکستان جستوجو کنند.
بر مبنای گزارشها، روابط بازرگانی افغانستان با ایران به حدود ۴ میلیارد دالر در سال میرسد. قطع روابط تجاری و ترانزیتی با پاکستان میتواند حجم روابط را بیش از پیش افزایش دهد.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان روز دوشنبه، ۲۶ عقرب اعلام کرد که کوریای جنوبی یک میلیون دالر برای حمایت از زلزلهزدگان شرق افغانستان کمک کرده است. این بسته کمکی علاوه بر آسیبدیدگان زلزله، برای مهاجران برگشتی در شرق افغانستان نیز مصرف خواهد شد.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان ضمن قدردانی از بسته کمکی کوریای جنوبی، گفته است که «این حمایت به ما کمک خواهد کرد تا با نزدیک شدن زمستان، روند کمکرسانی و حمایت از مناطق آسیبدیده را تسهیل کنیم.»
زلزله مرگبار در نهم ماه سنبله سال جاری در ولایتهای کنر، لغمان و ننگرهار در شرق افغانستان، بیش از ۲۲۰۰ کشته و بیش از ۳۶۰۰ زخمی برجای گذاشت.
بهگزارش بانک جهانی، این زمینلرزه زندگی بین ۵۰۰ هزار تا ۱.۳ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
برآورد بانک جهانی نشان میدهد که زمینلرزه شرق افغانستان حدود ۱۸۳ میلیون دالر خسارت اقتصادی وارد کرده است؛ رقمی که معادل بیش از یک درصد تولید ناخالص داخلی افغانستان در سال مالی ۲۰۲۳ است.
وزارت خارجه طالبان اعلام کرد که هیئت بلندپایه تاجیکستانی، با امیرخان متقی دیدار و گفتگو کرده است. بر بنیاد خبرنامه طالبان، دو طرف در مورد تقویت و گسترش مناسبات در زمینههای مختلف، به ویژه روابط دیپلوماتیک و همکاریهای اقتصادی بحث و تبادل نظر کردهاند.
وزارت خارجه طالبان روز دوشنبه، ۲۶ عقرب در خبرنامهای نوشت که امیرخان متقی در این نشست به روابط دیرینه و تاریخی دو کشور اشاره کرده و گفته است طالبان به دنبال گسترش روابط دوستانه با تاجیکستان است.
وزیر خارجه طالبان گفته است: «خوشبختانه این روابط در حوزههای مختلف در حال توسعه است.»
وزیر خارجه طالبان گفته است که آنها امیدوارند در آینده نزدیک، شاهد پیشرفتهای چشمگیر در مناسبات دو طرف باشند.
در خبرنامه آمده است که هیئت تاجیکستانی نیز از «تقویت هر چه بیشتر مناسبات با افغانستان اطمینان داد» و گفت که دو طرف میتوانند در عرصههای مختلف همکاریهای نزدیک داشته باشند.
هیئت تاجیکستانی که از مقامهای ارشد امنیتی و وزارت خارجه تشکیل شده، در اقدامی کمسابقه وارد کابل شده است.
پیش از این، یوسف وفا، والی بلخ و از چهرههای نزدیک به هبتالله به دعوت تاجیکستان، به دوشنبه سفر کرده بود. این مقام طالبان در سفرش به دوشنبه خواستار تحویل سفارت افغانستان شده بود.
طالبان توضیح نداده است که در این دیدار درباره تحویل سفارت تاجیکستان در کابل گفتوگو شده است یا نه.
تاجیکستان از جمله کشورهایی آسیای میانه است که کمترین روابط دیپلوماتیک با طالبان را در چهار سال گذشته داشته است.
در حال حاضر سفارت افغانستان در دوشنبه در کنترول نماینده دولت ساقط شده افغانستان است، اما قنسولگری افغانستان در شهر خاروغ تاجیکستان به طور مستقیم تحت حمایت و زیر نظر وزارت خارجه طالبان کار میکند.
سفارت افغانستان در دوشنبه فعلاً توسط ظاهر اغبر، که یکی از چهرههای مخالف طالبان محسوب میشود، رهبری میشود. تاجیکستان برخلاف بسیاری از کشورها، سفارت افغانستان را تحت کنترول طالبان قرار نداده است و همچنین میزبان برخی از مخالفین طالبان به ویژه سران جبهه مقاومت ملی است.
در بیانیه آمده که در پایان جلسه، دو طرف بر ادامه چنین نشستها و سفرهایی تاکید کردند.
فرخنده، دختر ۱۷ ساله حدود یکونیم ماه پس از ازدواج به گونه «مرموزی» در کابل جان باخت. منابع از کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند جسد فرخنده روز شنبه ۲۴ عقرب در خانه شوهرش در گلبهار سنتر پیدا شد. طالبان مرگ فرخنده را تایید کردند اما گفتند او در اثر «سکته مغزی» جان باخته است.
منابع گفتند که فرخنده حدود یکونیم ماه قبل با پسر ۱۷ سالهای در کابل ازدواج کرده بود.
افغانستان اینترنشنال تصاویر و ویدیوهایی از مراسم ازدواج این زوج را دیده است.
برخی از منابع گفتند که همسر فرخنده برای ازدواج با او «رضایت چندانی نداشت اما پس از اصرار خانواده موافقت کرده بود.» برخی منابع گفتند خانواده شوهر فرخنده، شریک بازرگانی مقامهای طالبان است و در حکومت این گروه نفوذ گستردهای دارد.
سکته مغزی یک دختر ۱۷ ساله؟
طالبان مرگ فرخنده در کابل را تایید کرده است. خالد زدران، سخنگوی پولیس طالبان در کابل، روز دوشنبه در یادداشتی در شبکه اکس از قول خانواده فرخنده نوشت که او «دچار سکته مغزی شده بود.»
آقای زدران با اشاره به گزارشها مبنیبر «مشکوک» خواندن مرگ این، گفت که طالبان تاکنون در بررسیهای «هیچ جنبه مشکوکی را پیدا نکرده است.» او همچنین گفت که تاکنون شکایتی از سوی خانواده فرخنده ثبت نشده است.
با این حال، طالبان گفته است که تحقیقات درباره مرگ این دختر ۱۷ ساله ادامه دارد.
فعالان حقوق زن در برابر اعلامیه طالبان شک و تردیدهایی مطرح کرده و خواهان تحقیق مستقل نهادهای بینالمللی در این مورد شدهاند.
براساس کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، کودک به هر فرد زیر ۱۸ سال گفته میشود. یعنی تعریف جهانی کودک صرفا به سن ۱۸ سال محدود است و مستقل از وضعیت تأهل، ازدواج یا استقلال اقتصادی فرد است. به همین دلیل، یک دختر ۱۷ ساله از نظر کنوانسیون همچنان کودک محسوب میشود، حتی اگر ازدواج کرده باشد یا مادر شده باشد.
واکنشها
در دو روز گذشته، خبر مرگ فرخنده واکنشهای گستردهای را در شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
بتول حیدری، استاد دانشگاه، در یادداشتی در شبکه اکس نوشت: «با تداوم حکومت طالبان قتل زنان و جوانان بدون هیچ سرنخی افزایش یافته است.»
هدا خموش، فعال حقوق زنان نیز در یادداشتی در فیسبوک گفته است که «این مرگ مرموز نیست.» او گفته است که مرگ فرخنده به هدف لاپوشانی «قتل» مرموز خوانده شده است.
کاربر دیگری در شبکه اکس به نام اخضراتی، مرگ فرخنده را به «ازدواجهای اجباری» ربط داده و گفته است که این پدیده به «کمینگاه مرگ دختران جوان» بدل شده است.
خدیجه احمدی، کاربر دیگری در شبکه اکس نوشت: «این یک حادثه فردی نیست، بلکه تصویر روشن سرنوشت زن در افغانستان امروز است: بیحق، بیصدا و قربانی ساختار خشن مردسالار.»
او افزود که در حاکمیت طالبان، «ارزش جان و کرامت زن از همیشه پایینتر آمده است.»
برخی از کاربران نیز مرگ فرخنده را مصداق «زنکشی» دانستهاند.
