نشریه امریکایی نیولاینز به نقل از منابع گزارش داد پاکستان پس از تشدید اختلافات با طالبان، تماسهای سیاسی با چهرههای مخالف این گروه را از سر گرفته و سرگرم بررسی گزینههایی برای تغییر آرایش قدرت در افغانستان است. نیولاینز نوشت اسلامآباد «در حال برنامهریزی برای تغییر رژیم» است.
بر اساس این گزارش، نزدیکی طالبان به هند، بینتیجهماندن گفتوگوهای صلح در استانبول و افزایش فعالیت تحریک طالبان پاکستانی، از عوامل اصلی تغییر محاسبات امنیتی اسلامآباد است.
یک منبع نزدیک به آیاسآی گفته است زمانی که حکومت اشرف غنی زیر فشار طالبان در آستانه سقوط بود، فیض حمید، رئیس پیشین استخبارات ارتش پاکستان، بهطور محرمانه با احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، در یکی از کشورهای حوزه خلیج فارس دیدار کرده و درباره ایجاد یک حکومت فراگیر در افغانستان گفتوگو کرده بود.
در این گزارش تأکید شده است که پاکستان دارای توانایی نظامی و شبکه اطلاعاتی لازم برای هدف قراردادن رهبران طالبان و تغییر موازنه سیاسی در افغانستان است و میتواند رهبران این گروه را یکییکی از میان بردارد؛ زیرا دهههاست که طالبان را از نزدیک مطالعه کرده است.
با این حال، گزارش هشدار میدهد که حذف طالبان میتواند خلای قدرت ایجاد کرده و موج تازهای از پناهجویان را بهدنبال داشته باشد، و این اتفاق مستلزم آمادگی چهرههای مخالف طالبان است.
در گزارش نیولاينز آمده است که به همین دلیل، اسلامآباد در ماه اکتبر میزبان چند تن از اعضای مخالفان افغانستان بوده و چهرههایی مانند یاسین ضیا و احمد مسعود دوباره از نظر سیاسی مطرح شدهاند. به گفته این منابع، پاکستان کانالهای گفتوگو با نمایندگان مخالفان طالبان را فعال کرده است.
عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت ملی به این نشریه گفته است که این جبهه نسبت به گفتوگو با پاکستان «محتاط» است؛ زیرا به گفته او، «نظام پاکستان همیشه تلاش میکند مخالفان را مدیریت و مهار کند.»
او گفته است هرگونه همکاری باید بر اساس منافع ملی افغانستان باشد و در پاکستان نیز تغییر نگرش ایجاد شود تا این کشور «شریک صلح و ثبات» باشد.
خنجانی گفته است که نزدیکشدن به پاکستان شمشیری دولبه است؛ زیرا بسیاری از همین چهرههای مخالف طالبان، سالها طالبان را بهعنوان ابزار پاکستان معرفی کردهاند و بیم دارند که خودشان «به پروژه تازه آیاسآی» تبدیل شوند.
با این وجود، نصیر اندیشه، سفیر افغانستان در ژنو و از شخصیتهای نزدیک به جبهه مقاومت، گفته است که «این خطر برای جبهه مقاومت ارزشپذیرفتن دارد.»
بر اساس گزارش نیولاينز، اگر پاکستان تصمیم بگیرد وزن سیاسی، تجربه و حمایت مالی و نظامی خود را پشت مخالفان طالبان قرار دهد، وضعیت برای جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان ممکن است بهطور ناگهانی تغییر کند و حملات آنها پیچیدهتر و گستردهتر شود.
در این گزارش آمده است که در صورت حمایت طولانیمدت پاکستان، مشابه کمکهایی که پیشتر طالبان و مجاهدین دریافت کردند، احمد مسعود و یاسین ضیا میتوانند به بازیگران جدی در رقابت برای قدرت در کابل تبدیل شوند.
گزارش مینویسد که چنین تحولی احتمال بازگشت چرخه خشونتهای چند دهه اخیر در افغانستان را افزایش میدهد.
در تصویری که از لوحه جدید منتشر شده، دیده میشود که واژه «دانشگاه» به زبانهای پشتو و اوزبیکی نوشته شده است. حدود یک هفته پیش، طالبان زبان اوزبیکی را از لوحه دانشگاه جوزجان حذف کرده بود.
این اقدام طالبان با واکنشهای گستردهای روبهرو شد و گویندگان زبان اوزبیکی در افغانستان و دیگر فعالان، این کار را نشانه «دشمنی» طالبان دانسته و خواستار درج دوباره این زبان در لوحه دانشگاه شده بودند.
راحله دوستم، سناتور پیشین و دختر عبدالرشید دوستم در واکنش به بازگشت زبان اوزبیکی به لوحه دانشگاه گفت: «احترام به تنوع زبانی و فرهنگی، مسئولیت اساسی هر حکومت و هر شهروند است و هیچ قدرتی نمیتواند این واقعیت را نادیده بگیرد.»
طالبان با درج دوباره زبان اوزبیکی در لوحه دانشگاه، عملا از اقدام اولیه خود عقبنشینی کرد. همزمان ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، طی سفر به جوزجان، در دانشگاه این ولایت با دانشجویان و مسئولان دیدار و سخنرانی کرده است.
در بیش از چهار سال گذشته، طالبان بارها به تلاش برای محدود کردن یا حذف زبانهای فارسی، اوزبیکی و ترکمنی و سرکوب افرادی که به این زبانها سخن میگویند، متهم شدهاند.
این گروه همچنین برخی تابلوهای فارسی در ادارات دولتی را حذف کرده و آثار هنری و نگارههای مرتبط با شاعران و نویسندگان فارسیزبان را تخریب کرده است.
نورالدین عزیزی روز چهارشنبه در راس یک هیئت طالبان به هند رفت. او گفت که این سفر به دعوت هند و با هدف «فعالسازی و استفاده موثر از ظرفیتهای بندر چابهار و جلب سرمایهگذاریهای هند در این بندر» صورت گرفته است.
وزارت صنعت و تجارت طالبان گفت که عزیزی و جیشنکر در این ملاقات در رابطه به فعالشدن بیشتر بندر چابهار، معرفی اتشههای تجاری دو کشور، تسهیلات در ارائه صدور ویزا برای اعضای بخش خصوصی افغانستان بحث و تبادلنظر کردند.
این وزارت در خبرنامهای نوشت که در مورد فعالشدن دوباره گروه کاری که قبلا میان دو کشور وجود داشت، ایجاد اتاق مشترک و حل مشکلات بندر چابهار توافقاتی صورت گرفته است.
نورالدین عزیزی همچنین با وزیر دولت در امور تجارت هند دیدار کرد. دوطرف بر گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری، جلب سرمایهگذاریها و ایجاد فرصتهای تازه برای توسعه تجارت میان دو کشور تأکید کردند.
وزارت صنعت و تجارت طالبان گفت که استفاده مؤثر از بندر چابهار و پیشبرد پروژههای زیربنایی از جمله ایجاد بنادر خشک در نیمروز، راهاندازی خطوط منظم کشتیرانی در چابهار، تسهیل روند واردات و صادرات تجار افغان در بندر نواشِوا، از موضوعات مهمی بود که از سوی نورالدین عزیز مطرح شد.
نورالدین عزیزی دومین وزیر طالبان است که در کمتر از یک ماه به هند رفته است. پیش از این، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در سفر به دهلی با مقامات هندی روی گسترش روابط دیپلوماتیک و اقتصادی توافق کرده بود.
سفر وزیر خارجه طالبان به هند، تنشها میان این گروه و پاکستان را به طور بیسابقه افزایش داد و باعث شد دو طرف برای بیش از یک هفته در مرزها درگیر شوند.
به دنبال این درگیریها، پاکستان گذرگاهها را بست و طالبان هم اعلام کرد برای تجارت و ترانزیت راههای جدیدی جستجو میکند.
وزیر صنعت و تجارت طالبان هنگام سفر به دهلی گفت که هند برای محصولات افغانستان بازار مناسب است و بندر چابهار مصونترین مسیر برای تجارت است.
منابع دیپلوماتیک هندی گفتهاند سفر عزیزی فرصتی است تا دو طرف امکان افزایش سرمایهگذاری هند در بخش معادن و پروژههای برقآبی افغانستان را بررسی کنند. این منابع تایید کردهاند که افغانستان طی ماههای اخیر برای بخش عمده تجارت خارجی خود از بندر چابهار ایران استفاده کرده تا وابستگیاش به بندر کراچی پاکستان کاهش یابد.
رسانههای آلمانی روز پنجشنبه گزارش دادند که این پناهجویان از طریق برنامه اسکان مجدد دولت آلمان پذیرش و ویزا دریافت کردهاند.
یک زن جوان محروم از آموزش که در این پرواز حضور داشت، به رسانهها گفت: «در افغانستان دانشجوی پزشکی بودم و همیشه آرزو داشتم پزشک شوم. تنها خواسته من ادامه تحصیل در آلمان است.»
پس از تسلط طالبان در اگست ۲۰۲۱، دولت فدرال آلمان برنامههای ویژهای برای خروج کارمندان محلی افغان را آغاز کرد. احزاب ائتلافی سوسیالدموکرات و دموکرات مسیحی آلمان بعدا این روند پذیرش را متوقف کردند.
بسیاری از خانوادههای افغان ماهها و حتی سالها در اسلامآباد در انتظار پذیرش ماندهاند. اخیرا وزارت داخله آلمان اعلام کرد که آخرین پیشنهادهای مالی دولت فدرال به حدود ۶۵۰ نفر ارائه شده و ۶۲ مهاجر افغان در ازای دریافت پول، از رفتن به آلمان انصراف دادهاند.
با این حال، روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان در پاکستان نیز به شدت ادامه دارد و اسلامآباد بارها اعلام کرده که تمام مهاجران افغان بدون مدرک اقامت را اخراج خواهد کرد.
