خبرگزاریهای ایران خبر دادند که روز سهشنبه، مسئولان ایرانی ۲۹۲ زندانی افغان را در مرز اسلامقلعه به طالبان تحویل دادند. وزارت دادگستری ایران گفته است که جرايم اکثر این زندانیان قاچاق مواد مخدر بوده است.
این وزارت گفته است که آزادی این زندانیان بر اساس موافقتنامه دوجانبه با طالبان بوده و در آينده نیز ادامه خواهد داشت.
افغانستان اینترنشنال در گفتوگو با شماری از ۵۳۹ پناهجوی افغان که نیمهشب سهشنبه، ۴ قوس، از یک پارک در اسلامآباد بازداشت شدهاند، دریافته است که پولیس روند انتقال آنان به افغانستان را آغاز کرده است. فعالان حقوق بشر، حقوق زنان، فعالان مدنی و خبرنگاران در میان این افراد هستند.
علاوه بر این، شماری از کارمندان حکومت پیشین افغانستان نیز در میان ۵۳۹ فردی حضور دارند که پولیس پاکستان آنان را به تورخم در مرز میان افغانستان و پاکستان انتقال داده است.
پولیس پاکستان به افغانستان اینترنشنال تایید کرده که همه این افراد پس از دستگیری به حاجیکمپ انتقال داده و از آنجا به افغانستان اخراج کرده است.
پولیس پاکستان ساعت یک بامداد سهشنبه با یورش به پارک آرژانتین در مرکز اسلامآباد، ۵۳۹ مهاجر افغان را بازداشت کرد. ویدئوهایی که به افغانستان اینترنشنال رسیده نشان میدهد پولیس هنگام بازداشت از خشونت کار گرفته است. در یکی از ویدیوها دیده میشود که دیبا فرهمند، فعال حقوق زنان، از ناحیه ابرو زخم عمیق برداشته است.
پولیس پاکستان سپس این افراد را به حاجی کمپ انتقال داد و ساعاتی بعد روند اخراج آنان را از طریق منطقه تورخم به افغانستان آغاز کرد.
شماری از این پناهجویان میگویند که نهادهای حقوق بشری جهان و نهادهای بینالمللی طی سه ماه گذشته صدایشان را نشنیدهاند.
یکتن از پناهجویان به افغانستان اینترنشنال گفت که حتا افرادی که پروندههای پناهندگیشان در یکی از کشورهای غربی در جریان بوده نیز در میان اخراج شدهها قرار دارند.
پیش از این در گزارشهای عفو بینالملل، دیدبان حقوق بشر و چند نهاد دیگر این نکته یادآوری شده که پاکستان به وضعیت حقوقی و پناهندگی بسیاری از افغانها توجه نکرده و حتی دارندگان مدرک ثبتنام یا در جریان پروسههای انتقال را هم اخراج کردهاند.
بر اساس سند تفصیلی عفو بینالملل که با استناد به آمار سازمان بینالمللی مهاجرت تهیه شده، در سال جاری میلادی حدود ۲۰ درصد اخراج شدههای افغان از پاکستان، دارندگان کارتهای رسمی ثبت پناهندگان سازمان ملل (پیاوآر) بودهاند.
پیش از این، شماری از افراد حاضر در پارک آرژانتین اسلامآباد گفته بودند که در صورت بازگشت اجباری به افغانستان، جانشان در خطر خواهد بود.
این پناهجویان چرا در پارک آرژانتین بودند؟
پناهجویان میگویند بیش از سه ماه است که بهدلیل اخراج از خانههای کرایی و فشارهای اداری، جایی برای اقامت نداشته و از ترس حمله پولیس به خانهها و انتقال به اردوگاههای اخراج، به پارک آرژانتین پناه برده بودند.
آنان تاکید کردند که روند رسیدگی به پروندههایشان برای اسکان در کشورهای غربی روشن نبود و نگرانی از بازگشت اجباری به افغانستان، دلیل اصلی پناهبردنشان به این پارک بوده است.
در ماه میزان حکومت پاکستان گفته بود که افغانهای در معرض خطر را اخراج نخواهد کرد.
وزارت داخله پاکستان در ۳۰ میزان گفت از فعالان حقوق بشر، کارمندان پیشین دولت، چهرههای سیاسی، هنرمندان و اقلیتهای مذهبی و خانوادههایی که پرونده انتقال به کشورهای غربی دارند محافظت خواهد کرد.
اما در عمل، دهها فعال حقوق بشر، خبرنگار و کارمند دولت پیشین که بعد از تسلط طالبان بر افغانستان به پاکستان پناه بردهاند، میگویند مورد حمله و آزار و اذیت پولیس قرار گرفتهاند.
مهاجران میگویند پاکستان درخواست ویزای آنان را تمدید نمیکند و با بازداشتهای شبانهروزی آنان را در وضعیت روانی دشوار قرار داده است.
در ۲۵ نوامبر، روز جهانی محو خشونت علیه زنان، سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد خواستار فضاهای امن حضوری و غیرحضوری برای زنان و دختران افغان شد. این سازمان با زنان افغان اعلام همبستگی کرد؛ زنانی که با تلاش و استواری کشاورزی را پایدار، خانوادهها را تغذیه و جوامع را تقویت میکنند.
در تقویم جهان، ۲۵ نوامبر تحت نام «محو خشونت علیه زنان» نامگذاری شده است؛ روزی که با هدف آگاهیدهی درباره خشونتهای متعدد، تقویت شبکههای حمایتی و تقویت فرهنگ مبارزه با خشونت تجلیل میشود.
در این روز جهانی، سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد بهطور ویژه از زنان شاغل در بخش کشاورزی یاد کرده و ستوده است.
هرچند آمار دقیق از زنان شاغل در این بخش در دسترس نیست، با اینحال سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد پیشتر اعلام کرد که از هر چهار نفر در افغانستان، سه نفر برای ادامه بقای خود به کشاورزی وابستهاند.
ارتش پاکستان بدون اشاره به طالبان افغان و پاکستانی، میگوید که «طالبان خوب و بد» وجود ندارد و تمایزی میان گروههای تروریستی قایل نیست. او هر چند وضاحت نداد که منظورش از طالبان بد هر دو گروه اسلامگرای افغان و پاکستانی است یا نه.
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان روز سهشنبه، ۴ قوس در یک نشست خبری اظهارات مقامهای طالبان درباره حملات شب گذشته پاکستان در ولایتهای مختلف افغانستان را رد کرد و گفت که نزد ارتش پاکستان «طالبان خوب و بد وجود ندارد.»
اصطلاح «طالبان خوب و بد» در زمان جنگ با طالبان وارد ادبیات سیاسی افغانستان شد. شماری از سیاستمداران افغان، پاکستان را متهم میکردند که طالبان را به دو دسته «خوب و بد» تقسیم میکند. اکنون با افتادن پاکستان در حلقه خشونت، نظامیان ارتش نتوانستهاند راهی برای مهار شورشیان اسلامگرا پیدا کنند.
از جمله محمد اشرفغنی رئیسجمهور پیشین افغانستان در یک مصاحبه اختصاصی با شبکه جیو پاکستان تأکید کرده بود که سیاست دوگانه در برخورد با گروههای طالبان قابل قبول نیست. او از پاکستان خواسته بود که میان گروههای مختلف طالبان تفکیک قایل نشود.
سیاستمداران افغان در سالهای گذشته بارها پاکستان را به تفکیک میان «طالبان خوب و طالبان بد» متهم کردهاند و گفتهاند که این سیاست به ناامنی و بیاعتمادی در منطقه انجامیده است.
در سالهای جنگ با طالبان، حنیف اتمر، امرالله صالح و رحمتالله نبیل بارها گفته بودند که سیاست «طالب خوب و طالب بد» پاکستان یک سیاست خطرناک است.
این نخستین بار است که مقامهای نظامی پاکستان خود بهطور علنی میگویند «طالبان خوب و بد وجود ندارد». این اظهارات در حالی مطرح میشود که تنش میان اسلامآباد و طالبان در ماههای اخیر شدت گرفته است.
دو طرف پس از رشته درگیریهای مرزی در ماه میزان سال جاری، سپس برای رسیدن به یک توافق ابتدا در دوحه مذاکراتی را آغاز کردند که به آتشبس انجامید.
پاکستان و طالبان سپس دو دور دیگر نیز در استانبول برای رسیدن به توافقی بزرگتر نشستهایی را برگزار کردند اما هر دو دور مذاکرات بدون نتیجه پایان یافت.
نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان به دعوت رسمی جمهوری ترکیه برای شرکت در نشست وزیران سازمان همکاریهای اقتصادی یا اکو به آن کشور سفر کرده است. او در این سفر در مراسم افتتاح نمایشگاه حلال ۲۰۲۵ نیز اشتراک میکند و قرار است با اعضای سکتور خصوصی ترکیه دیدار کند.
طالبان گفته است که تمرکز این دیدارها بر جلب سرمایهگذاری در افغانستان خواهد بود.
سازمان همکاریهای اقتصادی یا اکو یک نهاد منطقهای است که با هدف گسترش همکاریهای اقتصادی، تجاری، فرهنگی و تخنیکی میان کشورهای عضو ایجاد شده است.
این سفر در حالی انجام میشود که نورالدین عزیزی اخیراً سفری پرحاشیه به هند داشت. او گفته است که توافقهایی در زمینه استفاده از بندر چابهار، صدور ویزای درمانی از سوی هند و آغاز پروازها به دست آمده است.
پس از حدود سه هفته توقف بیش از ۲ هزار موتر باربری ایرانی در گمرک هرات، فرماندار تایباد روز سهشنبه اعلام کرد که پس از گفتوگو با طالبان، روند بازگشت این موترها به ایران آغاز شده است. حسین جمشیدی بر تطبیق طرح «یک به یک» تاکید کرد.
اسماعیل پورعابد، مدیر گمرک دوغارون، در اول قوس سال جاری اعلام کرد که از حدود دو هفته بدینسو دستکم ۲ هزار و ۵۰۰ موتر باربری ایرانی در گمرک اسلامقلعه هرات از سوی اداره طالبان متوقف شده است.
با اینحال، حسین جمشیدی میگوید بیش از ۶۰۰ موتر باربری حامل سوخت و مشتقات نفتی ایرانی و عراقی بهدلیل نداشتن استاندارد لازم و مسائل کیفی متوقف شدهاند.
اداره طالبان تاکنون درباره علت توقف موترهای باربری ایرانی اظهارنظری نکرده است.
او با اشاره به طرح «یک به یک»، خروج یک موتر باربری افغانستان به ازای ورود یک موتر باربری ایرانی، گفت در حال حاضر این سازوکار در مرز دوغارون روی دست گرفته شده است تا توقف موترهای باربری در دو طرف مرز به حداقل برسد.
جمشیدی افزود که توقف موترهای باربری تجاری در پشت مرز و در خاک افغانستان چالشهای متعددی برای رانندگان ایرانی خلق کرده است. بدینمنظور دستگاههای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی تدابیری برای تردد رانندگان ایرانی بهصورت پیاده و بدون موتر روی دست گرفتهاند.
به گفته فرماندار تایباد، رانندگان ایرانی پس از ورود به این کشور، در موعد مقرر موترهای باربری باقیمانده را از خاک افغانستان به داخل ایران منتقل خواهند کرد.
آقای جمشیدی مرز دوغارون را به عنوان مهمترین گذرگاه رسمی ایران برای تعاملات تجاری با افغانستان دانست و گفت در نیمه نخست سال جاری حجم صادرات از این مرز به سمت افغانستان ۳۲ درصد افزاشی یافته است.
