ملل متحد: یک‌چهارم جمعیت افغانستان با معلولیت‌های خفیف زندگی می‌کنند

پنتاگون در ماه می از تشکیل گروه ویژه‌ای برای بررسی نحوه خروج نیروهای امریکایی از افغانستان خبر داده بود.

پیت هگست، وزیر جنگ امریکا گفته بود که وظیفه این تیم آن است که مطمئن شود در برابر مردم امریکا و نیروهای نظامی کشور، پاسخگویی و شفافیت کامل وجود دارد.

سخنگوی وزارت دفاع روز سه‌شنبه در یک نشست خبری گفت که تاکنون جزئيات جدیدی درباره این تحقیق در دست ندارد.

دونالد ترامپ و متحدان جمهوری‌خواه او پیوسته از اداره جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین امریکا به دلیل نحوه خروج «فاجعه‌بار» امریکا از افغانستان انتقاد کرده‌اند.

ترامپ در جریان کارزارهای انتخاباتی گفته بود که مقام‌هایی را که در این روند دخیل بوده‌اند، مورد بازخواست قرار خواهد داد.

به دنبال حمله رحمان‌الله لکنوال، یک پناهجوی افغان به دو گارد ملی امریکا در واشنگتن که یکی از آن‌ها کشته شد، موضوع خروج امریکا از افغانستان و سوءمدیریت اداره قبلی در این روند، بار دیگر تبدیل به موضوع داغ رسانه‌ها و مقام‌های امریکا شده است.

آقای لکنوال در سپتامبر ۲۰۲۱ در چارچوب برنامه «استقبال از متحدان» وارد امریکا شده بود. پس از تیراندازی واشنگتن، دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور و برخی از مقام‌های امریکا مدعی شدند که اداره بایدن پرونده‌های شمار زیادی پناهجویان افغان را درست بررسی نکرده بود.

اکنون دونالد دستور داده که پرونده‌های تمام پناهجویان افغان که پس از آگست ۲۰۲۱ وارد امریکا شده‌اند، بازبینی شود.

این بیانیه را جین شاهین، کریس کونز، ایمی کولبشار و اندی کیم، سناتوران دموکرات روز سه شنبه و همزمان با افزایش اقدامات شدید حکومت ترامپ علیه پناهجویان افغان، منتشر کردند.

آنها گفتند: «ما با هرگونه تلاش برای مقصر نشان دادن تمام افغان‌ها یا کوچک شمردن خدمت و فداکاری کسانی که در کنار نیروها و کارمندان امریکایی در افغانستان کار کرده‌اند، مخالف هستیم.»

در این بیانیه آمده است که «افغان‌ها در سراسر ایالات متحده این اقدام بی‌معنای مهاجم را محکوم کرده‌اند» و قدردان امریکا برای فراهم کردن فرصت زندگی جدید هستند.

مقام‌های امریکایی، از جمله شخص رئیس‌جمهور این کشور، مهاجران افغان را به افراط‌گرایی و نفرت از فرهنگ امریکایی معرفی کرده و آنان را تهدیدی برای امنیتی ملی این کشور خوانده‌اند. بر اثر آن، حکومت امریکا پذیرش درخواست مهاجرت شهروندان افغان را ممنوع کرده و دستور داده است که پرونده‌های پناهجویانی را که در دوره بایدن به امریکا انتقال یافته‌اند، بررسی شود.

مقام‌های امریکایی گفته‌اند افغان‌هایی که تهدید امنیتی تشخیص داده شوند، از ایالات متحده اخراج خواهند شد.

سناتوران دموکرات از ارزیابی سوابق امنیتی پناهجویان افغان که پس از سقوط کابل به امریکا انتقال یافته‌اند، حمایت کرده‌اند، اما گفته‌اند که نباید وعده حکومت برای پناه دادن به همکاران سابقش در افغانستان زیر پا گذاشته شود.

آنها هشدار دادند که چنین کاری باعث خواهد شد امریکا در مناطق دیگر از همکاری مردم محلی محروم شود، چون امریکا را شریک قابل اعتماد نخواهند دانست.

عمر داوودزی، وزیر داخله پیشین، اولویت اصلی را فراتر از مباحث قومی، «خروج افغانستان از بحران کنونی» عنوان می‌کند. اما، داکتر امین احمدی، استاد دانشگاه، باور دارد نهادینه‌شدن یک ملی‌گرایی ناقص در افغانستان، نژادپرستی و کنش‌های نادرست اجتماعی را تقویت کرده است.

او افزود نخبگان افغانستان باید روایت تازه‌ای بسازند. زیرا، روایت‌های قدیمی برای نسل امروز پذیرفتنی نیست و بحران را حل نمی‌کند.

پس از آن‌که یک شهروند افغان در واشنگتن دو سرباز گارد ملی امریکا را هدف قرار داد، فضای شبکه‌های اجتماعی افغانستان شاهد مباحث قومی موافقان و مخالفان عملکرد و انگیزه لکنوال شده است. حتی به بهانه این رویداد، گروهی از کاربران هویت شهروندان افغانستان در قانون اساسی را زیر سوال برده‌اند و بر هویت قومی خود به جای هویت ملی، یعنی افغان، پافشاری دارند.

داوودزی که عضو رهبری مجمع ملی برای نجات افغانستان نیز است، در برنامه دیدگاه گفت که افغان‌ها باید ابتدا کشور خود را آزاد کنند و سپس درباره نام و دیگر مسائل ملی گفت‌وگو کنند.

او افزود که افغانستان ظرفیت تجزیه‌شدن را ندارد، اما لازم است نخبگان کشور زمینه گفت‌وگوی سازنده را فراهم کنند تا چالش‌های موجود برطرف شود.

راه‌حل، گذار به جمهوریت سوم است

عمر داوودزی گفت که اولویت مردم افغانستان، بیرون‌کردن کشور از وضعیت کنونی است. به گفته او، مردم حق ابراز نظر در تمام موضوعات را دارند، اما نخبگان سیاسی باید با درک شرایط جاری، مسئولیت خود را برای ایجاد همسویی و گفتمان ملی ایفا کنند.

او می‌گوید نخبگان سیاسی باید «زیر یک چتر کلان» گردهم آیند و برای یک راه‌حل پایدار کار کنند. داوودزی می‌افزاید که تعیین رهبری این چتر، تصمیم مردم خواهد بود.

او تصریح کرد: «راه‌حل، برپایی جمهوریت سوم است؛ جمهوریتی متفاوت از جمهوریت اول و دوم. جمهوریت دوم زیر قیمومیت جامعه جهانی بود، اما جمهوریت سوم باید افغانی باشد.»

وی هشدار می‌دهد که در صورت نبود تلاش برای رسیدن به چنین راه‌حلی، حاکمیت طالبان ادامه خواهد یافت، روابط خارجی کشور تیره‌تر خواهد شد و انزوای سیاسی و فقر افزایش خواهد یافت.

داوودزی در واکنش به هشدار اخیر اشرف غنی درباره «خطر تجزیه افغانستان» گفت: «افغانستان استعداد تجزیه ندارد. اگر قرار بود تجزیه شود، در گذشته تجزیه می‌شد.»

اشرف غنی هفته گذشته با اشاره به تنش میان طالبان و پاکستان گفته بود افغانستان با خطر تجزیه روبه‌رو است. داوودزی با این دیدگاه موافق نیست و تاکید می‌کند که مشکل در رهبران سیاسی افغانستان بوده که به‌جای شایسته‌سالاری، روی وفاداری‌های شخصی تکیه کرده‌اند.

تابوها فرو ریخته اند

محمدامین احمدی، استاد دانشگاه، با اشاره به افزایش مباحث قومی می‌گوید بسیاری از روایت‌های تاریخی که تا چند دهه پیش «تابو» محسوب می‌شدند، امروز دیگر چنین نیستند. او تاکید می‌کند که اصرار بر این تابوها به‌جای حل مشکل، بحران را تشدید می‌کند.

به باور او، روایت رسمی‌ای که مبنای هویت ملی در افغانستان قرار گرفته، ریشه در نژادگرایی دارد و در بستری استعماری شکل گرفته است. این روایت برای بخشی از نخبگان به «تابوی» مقدس تبدیل شده است.

این استاد دانشگاه هشدار می‌دهد که نخبگان افغانستان برای عبور از بحران موجود باید از عوام‌گرایی بپرهیزند و مسئولیت خود را در ایجاد یک راه‌حل پایدار به عهده بگیرند. او می‌گوید روایت‌های موجود «وحی منزل نیستند» و باید امکان نقد آن‌ها فراهم باشد.

به باور وی، نسل امروز افغانستان نسل ۶۰ سال پیش نیست و «خودآگاهی قومی» روایت رسمی دولتی را به چالش کشیده و مخدوش کرده است. احمدی می‌افزاید که نخبگان باید به‌دنبال «راه‌حل سیاسی توسعه‌محور، قابل قبول برای همه و مبتنی بر برد–برد» باشند.

او می‌گوید: «ذهنیت نخبگان ما دچار نوعی عوام‌گرایی شده است. چون بدنه جامعه به‌شدت احساسی، افراطی و قومی شده، نخبگان نیز اسیر عوام‌پسندی شده‌اند.»

لکنوال از طریق وکیل تسخیری خود در دادگاه، اتهامات وارده را نپذیرفت. در یکی از لحظات جلسه، لکنوال به زبان پشتو صحبت کرد و از طریق مترجم گفت: «نمی‌توانم چشمانم را باز کنم، گوشم درد می‌کند.»

قاضی دادگاه دستور داد که لکنوال، ۲۹ ساله، بدون وثیقه تا رسیدگی بیشتر به پرونده‌اش در بازداشت بماند.

دادستان‌ها در ادعانامه خود گفتند که لکنوال، شهروند افغانستان، از ایالت واشنگتن راهی پایتخت امریکا شد تا در روز چهارشنبه، ۵ قوس به سربازان گارد ملی در حوالی کاخ سفید تیراندازی کند. در این حادثه دو سرباز زخمی شدند که یکی از آنها روز بعد درگذشت و سرباز دیگر در وضعیت وخیمی قرار دارد.

بنا به اطلاعات جدید، خانم بکستروم از پشت سر مورد شلیک گلوله قرار گرفت و لکنوال در حالیکه تلاش می‌کرد اسلحه خود را پس از شلیک دوباره پر کند، هدف قرار گرفت.

در جریان حادثه، یک افسر ارتش گارد ملی ایالت ویرجینیای غربی به لکنوال شلیک کرد و سپس همراه با یک افسر سرویس مخفی امریکا، او را خلع سلاح کرد.

بر اساس کیفرخواست دادستانی، لکنوال با چهار اتهام جنایی رو‌به‌رو است: یک فقره قتل عمد، دو فقره تعرض به نیت کشتن و یک فقره داشتن اسلحه در جریان یک جرم خشونت‌بار.

بربنیاد گزارش‌ها، لکنوال در جریان تیراندازی به سارا بکستروم ۲۰ ساله، و اندرو ولف ۲۴ ساله، فریاد الله اکبر سر داد. با این حال، هنوز رسما انگیزه وی برای تیراندازی به سربازان گارد ملی مشخص نشده است.

مستغفر گربز، سخنگوی والی طالبان در خوست، جزئیات اتهامات منسوب به مردی را که امروز در این ولایت اعدام شد نیز منتشر کرده است.

او گفت مردی که روز سه‌شنبه در خوست اعدام شد، منگل نام داشت و متهم بود که اعضای یک خانواده را به قتل رسانده است.

به گفته سخنگوی والی طالبان، منگل همراه با دو پسرش ده ماه پیش در ولسوالی علیشیر سیزده عضو یک خانواده را به قتل رسانده بودند.

مستغفر گربز روز سه‌شنبه در اکس نوشت: «پرونده منگل و دو پسرش یکی است و برای همه آنها یک نوع حکم شرعی (قصاص) صادر شده بود. اما بر اساس اصول شرعی، چون وارث مقتولان (دختر کوچک بازمانده خانواده) در خارج از کشور است، به همین دلیل اجرای قصاص دو پسر منگل به تعویق افتاده است.»

او گفت اگر امروز وارث مقتولان حضور می‌داشت، همانند منگل، حکم قصاص بر پسران او نیز اجرا می‌شد.

طالبان روز دوشنبه فراخوان عمومی صادر کرده و از مردم خواسته بود به ورزشگاه خوست بیایند و صحنه اعدام را تماشا کنند.

سخنگوی والی طالبان در خوست اعلام کرد که حدود ۸۰ هزار نفر برای تماشای صحنه اعدام به ورزشگاه آمده بودند. تصاویر نشان می‌دهد که مردم حتی بر بالای درختان بالا شده بودند تا صحنه اعدام را مشاهده کنند.

دادگاه طالبان حکم اعدام این مرد و پسرانش را صادر کرده است. سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری، اعدام در ملاعام را ناقض کرامت انسانی و اقدامی غیرانسانی خوانده و از طالبان خواسته‌اند فوراً اجرای اعدام‌ها را متوقف کند. اما طالبان تاکید کرده که از اجرای آنچه «شریعت» می‌نامد، عقب‌نشینی نخواهد کرد.