هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) در بیانیهای به مناسبت روز جهانی حقوق بشر گفت زنان و دختران در افغانستان به گونه مستمر با محدودیتهای شدید مواجهاند. یوناما هشدار داده که این وضعیت حقوق بنیادی زنان و دختران و آینده افغانستان را تضعیف میکند.
در این بیانیه که روز چهارشنبه ۱۹ قوس منتشر شده، آمده است: «زنان و دختران به گونه مستمر مواجه به محدودیت های شدید در بخش های چون صحت، کار و مشارکت در زندگی اجتماعیاند که این امر حقوق بنیادی آنان و آینده کشور را تضعیف مینماید. مساعد نبودن دسترسی به خدمات صحی خانواده ها را آسیب پذیر و محلات را ناتوان میسازد.»
یوناما با اشاره به بازگشت شمار زیادی از افغانها از کشورها به افغانستان به صورت «غیرداوطلبانه»، گفته است: «گروههای ویژه، به خصوص زنان، افراد با سوابق وابستگی به دولت پیشین و نیروهای امینتی آن و فعالان جامعه مدنی و رسانهای» با خطر اقدامات تلافیجویانه مواجهاند.
هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان میگوید طالبان باید خود را مکلفیتهای جهانی در قبال حقوق بشر نزدیک کند.
یوناما میگوید احترام به حقوق باعث تحکیم اعتماد و تقویت اصل همه شمول بودن میشود و زمینه را برای جامعهای فراهم میکند که در آن هر فرد به تلاش برای بهبود امور همکاری کند.
جورجت گانیون، سرپرست یوناما و معاون نماینده ویژه سرمنشی ملل متحد برای افغانستان گفته است: «حقوق بشر امری اختیاری نیست. این حقوق نیاز روزمره برای ادامه زندگی است.»
به گفته وی، در افغانستان، اطمینان از اینکه زنان و دختران میتوانند بیاموزند، کار نمایند و از مشارکت کامل برخوردار باشند، امری ضروری است.
او از اداره طالبان خواست تا اقدامات لازم را برای همسویی با مکلفیتهای جهانی و بازگشایی فضا برای شکوفایی افغانستان و تمام مردم آن بردارد.
در بیش از چهار سال گذشته، جامعه جهانی بارها از طالبان خواسته است که به حقوق بشر احترام بگذارد و محدودیتها بر زنان و دختران را لغو کند. با این حال، طالبان به این درخواستها اعتنایی نکرده است.
گزارشگران بدون مرز روز سهشنبه گزارش سالانه آزادی رسانهها در جهان را منتشر کرد و در آن به وضعیت وخیم خبرنگاران در خاورمیانه، ایران، روسیه و چین و افغانستان پرداخت.
نی در تبعید در بیانیهای که روز سهشنبه منتشر کرد، نوشت: «افغانستان امروز به زندانی بزرگ برای مردمش و بهویژه برای خبرنگاران و کارکنان رسانهای تبدیل شده است؛ زندانی بدون سقف اما با دیوارهایی بلند که هیچ راه خروجی برای ساکنانش باقی نگذاشته است.»
این نهاد تاکید کرد: «هیچ جغرافیا و هیچ کشوری در جهان به اندازه افغانستان برای خبرنگاران و کارکنان رسانهای خطرناک و مرگبار نیست.»
نی همچنین هشدار داد که همه خبرنگاران باقیمانده در افغانستان در تلاشاند از این «زندان بزرگ» بگریزند، اما نه امکانش را دارند و نه اجازه خروج به آنها داده میشود.
به گفته این نهاد، آزادی بیان در افغانستان عملاً نابود شده است.
نی در تبعید نوشت که طالبان از خبرنگاران و رسانههای داخل کشور صرفاً برای پیشبرد اهداف تبلیغاتی و منافع گروهی خود بهره میبرد.
این نهاد حامی خبرنگاران، سکوت یا کمتوجهی نهادهای بینالمللی به وضعیت رسانهها در افغانستان را «سفیدشویی طالبان» و بهطور غیرمستقیم «مشروعیتبخشی به این گروه» خواند.
در حال حاضر دستکم ده خبرنگار از جمله حمید فرهادی، خبرنگار پیشین روزنامه اطلاعات روز و مهدی انصاری در زندانهای طالبان به سر میبرند.
نی از گزارشگران بدون مرز و دیگر سازمانهای بینالمللی مدافع آزادی بیان خواست که در گزارشهای منطقهای و جهانی خود «از کنار افغانستان خاموشانه نگذرند» و سرکوب سیستماتیک رسانهها در این کشور را بهطور کامل منعکس کنند.
سازمان گزارشگران بدون مرز با انتشار گزارش سالانه خود میگوید که روزنامهنگاری در افغانستان تحت کنترول طالبان، با سانسور بیامان خفه شده است. به گفته این سازمان، از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بیش از ۱۶۵ فعال رسانهای بازداشت شدهاند. ۲۵ نفر آنها در سال ۲۰۲۵ بازداشت شدهاند.
