زمینلرزهای به بزرگی ۶.۷ سواحل شمال شرق جاپان را لرزاند. این زلزله در عمق ۲۰ کیلومتری زمین رخ داد. اداره هواشناسی جاپان برای ساکنان مناطق میاگی، ایواته و آئوموری و همچنین سواحل جنوب شرقی هوکایدو در مورد خطر سونامی هشدار داده است.
هشتم دسامبر نیز زلزلهای قدرتمند به بزرگی ۷.۵ شمالشرق جاپان را تکان داد و باعث صدور دستور تخلیه برای حدود ۹۰ هزار نفر شد. مرکز این زمینلرزه ۸۰ کیلومتری سواحل آئوموری و در عمق ۵۴ کیلومتری زمین اعلام شد.
جاپان یکی از زلزلهخیزترین کشورهای جهان است و تقریبا هر پنج دقیقه یک لرزش در آن ثبت میشود. این کشور در «حلقه آتش» اقیانوس آرام قرار دارد و حدود ۲۰ درصد زمینلرزههای با شدت ۶ یا بیشتر جهان در جاپان رخ میدهد.
شمالشرق جاپان در ۱۱ مارچ ۲۰۱۱ شاهد یکی از مرگبارترین زمینلرزههای این کشور بود؛ وقتی لرزشی ۹ ریشتری در اعماق اقیانوس نزدیک شهر سندای رخ داد. این زمینلرزه که قدرتمندترین زمینلرزه در تاریخ ثبتشده جاپان است، موجی از سونامیهای عظیم ایجاد کرد که بخشهای وسیعی از سواحل اقیانوسی را ویران و نزدیک به ۲۰ هزار نفر را قربانی کرد.
پایگاه خبری اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد دولت دونالد ترامپ قصد دارد یک جنرال ارتش امریکا را بهعنوان فرمانده نیروهای بینالمللی در نوار غزه، موسوم به «نیروهای تثبیت»، برگزیند.
بر اساس این گزارش، مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، در سفر اخیر خود به اسرائیل، به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و سایر مقامهای این کشور، خبر داد واشنگتن تصمیم دارد رهبری نیروهای بینالمللی تثبیت را بر عهده بگیرد.
اکسیوس افزود والتز به مقامهای اسرائیلی اطمینان داد این «جنرال دو ستاره» امریکایی را شخصا میشناسد و او فردی «بسیار جدی» است.
به گفته منابع اسرائیلی، والتز تاکید کرد حضور یک جنرال امریکایی در راس نیروهای بینالمللی تثبیت میتواند به اسرائیل اطمینان دهد که این نهاد مطابق با «استانداردهای مناسب» عمل خواهد کرد.
دو مقام امریکایی نیز در گفتوگو با اکسیوس، طرح دولت ترامپ برای انتصاب این جنرال را تایید کردند.
در این گزارش به نام هیچیک از مقامهای امریکایی و اسرائیلی اشارهای نشده است.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت طرح صلح ترامپ و شرایط آغاز مرحله دوم آتشبس غزه بالا گرفته است.
هرچند برخی مقامهای حماس از عدم تمایل خود برای ادامه حکمرانی بر نوار غزه سخن گفتهاند، خالد مشعل، از رهبران ارشد حماس، ۱۶ قوس تاکید کرد این گروه تن به خلع سلاح نمیدهد، کنترول غزه را واگذار نمیکند و نظارت خارجی در این منطقه را نمیپذیرد.
نقش امریکا در تامین امنیت و بازسازی غزه
اکسیوس در ادامه نوشت انتصاب یک امریکایی بهعنوان فرمانده نیروهای بینالمللی، مسئولیت واشنگتن را برای تامین امنیت و بازسازی غزه سنگینتر میکند؛ منطقهای که در حال تبدیل شدن به «بزرگترین پروژه سیاسی، غیرنظامی و نظامی» امریکا در خاورمیانه طی بیش از دو دهه گذشته است.
این رسانه افزود دولت ترامپ بهطور محرمانه کشورهای غربی را از چشمانداز هیات صلح و نیروهای بینالمللی آگاه ساخته و آنها را برای پیوستن به این نهادها دعوت کرده است.
به گفته دو منبع آگاه، آلمان و ایتالیا دو کشوری هستند که تاکنون برای عضویت در هیات صلح دعوت شدهاند.
با این حال، یک مقام کاخ سفید گفت درباره ترکیب نیروهای بینالمللی، هیات صلح و همچنین تشکیل یک دولت تکنوکرات فلسطینی رایزنیهایی صورت گرفته، «اما هیچ تصمیم قطعی اتخاذ یا اعلام نشده است».
مرحله دوم آتشبس شامل عقبنشینی بیشتر نظامیان اسرائیلی از غزه، استقرار نیروهای بینالمللی و آغاز به کار یک ساختار حکمرانی جدید است که «هیات صلح» به رهبری ترامپ بخشی از آن خواهد بود.
رئیسجمهور امریکا ۱۹ قوس اعلام کرد قصد دارد ترکیب هیئت صلح غزه را در اوایل سال ۲۰۲۶ معرفی کند.
به گزارش اکسیوس، مسئولان کاخ سفید تاکید کردهاند که ایالات متحده هیچگونه نیروی زمینی در غزه مستقر نخواهد کرد.
ایالات متحده چندی قبل، پیشنویس قطعنامهای را به چند عضو شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرد که بر اساس آن، یک نیروی بینالمللی برای تامین امنیت غزه تاسیس و اداره این باریکه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۷ به آن واگذار میشود.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین اعلام کرد نسخه بروزشده طرح صلح شامل «برنامه ۲۰ بندی»، سازوکار تضمینهای امنیتی و توافقی برای بازسازی اوکراین، به امریکا ارائه شده است. همزمان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه از «تصرف کامل» شهر سیورسک در شرق اوکراین خبر داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، زلنسکی پنجشنبه ۲۰ قوس اعلام کرد امریکا ایده ایجاد یک «منطقه آزاد اقتصادی» را در بخشی از دونباس مطرح کرده است؛ منطقهای که بر اساس پیشنهاد اولیه، نیروهای اوکراینی باید از آن عقبنشینی کنند.
زلنسکی در پاسخ به پرسشها درباره احتمال امتیازدهی سرزمینی گفت: «هرگونه تصمیم درباره خاک اوکراین باید به رای مردم گذاشته شود.»
او تاکید کرد که تنها یک همهپرسی میتواند چنین موضوعی را مشروع سازد.
به گفته زلنسکی، روسیه در جدیدترین مواضع خود خواستار «خروج کامل نیروهای اوکراین از دونباس» شده است.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، ۱۵ قوس در پیامی در شبکه اکس نوشت: «اوکراین میتواند روی حمایت تزلزلناپذیر ما حساب کند؛ این هدف تلاشهایی است که در چارچوب ائتلاف کشورهای داوطلب انجام دادهایم.»
او افزود فرانسه «همراه با امریکا به تلاش برای ارائه تضمینهای امنیتی ادامه خواهد داد»، زیرا «بدون این تضمینها، صلحی پایدار و محکم امکانپذیر نیست» و «امنیت اوکراین به معنای امنیت کل اروپاست».
زلنسکی همچنین تایید کرد که خروج روسیه از بخشهایی از خارکیف، سومی و دنیپروپتروفسک در فهرست موضوعات مورد بحث قرار دارد.
او با اشاره به اینکه واشنگتن خواهان «درک روشن» از وضعیت پیشنهادهای صلح تا پیش از کریسمس است، گفت: «اوکراین و امریکا پنجشنبه درباره موضوع تضمینهای امنیتی مذاکره خواهند کرد.»
مارک روتِه، دبیرکل ناتو، هشدار داده است که روسیه ممکن است ظرف پنج سال آینده به یکی از کشورهای عضو این پیمان حمله کند.
او در نشستی در آلمان گفت روسیه «کارزار پنهان خود علیه کشورهای ما را تشدید کرده» و کشورهای عضو باید برای «ابعاد جنگی که نسلهای گذشته تجربه کردهاند»، آماده شوند.
این هشدار با ارزیابیهای اخیر نهادهای اطلاعاتی غربی همسو است؛ ارزیابیهایی که مسکو آنها را «ایجاد ترس» توصیف میکند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، تلاش دارد جنگ روسیه در اوکراین را پایان دهد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، اوایل ماه جاری گفت کشورش قصد جنگ با اروپا را ندارد، اما «در صورت تمایل یا آغاز جنگ از سوی اروپا، همین حالا آماده است.»
پوتین همچنین کشورهای اروپایی را متهم کرد که تلاشهای امریکا برای رسیدن به صلح در اوکراین را کند کردهاند.
اما دبیرکل ناتو در برلین گفت پوتین «صادق نیست» و تاکید کرد حمایت از اوکراین، «ضمانتی برای امنیت اروپا» است.
او افزود: «تصور کنید اگر پوتین به خواستهاش برسد؛ اوکراین زیر چکمه اشغال روسیه برود، نیروهایش به مرزهای طولانیتری با ناتو برسند که در این صورت خطر حمله به ما افزایش مییابد.»
روته با اشاره به اینکه اقتصاد روسیه بیش از سه سال است در وضعیت «اقتصاد جنگی» قرار دارد، گفت تولیدات صنایع نظامی این کشور بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس گزارش موسسه کیِل، روسیه ماهانه حدود ۱۵۰ تانک، ۵۵۰ نفربر زرهی، ۱۲۰ پهپاد و بیش از ۵۰ توپانداز تولید میکند.
به گفته تحلیلگران، کشورهای اروپای غربی فاصله زیادی با این سطح از تولید نظامی دارند و سالها طول خواهد کشید تا بتوانند به آن نزدیک شوند. فرانسه و آلمان نیز اخیراً برنامههایی را برای احیای شکل تازهای از خدمت داوطلبانه نظامی برای جوانان اعلام کردهاند.
ناتو شامل ۳۰ کشور اروپایی به همراه امریکا و کانادا است و دولتهای عضو تحت فشار واشنگتن متعهد شدهاند هزینههای دفاعی خود را افزایش دهند.
روته هشدار داد: «دفاع جمعی ناتو فعلاً پایدار است، اما جنگ پشت درِ ماست. نگرانم که بسیاری دچار آرامش کاذب شدهاند؛ بسیاری احساس فوریت لازم را ندارند و تصور میکنند زمان به نفع ماست.»
او تاکید کرد که هزینههای دفاعی و ظرفیت تولید تسلیحات باید «بهسرعت» افزایش یابد تا نیروهای مسلح کشورهای عضو «آنچه را برای حفظ امنیت ما لازم است» در اختیار داشته باشند.
سفارت امریکا در هند هشدار داده است که درخواست ویزای توریستی افرادی را که هدف اصلیشان از سفر، زایمان در خاک امریکا برای کسب تابعیت برای نوزاد شان باشد، رد خواهد کرد.
این سفارت روز پنجشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد: «اگر ماموران قنسولی تشخیص دهند که هدف اصلی سفر، زایمان در ایالات متحده و دریافت تابعیت امریکایی برای کودک است، درخواست ویزای توریستی رد خواهد شد. این کار مجاز نیست.»
این هشدار در حالی منتشر میشود که بحثها پیرامون پدیده موسوم به «توریسم زایمان» بار دیگر شدت گرفته است. در اوایل سال جاری میلادی، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری امریکا، فرمانی صادر کرد که هدف آن محدود کردن حق شهروندی کودکانی است که از والدین با اقامت موقت یا بدون وضعیت قانونی در خاک امریکا متولد میشوند.
حکومت ترامپ میگوید که مهاجران از حق دریافت خودکار شهروندی امریکا برای نوزاد شان که در قانون اساسی امریکا درج است، سوءاستفاده میکنند. این حکومت از دادگاه عالی خواسته است که دیدگاه خود را در مورد محدود کردن دریافت خودکار تابعیت برای نوازادان والدینی که در امریکا اقامت ندارند، اعلام کند.
هند یکی از بزرگترین کشورهای مبدا برای متقاضیان ویزای امریکا است.
دولت ترامپ در ماههای اخیر روند صدور ویزای گردشگری، دانشجویی و کاری را سختتر کرده است. پیش از این نیز امریکا صدور ویزا برای اتباع دستکم ۲۰ کشور را به طور موقت متوقف کرده بود.
مجله تایم اعلام کرد که شخص سال ۲۰۲۵ یک فرد واحد نیست و «معماران» هوش مصنوعی را بهعنوان تاثیرگذارترین چهرههای سال معرفی کرد. چندین مدیر برجسته حوزه فناوری در میان چهرههایی هستند که روی جلد مجله قرار گرفتهاند.
تایم پنجشنبه ۲۰ قوس در معرفی چهرههای منتخب سال اعلام کرد جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، مارک زاکربرگ، مدیر متا، ایلان ماسک، مالک اکس، و فیفی لی، پژوهشگر شناختهشده هوش مصنوعی، از جمله افرادی هستند که در یکی از دو جلد ویژه این مجله به تصویر کشیده شدهاند.
این انتخاب در حالی انجام شد که رونق هوش مصنوعی از اواخر ۲۰۲۲ با راهاندازی چتجیپیتی از سوی «اوپن ایآی» ادامه دارد.
سم آلتمن، مدیرعامل این شرکت، در سپتامبر گفته بود که هفتهای حدود ۸۰۰ میلیون نفر از این چتبات استفاده میکنند.
تایم امسال دو جلد منتشر کرده است؛ یک جلد با اثری هنری که حروف «ای آی» را در میان کارگران نشان میدهد و جلد دیگر تصویری نقاشیشده از مدیران شناختهشده فناوری.
این مجله نوشت: «امسال بحث درباره نحوه استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی جای خود را به رقابتی برای بهکارگیری هرچه سریعتر آن داد.»
در ادامه آمده است: «اما کسانی که ریسکگریز بودند دیگر پشت فرمان نیستند.»
هوش مصنوعی در جنگ
نفوذ هوش مصنوعی در زندگی بشر منحصر به چتباتها نیست، در ماههای گذشته جامعه جهانی شاهد نقش آفرینیهای گسترده این صنعت در بسیاری از حوزههای تاثیر گذار زندگی بوده است.
گزارشهای مختلف نشان میدهد هوش مصنوعی در جنگهای سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نیز نقش ویژه ای ایفا کرده است؛ از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل تا جنگ اوکراین.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا ۱۸ قوس گفت اجازه خواهد داد شرکت انویدیا تراشههای هوش مصنوعی اچ۲۰۰ را تحت شرایطی که امکان حفظ امنیت ملی قوی را فراهم میکند، به مشتریان تاییدشده در چین و دیگر کشورها ارسال کند.
ترامپ گفت وزارت بازرگانی امریکا در حال نهایی کردن جزییات این طرح است و همین رویکرد درباره ایامدی، اینتل و دیگر شرکتهای امریکایی نیز اعمال خواهد شد.
حرکت به سمت آیندهای خودکار
تایم افزود: «به لطف هوانگ، سون، آلتمن و دیگر غولهای هوش مصنوعی، بشریت اکنون با تمام سرعت و بدون ترمز به سوی آیندهای بسیار خودکار و بسیار نامطمین میتازد.»
سام جیکوبز، سردبیر مجله، گفت: «هیچکس در سال ۲۰۲۵ تاثیری به اندازه افرادی که هوش مصنوعی را تصور، طراحی و ایجاد کردند، نداشت.»
او اعلام کرد: «بشریت مسیر آینده هوش مصنوعی را تعیین خواهد کرد و هر یک از ما میتوانیم در شکل دادن به ساختار و آینده آن نقش داشته باشیم.»
چالشهای عصر هوش مصنوعی
به گزارش تایم، در سالی که گذشت در کنار این رشد سریع، نگرانیها نیز افزایش یافت. مصرف عظیم انرژی برای راهاندازی مراکز داده، حذف بخشی از مشاغل، انتشار گسترده اطلاعات غلط و ویدیوهای جعلی، و احتمال حملات سایبری بدون دخالت انسان، بخشی از چالشهایی است که در این گزارش به آنها اشاره شده است.
تمرکز بیسابقه قدرت در دست چند شرکت بزرگ نیز نگرانی دیگری است که بهگفته تحلیلگران، یادآور دوران «گِیلدد ایج»، عصر انحصارات بزرگ، در امریکا است.
در اقتصاد، سرمایهگذاریهای سنگین شرکتهایی مانند آمازون، گوگل، مایکروسافت و متا، که مجموعا صدها میلیارد دالر را صرف ساخت مراکز داده کردهاند، سبب شده نقش هوش مصنوعی در بازارهای مالی و چرخه رشد اقتصادی برجستهتر شود.
با این حال، برخی اقتصاددانان نسبت به ایجاد حباب فناوری هشدار دادهاند؛ هشداری که حتی ترامپ نیز به آن اشاره کرده و گفته است: «اگر یک اتفاق واقعا بد بیفتد، تقصیر را بیندازید گردن هوش مصنوعی.»
با وجود این نگرانیها، تایم تاکید کرد که مسیر هوش مصنوعی دیگر برگشتپذیر نیست. استفاده گسترده دانشآموزان، کارمندان، محققان پزشکی و صنایع مختلف از این فناوری باعث شده بحثهای اجتماعی و سیاسی تازهای مطرح شود؛ از نقش چتباتها در یادگیری تا اثر آن بر روابط انسانی.
مجله تایم با اشاره به سنت دیرینه انتخاب شخصیت سال نوشت: «دنیایی که امروز در آن زندگی میکنیم، نتیجه کار ماشین متفکر و سازندگان آن است؛ فناوریای که مانند گذشته، هم نوید پیشرفت میدهد و هم خطر نابرابری و بیثباتی را به همراه دارد.»