خبرگزاری رویترز بهنقل از دو منبع گزارش داد که مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و قدرتمندترین چهره نظامی این کشور در دهههای اخیر، احتمالا طی هفتههای آینده برای سومین بار در شش ماه گذشته به واشنگتن سفر خواهد کرد تا با دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، دیدار کند.
انتظار میرود این دیدار بر موضوع اعزام نیروهای پاکستانی به غزه متمرکز باشد.
رویترز در گزارش تحلیلی خود نوشت که آقای منیر با سختترین آزمونِ قدرت تازهبهدستآمده خود روبهروست. واشنگتن اسلامآباد را برای اعزام سربازان خود به «نیروی تثبیت غزه» تحت فشار قرار داده است، اقدامی که بهگفته تحلیلگرانی که با این خبرگزاری مصاحبه کردهاند، میتواند موجب واکنش منفی در داخل پاکستان شود.
طرح ۲۰ مادهای ترامپ برای غزه خواستار تشکیل نیرویی از کشورهای مسلمان است که دوره انتقالی بازسازی و احیای اقتصادی غزه ویرانشده در بیش از دو سال بمباران اسرائیل را مدیریت کنند.
بسیاری از کشورها نسبت به مشارکت در ماموریتی که هدف آن «خلع سلاح حماس» است، مرددند؛ ماموریتی که میتواند آنها را بهطور مستقیم وارد منازعه کند و موجب خشم افکار عمومی طرفدار فلسطین و مخالف اسرائیل شود.
اما منیر برای ترمیم سالها بیاعتمادی میان واشنگتن و اسلامآباد، رابطه نزدیکی با ترامپ ایجاد کرده است. در ماه جون، او با یک ناهار رسمی در کاخ سفید مورد استقبال قرار گرفت. آن مراسم نخستین باری بود که یک رئیسجمهور امریکا میزبان فرمانده ارتش پاکستان بهتنهایی و بدون حضور مقامات غیرنظامی بود.
مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد جنوب آسیا در اندیشکده شورای آتلانتیک، گفت: «عدم مشارکت در نیروی تثبیت غزه میتواند ترامپ را ناراحت کند و این برای کشوری مانند پاکستان که بهنظر میرسد بسیار مشتاق است روابطش با او را حفظ کند، موضوع کوچکی نیست.»
«فشار برای نتیجه دادن»
پاکستان، تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای، صاحب ارتشی است که سابقه سه جنگ با رقیب دیرینهاش هند و یک درگیری کوتاه در تابستان امسال را دارد.
این کشور همچنین با شورشها در مناطق دورافتاده و جنگی خونین با شبهنظامیان اسلامگرا—که بهگفته اسلامآباد از افغانستان علیه این کشور فعالیت میکنند، مواجه بوده است.
عایشه صدیقه، نویسنده و تحلیلگر دفاعی، گفت: «قدرت نظامی پاکستان باعث میشود که فشار بیشتری روی منیر باشد تا توان خود را نشان دهد.»
وزیر امور خارجه پاکستان، ماه گذشته گفت اسلامآباد میتواند اعزام نیرو برای «حفظ صلح» را بررسی کند، اما خلع سلاح حماس «وظیفه ما نیست».
قدرت بیسابقه
عاصم منیر پس از درگیری کوتاهمدت هند و پاکستان در تابستان امسال بود که از جنرالی، به مقام مارشالی رسید. او نخستین نظامی پاکستانی است که در نزدیک به ۶۰ سال اخیر به چنین درجهای ارتقاء یافته است.
منیر در اوایل ماه جاری بهعنوان فرمانده نیروهای دفاعی، شامل نیروی هوایی و نیروی دریایی، منصوب شد و دوره خدمتش تا سال ۲۰۳۰ تمدید شد.
او عنوان فیلد مارشال را تا پایان عمر حفظ خواهد کرد و طبق اصلاحات قانون اساسی که دولت غیرنظامی پاکستان در پارلمان تصویب کرد، از مصونیت مادامالعمر قضایی نیز برخوردار است.
کوگلمن گفت: «در پاکستان افراد کمی مانند منیر از این میزان امکان ریسکپذیری برخوردارند. او قدرتی نامحدود دارد که اکنون بهصورت قانونی نیز از آن محافظت شده است. در نهایت، این قواعد منیر و فقط او خواهد بود که مبنا قرار میگیرد.»
ریسک داخلی
در چند هفته گذشته، منیر با رهبران نظامی و غیرنظامی کشورهایی چون اندونزیا، مالزیا، عربستان سعودی، ترکیه، اردن، مصر و قطر دیدار کرده است.
عایشه صدیقه گفت که بهنظر میرسد بخشی از این گفتوگوها درباره نیروی غزه بوده است.
اما نگرانی بزرگ در داخل این است که مشارکت نیروهای پاکستانی در غزه تحت طرح مورد حمایت امریکا، میتواند دوباره اعتراضات احزاب اسلامگرای پاکستان را شعلهور کند که بهشدت ضد امریکا و اسرائیل هستند. این احزاب توان بسیج دهها هزار نفر را دارند.
یک حزب اسلامگرای قدرتمند و خشونتطلب که خواهان اجرای کامل قوانین بسیار سختگیرانهٔ کفرگویی پاکستان است، در ماه اکتبر ممنوع شد. مقامها گفتند رهبران این گروه و بیش از ۱۵۰۰ حامی آن بازداشت و داراییها و حسابهای بانکی آنها مسدود شده است.
با وجود آنکه اسلامآباد این گروه را غیرقانونی اعلام کرده، ایدئولوژی آن هنوز زنده است.
حزب عمران خان، نخستوزیر سابق که به زندان محکوم شده و حامیانش بیشترین کرسیهای انتخابات ۲۰۲۴ را کسب کردند و پایگاه اجتماعی گستردهای دارند نیز حسابی تسویهنشده با عاصم منیر دارد.
عبدالباسط، پژوهشگر ارشد مدرسه مطالعات بینالمللی راجاراتنام در سنگاپور، گفت اگر پس از استقرار نیروی غزه اوضاع متشنج شود، پیامدها سریع خواهد بود.
او گفت: «مردم خواهند گفت عاصم منیر در حال اجرای برنامهٔ اسرائیل است. نادیده گرفتن چنین واکنشی واقعا سادهلوحانه خواهد بود.»
