روز جهانی مهاجران؛ پاکستان در یک روز بیش از ۴ هزار افغان را اخراج کرد

به گفته عفو بین‌الملل، این آمار در حالی منتشر می‌شود که طالبان محدودیت‌ها و نقض حقوق بشر را افزایش داده و این وضعیت به‌گونه ویژه زندگی زنان و دختران را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است.

به گفته این سازمان، افغانستان که همچنان با بحران انسانی روبه‌رو است، وقوع پی‌هم آفات طبیعی اخیر، وضعیت این کشور را از قبل هم وخیم‌تر ساخته است.

عفو بین‌الملل می‌گوید وخیم‌تر شدن بحران انسانی در افغانستان، خطر آسیب‌دیدن بازگشت‌کنندگان را افزایش داده و کشورها بر اساس قوانین بین‌المللی حق ندارند افراد را به جایی بازگردانند که در آن با خطر جدی نقض حقوق بشر روبه‌رو هستند.

در این گزارش آمده است که کشورهای اروپایی نیز در سال جاری تلاش‌ها برای بازگرداندن اجباری افغان‌ها را افزایش داده‌اند. بر اساس گزارش رسانه‌ها، آلمان، اتریش و اتحادیه اروپا با طالبان در حال گفت‌وگو برای فراهم‌کردن زمینه این اخراج هستند.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که پس از درگیری‌های مرزی اخیر با طالبان، پاکستان روند اخراج پناهندگان افغان را تشدید کرده است. هم‌زمان، ایران که در سال ۲۰۲۲ دست‌کم دو میلیون و ششصد هزار افغان را با سند موسوم به «سرشماری» برای حفاظت موقت و دسترسی به خدمات اساسی ثبت کرده بود، در دوازدهم مارچ ۲۰۲۵ اعلام کرد که این اسناد از آغاز سال ۱۴۰۴ خورشیدی منقضی می‌شوند و دسترسی به خدمات اجتماعی و اقتصادی قطع خواهد شد.

عفو بین‌الملل می‌گوید زنان و دختران تحت حاکمیت طالبان به‌گونه سیستماتیک از زندگی عمومی حذف شده‌اند. آموزش پس از دوازده‌سالگی برای آنان ممنوع است، آزادی رفت‌وآمد و بیان از آنان سلب شده و از کار با سازمان ملل متحد، نهادهای غیردولتی و اداره‌های دولتی منع شده‌اند، مگر در موارد استثنایی مانند امنیت میدان‌های هوایی، آموزش ابتدایی و بخش صحت.

این سازمان گفته است افرادی که با حکومت پیشین کار کرده‌اند، به‌ویژه اعضای نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان، و کسانی که از سیاست‌های طالبان انتقاد کرده‌اند، از جمله مدافعان حقوق بشر و خبرنگاران، با اقدامات تلافی‌جویانه شدید روبه‌رو هستند.

عفو بین‌الملل می‌گوید اخراج افغان‌ها از ایران پس از افزایش تنش‌ها میان ایران و اسرائیل در جون ۲۰۲۵ شدت گرفت. بر اساس این گزارش، تنها میان ماه‌های جولای تا اکتوبر همان سال بیش از نهصد هزار افغان به‌گونه غیرقانونی از ایران اخراج شدند و مجموع اخراج‌ها از جنوری تا اکتوبر ۲۰۲۵ به یک میلیون و ششصد هزار نفر رسیده است.

این سازمان افزوده است که شماری از مقام‌های پیشین دولتی، اعضای نیروهای امنیتی سابق و فعالان مدنی گفته‌اند به دلیل سوابق کاری خود، قادر به بازگشت به محل‌های قبلی زندگی‌شان نیستند. با وجود اعلام عفو عمومی از سوی طالبان، این گروه به بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، زندان غیرقانونی و قتل‌های فراقانونی علیه کارمندان حکومت پیشین و نیروهای امنیتی ادامه داده است.

عفو بین‌الملل در پایان این گزارش تاکید کرده است که بازگرداندن اجباری افغان‌ها در شرایط کنونی، آنان را در معرض خطر جدی نقض حقوق بشر قرار می‌دهد و باید فوراً متوقف شود.

حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، می‌گوید که این مهاجران ۹۱۳ خانواده‌اند.

جمهوری اسلامی و پاکستان بازداشت و اخراج مهاجران افغان را در یک سال اخیر به طور بی‌سابقه‌ای شدت بخشیده‌اند.

معاون سخنگوی طالبان گفت شمار بازگشت‌کنندگان از مسیر تورخم وارد افغانستان شده‌اند و پس از آن گذرگاه‌های اسپین‌بولدک، ابریشم، بهرامچه و اسلام‌قلعه شاهد بیشترین تعداد افراد وارد شده به افغانستان بودند.

بر اساس گزارش کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، تنها در هشت ماه نخست سال جاری خورشیدی، بیش از ۲.۴ میلیون مهاجر افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

معاون امنیتی استانداری خراسان رضوی نیز روز دوشنبه اعلام کرد که در ماه‌های اخیر یک‌ میلیون و ۸۰۰ هزار مهاجر افغان از طریق مرز دوغارون-اسلام‌قلعه به افغانستان اخراج شده‌اند.

به‌رغم درخواست مکرر سازمان‌های بین‌المللی مبنی توقف روند اخراج مهاجران، جمهوری اسلامی به‌طور چشمگیری افغان‌ها را اخراج کرده است.

بر مبنای آمار تازه وزارت داخله ایران، شمار مجموعی مهاجران افغان مقیم این کشور ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر است. با این‌حال پیشتر اسکندر مومنی، وزیر داخله جمهوری اسلامی، اعلام کرده است که تا پایان سال جاری حدود دو میلیون مهاجر دیگر اخراج خواهند شد.

معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل گفت که پس از این جنگ، روند اخراج مهاجران افغان تسریع شده و شمار مهاجران افغان فاقد مدرک در ایران کاهش یافته است.

مرکز اتباع وزارت داخله ایران در نهم قوس سال جاری با استناد به سرشماری‌های متعدد، جمعیت مهاجران افغان در این کشور را ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر اعلام کرد.

پیشتر اسکندر مومنی، وزیر داخله جمهوری اسلامی، با اشاره به حضور شش میلیون مهاجر افغان در این کشور گفت که تا پایان سال جاری حدود دو میلیون مهاجر دیگر افغان اخراج خواهند شد.

شمقدری درباره پیامدهای اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران گفت که بر مبنای برآوردها، تاثیر این خروج بر بازار کار، خدمات شهری و امنیتی حدود «۱۰درصد» بوده است.

این مقام ایرانی همچنین درباره پروژه دیوار مرزی گفت که تقریبا ۵۰ درصد انسداد مرز با دیوار انجام شده و در طول نوار مرزی نیز از راهدارهای مرزی، فناوری‌های نوین، دوربین‌های حرارتی، تجهیزات دید در دشب و دیگر ابزارهای فنی استفاده می‌شود.

شمقدری گفت که قرار است یک هیئت طالبان برای بررسی ابهامات مرزی روز سه‌شنبه وارد ایران شود. او افزود: «امیدواریم با گفت‌وگو و رفع چالش‌ها، عملیات تکمیلی با سرعت بیشتری انجام شود.»

به گفته او، اتمام پروژه دیوار مرزی ایران و افغانستان دست‌کم سه‌ سال را در بر خواهد گرفت و بخشی از آن به هماهنگی‌های دوطرفه با اداره طالبان بستگی دارد.

محسن نقوی گفت که در موضوعات مرتبط با امنیت ملی اجازه چنین رویکردی را نمی‌دهند و افزود این روند در سراسر پاکستان اجرا خواهد شد.

وزیر داخله پاکستان روز دوشنبه دهم قوس، در گفت‌وگو با رسانه‌ها در لاهور گفت که روند اخراج افغان‌های غیرقانونی از سراسر کشور ادامه دارد. او گفت:‌ «ما در بازگرداندن مهاجران غیرقانونی افغان موفق بوده‌ایم.»

او تاکید کرد که باید مهاجران غیرقانونی افغان را بازگردانیم.

وزیر داخله پاکستان بار دیگر از دست داشتن افغان‌ها در حملات داخل پاکستان سخن گفت. او می‌گوید چند روز پیش افرادی که بر نیروهای امنیتی به دانشگاه نظامی در خیبرپختونخوا حمله کردند، هر سه افغان بودند و فردی که در اسلام‌آباد حمله کرد نیز شهروند افغانستان بود. به گفته او، در تمامی حملاتی که در پاکستان رخ می‌دهد، افغان‌ها دخیل‌اند.

او تأکید کرد که به‌وضوح می‌دانیم چه کسانی پشت تروریسم هستند و چه کسانی آن را راه‌اندازی می‌کنند و از اداره طالبان در افغانستان خواست باید جلو «تروریست‌ها» را بگیرد.

نگرانی‌ها از اخراج افغان‌های آسیب‌پذیر به افغانستان درحالی افزایش یافته است که بازداشت و اخراج آن‌ها از پاکستان همچنان ادامه دارد.