مقامات حکومت سابق خواستار پیگیری ترور دو نظامی پیشین افغان در تهران شدند

حامد کرزی تاکنون درباره دیدار با فیض حمید در روزهای سقوط اظهار نظر نکرده است.

منصور احمد خان روز پنجشنبه چهارم جدی در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال گفت: «هیئت ما ملاقات‌هایی در افغانستان از جمله با ملا برادر، حامد کرزی، عبدالله عبدالله و گلبدین حکمتیار داشت.»

به گفته وی، این هیئت در دیدارهای خود در سفر به کابل، نگرانی‌های پاکستان را گوشزد کرد.

منصور احمد خان می‌گوید هدف رئیس آی‌اس‌آی به کابل چند روز بعد از به قدرت رسیدن طالبان این بود که از هرج و مرج و جنگ داخلی جلوگیری شود و نگرانی‌های خود را هم بگوید.

او گفت در آن زمان جامعه جهانی، شرکای منطقه‌ای و همسایگان افغانستان نگرانی‌شان این بود که جهت حرکت افغانستان در آینده چه خواهد بود.

منصور احمد خان در زمان سقوط کابل سفیر پاکستان در کابل بود. این دیپلومات پیشین پاکستان می‌گوید کشورش خواهان یک ساختار همه شمول در افغانستان بود، نه انحصار طلبی طالبان.

منصور احمد خان تاکید کرد که تصور در آن زمان این بود که افغانستان تحت پروسه دوحه به سمت یک دوران فراگیر، صلح و ثبات می‌رود، اتفاقی که نیفتاد.

او افزود: «وقتی پاکستان از طالبان در ورود به کابل حمایت کرد، هدف ما این بود که یک گذار قدرت، یک انتقال قدرت بدون خشونت انجام شود؛ ما به طالبان و جامعه جهانی تاکید کردیم که باید یک راه حل سیاسی برای مناقشه افغانستان باشد.»

به گفته وی، فیض حمید در ملاقات‌های خود با رهبری طالبان، خیلی مشخص نکات حکومت فراگیر و همه شمول را مطرح کرد.

طبق سخنان این دیپلومات پاکستانی، وقتی طالبان به قدرت رسیدند، نشانه‌هایی بود که می‌خواهند به سمت ساختار قانون اساسی بروند، اما این امر بر آورده نشد و طالبان دولت انحصاری را خواستند.

او در عین حال تاکید کرد برای مردم افغانستان بهتر است که دولت فراگیر داشته باشند.

منصور احمد خان در بخشی دیگر از سخنانش به تنش بین طالبان و پاکستان اشاره کرد و گفت که اگر مذاکرات مستقیم میان دو طرف انجام می‌شد سوء تفاهم‌ها بر طرف می‌شد.

او تائید کرد که در حال حاضر بین پاکستان و اداره طالبان گفت‌وگوی مستقیمی وجود ندارد.

جنرال سریع که پس از سقوط حکومت جمهوری به ایران رفته بود، در چهار سال گذشته از چهره‌های فعال در پیگیری وضعیت نیروهای امنیتی پیشین و دادخواهی برای قربانیان ترورهای هدفمند به‌شمار می‌رفت.

او روز چهارشنبه با محمدامین الماس، فرمانده پیشین یکی از کندک‌های ارتش افغانستان، در تهران هدف حمله مسلحانه قرار گرفتند و کشته شدند. تاکنون مقام‌های رسمی ایران در مورد جزئیات این رویداد اظهار نظر نکرده‌اند.

این ترور در ادامه سلسله‌ای از قتل‌های هدفمند چهره‌های نظامی و سیاسی پیشین افغانستان رخ داده است؛ روندی که از زمان سقوط حکومت جمهوری شدت گرفته و نگرانی‌های جدی درباره امنیت پناهجویان افغان در کشورهای همسایه، به‌ویژه ایران، ایجاد کرده است.

پیش از این نیز معروف غلامی، چهره نزدیک به اسماعیل خان، در ماه سنبله سال جاری در مشهد به ضرب گلوله کشته شد.

• 

  پناهجویانی که ایران اخراج کرد و 'طالبان به زندگی‌شان پایان داد'

جبهه آزادی افغانستان به رهبری جنرال یاسین ضیا، طالبان را مسئول ترور جنرال سریع دانسته و از دولت ایران خواسته است عاملان این رویداد را شناسایی و مجازات کند. جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود نیز با صدور بیانیه‌ای، این رویداد را «جنایت آشکار» و «اقدام تروریستی هدفمند» توصیف کرده و خواستار تحقیق شفاف و مستقل شده است.

همچنین حزب جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری صلاح‌الدین ربانی با محکوم کردن این ترور اعلام کرده است که از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، این دومین چهره برجسته مهاجر است که در خاک ایران هدف قرار می‌گیرد. این حزب هشدار داده که تکرار چنین حوادثی، به‌ویژه در شهرهایی که نمایندگی‌های سیاسی و قونسلی افغانستان تحت کنترول طالبان فعالیت دارند، موجب نگرانی جدی است.

بسیاری از چهره‌های سیاسی دیگر به‌شمول عطامحمد نور، اسماعیل خان، محمد محقق و... به این رویداد واکنش نشان داده‌اند.

در همین حال، سید رسول موسوی، مدیرکل پیشین آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران، با تأکید بر حساسیت این پرونده گفته است که ترور جنرال اکرام‌الدین سریع نباید ساده انگاشته شود و خواستار تشکیل یک تیم تحقیقاتی حرفه‌ای شده است؛ تیمی که به گفته او باید با نهادهای طالبان نیز همکاری داشته باشد.

پیش از این برخی از مقام‌های طالبان مخالفان این گروه در خارج از کشور را تهدید به ترور کرده بودند.

تهدیدهای طالبان

محمد نبی عمری، معین وزارت داخله طالبان، گفته بود اگر نیاز باشد طالبان می‌تواند با ۵۰۰ روپیه پاکستانی در خارج از مرزهای افغانستان مخالفان خود را بکشد.

سعید خوستی، سخنگوی پیشین سراج‌الدین حقانی، دو سال پیش مخالفان طالبان در خارج از کشور را به مرگ تهدید کرد. او هشدار داده بود که طالبان صدها داوطلب برای هدف‌قرار دادن مخالفان در خارج از کشور دارند.

«هبت‌الله در تهران ترور می‌کند»

حسین جعفریان، از چهره‌های نزدیک به جبهه مقاومت و رایزن فرهنگی پیشین ایران در افغانستان، در واکنش به کشته‌شدن جنرال سریع از رابطه ایران و اداره طالبان انتقاد کرد و گفت: «عشاق طالبان کلاه شان را بالاتر بگذارند. فقط نتانیاهو نیست که هنیه [رهبر سیاسی سابق حماس] را در تهران ترور می‌کند. حالا ملاهبت‌‌الله نیز چنین می‌کند. هم در مشهد و حالا هم در تهران. خاک برسر تان...»

وزیر داخله طالبان می‌گوید افغانستان امن است و درهای گفت‌وگو در مورد چالش‌های کنونی همچنان باز است.

او گفت که «باید به جهانیان اطمینان داده شود که خاک افغانستان علیه هیچ‌کس استفاده نمی‌شود.»

حقانی تصریح کرد «درها برای گفت‌وگو درباره مشکلات بسته نیستند و ما در جستجوی راه‌حل‌های منطقی و مشروع برای حل این مشکلات هستیم. ما می‌خواهیم از طریق گفت‌وگو مشکلات، بی‌اعتمادی و یا سوءتفاهم‌ها را پاسخ دهیم. ما آزمون مقابله را پشت سر گذاشته‌ایم؛ ممکن است در منابع ضعیف باشیم، اما ایمان و اراده‌مان قوی است.»

کمیته نظارت بر تحریم‌های سازمان ملل در گزارش اخیر خود اعلام کرد که طیف گسترده‌ای از کشورها به‌طور مداوم تایید می‌کنند که گروه‌های تروریستی در افغانستان فعال هستند.

بر اساس این گزارش، گروه‌هایی چون داعش خراسان، تحریک طالبان پاکستانی، القاعده، جنبش اسلامی ترکستان شرقی، جماعت انصارالله، اتحاد المجاهدین پاکستان و چندین گروه دیگر در افغانستان حضور دارند.

آصف درانی، نماینده پیشین پاکستان در امور افغانستان، هشدار داده است که افغانستان به‌سرعت در حال تبدیل‌شدن به مرکز فعالیت گروه‌های مختلف تروریستی است و اگر این وضعیت اکنون مهار نشود، ممکن است در هر نقطه‌ای از جهان به فاجعه‌ای مشابه یازدهم سپتامبر منجر شود.

سراج‌الدین حقانی این اظهارات را در مراسم فراغت نزدیک به ۹۰۰ دانشجو از اکادمی پولیس طالبان مطرح کرده و گفته است که تعهدات مذاکرات دوحه، به‌ویژه در زمینه جلوگیری از تهدید علیه دیگر کشورها، به‌گونه کامل عملی شده است.

او گفت که در گذشته زندگی بدون سلاح برای شهروندان در افغانستان دشوار بود و مردم برای حفاظت از خود به ایجاد گروه‌های اربکی (پولیس محلی) روی می‌آوردند، اما اکنون مقام‌ها و مسئولان طالبان بدون حمل سلاح در کشور رفت‌وآمد می‌کنند.

منتقدان طالبان بارها گفته‌اند که طالبان پیش از حاکمیت خود در افغانستان عامل ایجاد ناامنی در این کشور بوده‌ است.

اما حقانی این وضعیت را نشانه توانایی نیروهای امنیتی طالبان دانسته و گفته است که در صورت وجود ضعف، چنین وضعیتی شکل نمی‌گرفت.

پاکستان نیز بارها ادعا کرده است گروه‌های مسلح مخالف این کشور در خاک افغانستان پناهگاه دارند و حملات داخل پاکستان را از آن‌جا برنامه‌ریزی می‌کنند؛ ادعاهایی که طالبان به‌طور مکرر رد کرده است.

همزمان، کمیته امنیت ملی تاجیکستان روز پنجشنبه، ۴ جدی از وقوع یک درگیری مسلحانه با افرادی خبر داد که به گفته این نهاد، از افغانستان وارد خاک تاجیکستان شده بودند.

بر اساس اعلام این نهاد، در این درگیری سه عضو یک سازمان تروریستی و دو مرزبان تاجیکستان کشته شدند.

ارگ طالبان روز پنجشنبه، چهارم جدی اعلام کرد که کارخانه‌ تولید قوطی‌های آلومینیومی در هرات، به عنوان نخستین مرکز تولید این نوع بسته‌بندی در کشور، در زمینی به مساحت ۱۶ جریب ساخته می‌شود و برای حدود ۱۷۰۰ نفر فرصت شغلی ایجاد خواهد کرد.

عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان هنگام افتتاح این پروژه‌ها گفت که با تکمیل طرح‌های جدید، برق ۲۴ ساعته برای تمام پارک‌های صنعتی هرات تامین خواهد شد و علاوه بر آن، مراکز تجاری، مناطق روستایی و مناطق مسکونی نیز از انرژی برق بهره‌مند خواهند شد.

او با اشاره به سیاست خارجی طالبان، از کشورهای جهان خواست رویکرد تعاملی با این گروه را در پیش بگیرند و افزود: «جهان نباید انتظار تعامل بر اساس ارزش‌های خود را از امارت اسلامی داشته باشد.»

بر اساس خبرنامه‌ منتشرشده از سوی طالبان، تمدید خط انتقال ۲۲۰ کیلوولت به طول ۱۳۰ کیلومتر از ترکمنستان و ساخت چهار سب‌استیشن برق در ولسوالی‌های کرخ، پشتون‌زرغون، اوبه و چشت شریف از جمله پروژه‌هایی است که در همین روز به بهره‌برداری رسیده است.

وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان روز پنجشنبه چهارم جدی در خبرنامه‌ای از ارائه طرح شرکت ام‌سی‌سی چین برای حفاظت از ساحات تاریخی معدن مس عینک خبر داد.

در این دیدار معاون اقتصادی سفارت چین در افغانستان نیز حضور داشته است.

طبق خبرنامه، شرکت چینی در کنار طرح استخراج معدن بزرگ مس‌عینک در ولایت لوگر، برنامه و تحقیقات لازم برای حفاظت از محلات تاریخی و آثار فرهنگی موجود در این منطقه را نیز تدوین کرده است.

عتیق‌الله عزیزی، معین وزارت اطلاعات و فرهنگ در این دیدار گفت که همزمان با استخراج معدن، باید به حفاظت از آثار تاریخی توجه جدی صورت گیرد و برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، تدابیر مشترک و لازم در نظر گرفته شود.

او تاکید کرده که حفاظت از میراث‌های فرهنگی باید مطابق قوانین ملی و بین‌المللی انجام شود.

طبق خبرنامه، قرار شده مسئولان شرکت ام‌سی‌سی چین تحقیقات و یافته‌های تخصصی و مفصل خود را با کمیته فنی وزارت اطلاعات و فرهنگ در میان بگذارد.

معین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان همچنین خواستار امضای یک تفاهم‌نامه کاری مشترک میان این وزارت، شرکت ام‌سی‌سی و وزارت معادن و پترولیم طالبان شده است.

هدایت‌الله بدری، وزیر معادن و پترولیم طالبان در ماه عقرب سال جاری در دیدار با مسئولان شرکت ام‌سی‌سی گفت که باید روند استخراج این معدن سرعت یابد.

وزارت معادن طالبان گفت شرکت چینی مطابق مفاد قرارداد متعهد شده تمام تعهدات خود را به‌طور کامل اجرا کند.

از اولین قرار داد میان افغانستان و چین در مورد استخراج معدن مس عینک نزدیک به ۱۸ سال می‌گذرد.

مس عینک نخستین قرارداد بزرگ بین‌المللی استخراج معدن در تاریخ افغانستان و نقطه عطفی در روابط کابل و بیجینگ بود.

در سال ۱۳۸۷، «شرکت چینی ام‌سی‌سی » با پیشنهاد ۲٫۹ میلیارد دالر برای دریافت امتیاز ۳۰ ساله این معدن برنده شد و قول داد تا ۵ میلیارد دالر برای توسعه زیرساخت‌ها مانند جاده، راه‌آهن و یک نیروگاه ۴۰۰ مگاواتی سرمایه‌گذاری کند.

معدن مس عینک در ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر موقعیت دارد و ارزش مجموعی ذخایر این معدن به ارزش حدود «۵۰ میلیارد دالر» برآورد شده است.

با وجود امضای قرارداد رسمی میان وزارت معدن دولت پیشین و شرکت چینی اجرای این پروژه به تعویق افتاد.

هرچند دولت پیشین افغانستان یک واحد ویژه امنیتی برای حفاظت از معدن ایجاد کرده بود، اما نبود امنیت کافی یکی از دلایل اصلی شرکت چینی «ام‌سی‌سی» برای به تعویق انداختن اجرای پروژه عنوان می‌شد.

پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت، وزارت معدن و پترولیم در سال ۲۰۲۴، اعلام کرد که موارد اختلافی با شرکت چینی برطرف شده و این شرکت می‌تواند فعالیت خود را از سر بگیرد.

طالبان در مورد جزئیات توافقی که برای تعدیل بندهای قرارداد با شرکت چینی انجام داده‌ است، هیچ‌گونه توضیحی ارائه نکرده‌ است.

عبدالغنی برادر در ۱۹ ثور ۱۴۰۴ از وانگ جی‌چینگ، رئیس عمومی شرکت چینی خواست تا کار پروژه مس عینک را هرچه زودتر آغاز کند.