مولوی نعمان، دستیار عبدالحق وثیق، رئیس عمومی استخبارات طالبان در خانهاش در بتخاک کابل کشته شد. هنوز علت دقیق کشتهشدن نعمان به طور رسمی اعلام نشده اما منابع آگاه گفتند که مرگ او ظاهراً «براثر انفجار بالون گاز» بوده است.
برخی از حامیان طالبان نیز در شبکههای اجتماعی مرگ این عضو طالبان را تسلیت گفتند.
کاربران شبکههای اجتماعی و هوادارن طالبان نوشتند که فرزندان مولوی نعمان نیز در این حادثه زخمی شدند و درحال حاضر در شفاخانه تحت درمان قرار دارند.
هنوز منابع زخمی شدن فرزندان نعمان را تایید نکردهاند.
عبدالحق وثیق از چهرههای شناختهشده طالبان است که در دوران حاکمیت اول این گروه نیز در استخبارات طالبان فعالیت داشت. او پس از حملات ۱۱ سپتامبر توسط نیروهای امریکایی بازداشت و بیش از یک دهه را در زندان گوانتانامو گذراند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، اعلام کرد که تهران در روابط خود با طالبان در افغانستان با چالشهای متعددی روبهرو است. آقای عراقچی همچنان خواهان مشارکت همه مردم افغانستان در تعیین سرنوشتشان شد.
به گفته او، امنیت مرزها، آب، مواد مخدر و مهاجرت از مهمترین محورهای این چالشها بهشمار میروند.
عباس عراقچی روز شنبه ششم جدی در پرسش و پاسخ با دانشجویان دانشگاه دولتی روابط بینالملل روسیه، گفت که برای حل این مشکلات، ایران ناگزیر است با «دولت موجود در افغانستان» وارد گفتوگو شود تا بتوان این چالشها را مدیریت کرد و منافع مردم دو کشور ایران و افغانستان را تأمین کرد.
وزیر خارجه ایران تصریح کرد: «در مورد حکومت فعلی افغانستان، باید بپذیریم که واقعیتی به نام حکومت موجود در کابل وجود دارد.»
او افزود: «چالشهای زیادی میان ما و افغانستان وجود دارد؛ از جمله مسائل مربوط به امنیت مرزها، آب، مواد مخدر و مهاجرت. ما باید با دولت موجود در افغانستان گفتوگو کنیم تا این چالشها مدیریت شود و منافع دو ملت ایران و افغانستان تأمین شود.»
ایران از موج گسترده مهاجرت از افغانستانِ تحت کنترول طالبان ناراضی است. با وجود سیاستهای سختگیرانه تهران و اخراج میلیونها مهاجر افغان، روند مهاجرت از افغانستان به ایران همچنان ادامه دارد.
همزمان، ایران که با کمبود شدید آب مواجه است، معتقد است طالبان حقآبه رود هلمند را بر اساس معاهده میان دو کشور پرداخت نکرده است. طالبان اما میگوید افغانستان با خشکسالی و کمبود آب روبهرو است.
ایران همچنین از قاچاق مواد مخدر و فعالیت گروههایی چون جیشالعدل و داعش در نزدیکی مرزهای خود ابراز نگرانی کرده است.
عباس عراقچی تأکید کرد که ایران هنوز اداره طالبان را به رسمیت نشناخته است و گفت: «ما معتقدیم در افغانستان باید همه مردم حق تعیین سرنوشت خود را در قالب یک حکومت داشته باشند.»
جمهوری اسلامی ایران همواره بر تشکیل «حکومت فراگیر ملی» در افغانستان تأکید کرده است. در همین راستا، تهران اخیراً میزبان نشستی با حضور نمایندگان کشورهای منطقه درباره افغانستان بود؛ نشستی که طالبان از شرکت در آن خودداری کردند.
ایران همچنین مخالفان طالبان را تشویق کرده است که حول یک محور واحد گرد هم آیند. مخالفان طالبان اخیراً با انتشار بیانیهای مشترک تحت عنوان «همصدایی»، بر گفتوگو و مذاکره با طالبان تأکید کردند. طالبان اما میگویند بحران افغانستان پایان یافته و دیگر نیازی به گفتوگو درباره این موضوع وجود ندارد.
مقامات طالبان از مخالفان سیاسی خود خواستهاند به افغانستان بازگردند و در «سایه نظام اسلامی» زندگی کنند؛ با این حال، گزارشها حاکی است که چهرههای سیاسی داخل کشور از هرگونه فعالیت سیاسی محروم هستند.
حسین خوشاقبال، فرماندار تهران اعلام کرد که در حال بررسی ترور جنرال اکرامالدین سریع، فرمانده پیشین پولیس افغانستان است. آقای خوشاقبال گفت: «درحال بررسی هستیم اما هنوز به جمعبندی نرسیدهایم.» او به انصافنیوز گفت: «فردا [یکشنبه] نتیجه جمعبندی اعلام خواهد شد.»
جنرال اکرامالدین سریع روز چهارشنبه در تهران ترور شد. در این حمله محمدامین الماس، فرمانده پیشین کندک ارتش نیز کشته شد.
تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است، اما گروههای مخالف طالبان، از جمله جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی، طالبان را عامل این قتل میدانند.
این سومین مورد ترور نظامیان مخالف طالبان در چهار ماه گذشته در خاک ایران است.
پیشتر، یک فرمانده نزدیک به اسماعیل خان، از رهبران پیشین جهادی، در مشهد کشته شده بود.
مقامهای جمهوری اسلامی ایران در سه روز گذشته درباره ترور این چهره برجسته ضدطالبان در پایتخت ایران سکوت کرده بودند. مخالفان طالبان از جمهوری اسلامی درخواست کردهاند که این رویداد را به گونه جدی و شفاف بررسی کند و نتایج آنرا به اطلاع مردم افغانستان برساند.
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، برای نخستینبار تایید کرد که گفتوگوهایی بین پاکستان و طالبان در عربستان سعودی برگزار شده است، اما این مذاکرات، مشابه گفتوگوهای پیشین در قطر و ترکیه، نتیجهای در پی نداشته است.
پیشتر منابع افغانستان اینترنشنال از برگزاری این مذاکرات خبر داده و گفته بودند که هیئتهای طالبان و پاکستان در عربستان گفتوگو کردهاند، اما نتیجهای حاصل نشده و مذاکرات دوباره به شکست انجامیده است.
دومین و سومین دور مذاکرات دو طرف در قطر و استانبول نیز بینتیجه بود.
پیشتر، وزارت خارجه پاکستان از برگزاری این مذاکرات اظهار بیخبری کرده بود.
اسحاق دار روز شنبه در نشست خبری که به مناسبت پایان سال ۲۰۲۵ میلادی برگزار شده بود، ضمن استقبال از فتوای ملاهای طالبان درباره جلوگیری از صدور جنگ به بیرون از افغانستان، اعلام کرد که حملات برخاسته از خاک این کشور همچنان ادامه دارد و هر هفته جنازه سربازان پاکستانی در شمال کشور دفن میشوند.
او افزود: «من نیز مانند هر فرد دیگری، با دیدن اجساد نیروهایمان رنج میبرم.»
وزیر خارجه پاکستان با اشاره به فتوای علمای طالبان اظهار کرد: «این دقیقاً همان چیزی است که ما میخواهیم. حالا باید ببینیم آیا به این تصمیم عمل میشود یا نه.»
او همچنین به اظهارات هفته گذشته سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، اشاره کرد که گفته بود به توافقنامه دوحه پایبند هستند و اجازه نمیدهند خاک افغانستان علیه کشورهای منطقه و جهان استفاده شود.
وزیر خارجه پاکستان تصریح کرد: «اگر این تعهد عملی شود، مسئله حل است.»
او تاکید کرد که فقط یک خواست از طالبان داشتهاند و اینکه اجازه ندهند خاک افغانستان علیه پاکستان استفاده شود.
همزمان، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز شنبه گفت که جنگ با پاکستان را به فرصتی برای افغانستان تبدیل کردهاند. او افزود که طالبان بازارهای تازهای یافته و وابستگی خود به بازار پاکستان را کاهش داده است.
در اواسط ماه قوس ملاهای طالبان در نشستی در کابل اعلام کردند که هرگونه استفاده از خاک افغانستان برای جنگ در خارج از کشور نارواست و از نیروهای طالبان خواستند که به خارج از مرزها برای جنگ نروند. آنها همچنین تاکید کردهاند که مقابله با تجاوز خارجی، جهاد است.
روابط طالبان و پاکستان همچنان پرتنش است. تجارت و ترانزیت از دو ماه به اینسو کاملا متوقف شده است.
مراسم تشییع جنازه جنرال اکرامالدین سریع، فرمانده پیشین پولیس افغانستان روز شنبه ششم جدی با حضور گسترده مهاجران افغان در تهران برگزار شد. آقای سریع که از چهرههای برجسته مخالف طالبان بود، چهارشنبه در تهران ترور شد. در این حمله محمدامین الماس، فرمانده پیشین کندک ارتش نیز کشته شد.
مراسم تشییع جنازه جنرال سریع پس از چاشت روز شنبه، ششم جدی، در منطقه چهاردنگه تهران برگزار شد.
این سومین ترور مخالفان طالبان در ایران طی چهار ماه گذشته بهشمار میرود. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است، اما گروههای مخالف طالبان، از جمله جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی، طالبان را عامل این قتل میدانند.
تا کنون طالبان و جمهوری اسلامی ایران بهگونه رسمی در پیوند به این رویداد واکنشی نشان ندادهاند.
برخی رسانههای ایران با انتقاد از سکوت جمهوری اسلامی درباره ترور فرماندهان مخالف طالبان، این گروه را شریک غیرقابل اعتماد خواندهاند. روزنامههای ایرانی با انتقاد از واگذاری سفارتخانه و قنسولگری افغانستان در ایران به طالبان، نوشتند این گروه عملیاتهای ترور را تا پایتخت ایران پیش بردهاند.
برخی از احزاب و جناحهای سیاسی افغانستان از جمهوری اسلامی ایران خواستند که درباره قتل مخالفان طالبان تحقیقات شفاف انجام دهد و نتایج آنرا به مردم افغانستان توضیح دهد.
وزیر امور خارجه طالبان میگوید تنش در روابط با پاکستان برای آنان به یک «فرصت» تبدیل شده است. در حالی که بازرگانان درباره خطر ورشکستشدن و تاوانهای میلیون دالری هشدار میدهند، امیرخان متقی گفت طالبان توانسته راههای بدیل تجاری پیدا کند و بازارهای داخلی در وضعیت مطلوبی قرار دارد.
آقای متقی روز شنبه، در مراسمی در کابل، گفت که در جریان «جنگ» با پاکستان، همه افغانها، چه در داخل و چه در خارج از کشور، حتی مخالفان، دیدگاه واحدی داشتند و بهگونه یکپارچه ایستادند.
او با اشاره به بستهشدن راههای ترانزیتی و تجاری از سوی پاکستان گفت: «ما همیشه مشکلات را به فرصت تبدیل کردهایم. پاکستان همه راهها را بست، اما بهجای اینکه دست روی دست بگذاریم، در بخش صنعت و تجارت پیشرفت کردیم. صدها کارخانه ایجاد شد، راههای بدیل پیدا کردیم و افغانستان در بسیاری از کالاها به خودکفایی رسیده است.»
به گفته متقی، در حال حاضر هیچ کمبودی در بازارهای افغانستان وجود ندارد و قیمت بسیاری از کالاها نسبت به کشورهای همسایه ارزانتر است. او افزود که روابط تجاری افغانستان با دیگر کشورها نیز افزایش یافته است.
وزیر امور خارجه طالبان در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به اتهامات پاکستان، گفت: «ما اراده ضرر رساندن به کسی را نداریم، اما ضرر رساندن به خود را هم تحمل نمیکنیم.» او هشدار داد که طالبان برای دفاع از حریم و کشور خود آماده هرگونه قربانی هستند.
متقی همچنین به مذاکرات با پاکستان در دوحه و استانبول اشاره کرد و گفت که طالبان در میز مذاکره «بهترین استدلالها» را ارائه کرده و از ارزشهای خود «بهگونه مستحکم» دفاع کردهاند و همچنان به این رویکرد ادامه خواهد داد. او تأکید کرد که طالبان نمیخواهد افغانستان به میدان رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود.
با این حال، پس از تیرگی روابط با پاکستان، طالبان به هند نزدیک شدهاند. در نزدیک به دو ماه گذشته، سه وزیر طالبان به هند سفر کردهاند. همچنین طالبان واردات دارو از پاکستان را متوقف کرده و در پی تأمین دارو از هند هستند.
امیرخان متقی در ادامه سخنانش به بیانیه اخیر علمای پاکستانی اشاره کرد و از آن ستایش نمود. علمای پاکستانی در این بیانیه از حکومت این کشور خواستهاند که با طالبان وارد مذاکره شود.
زیانهای میلیونی بازرگانان و کشاورزان
برخلاف ادعاهای امیرخان متقی، اتاق تجارت و صنایع افغانستان میگوید که پس از حدود دو و نیم ماه بستهماندن گذرگاههای تجاری میان افغانستان و پاکستان، کشاورزان و بازرگانان افغان حدود ۵۰ میلیون دالر ضرر کردهاند.
خان جان الکوزی به رسانهها گفت باغداران، رانندگان و بازرگانان میوه و سبزی بار اصلی زیانها را بر دوش میکشند.
آقای الکوزی پیش از این به افغانستان اینترنشنال گفت که با وجود تنشهای پیش آمده، مسیر پاکستان نزدیکترین راه تجاری برای افغانستان است. او از پاکستان و طالبان خواست تجارت را از سیاست جدا کنند و به دنبال راه حل باشند.
بازرگانان پاکستانی نیز میگویند که بستهماندن گذرگاههای مرزی با افغانستان، روزانه بیش از «چهار میلیون دالر» به آنان خسارت وارد کرده است.