وزیر خارجه ایران: همه مردم افغانستان باید در تعیین سرنوشت‌شان مشارکت داشته باشند

جنرال اکرام‌الدین سریع روز چهارشنبه در تهران ترور شد. در این حمله محمدامین الماس، فرمانده پیشین کندک ارتش نیز کشته شد.

تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است، اما گروه‌های مخالف طالبان، از جمله جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی، طالبان را عامل این قتل می‌دانند.

این سومین مورد ترور نظامیان مخالف طالبان در چهار ماه گذشته در خاک ایران است.

پیش‌تر، یک فرمانده نزدیک به اسماعیل خان، از رهبران پیشین جهادی، در مشهد کشته شده بود.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران در سه روز گذشته درباره ترور این چهره برجسته ضدطالبان در پایتخت ایران سکوت کرده بودند. مخالفان طالبان از جمهوری اسلامی درخواست کرده‌اند که این رویداد را به گونه جدی و شفاف بررسی کند و نتایج آنرا به اطلاع مردم افغانستان برساند.

پیش‌تر منابع افغانستان اینترنشنال از برگزاری این مذاکرات خبر داده و گفته بودند که هیئت‌های طالبان و پاکستان در عربستان گفت‌وگو کرده‌اند، اما نتیجه‌ای حاصل نشده و مذاکرات دوباره به شکست انجامیده است.

دومین و سومین دور مذاکرات دو طرف در قطر و استانبول نیز بی‌نتیجه بود.

پیشتر، وزارت خارجه پاکستان از برگزاری این مذاکرات اظهار بی‌خبری کرده بود.

اسحاق‌ دار روز شنبه در نشست خبری که به مناسبت پایان سال ۲۰۲۵ میلادی برگزار شده بود، ضمن استقبال از فتوای ملاهای طالبان درباره جلوگیری از صدور جنگ به بیرون از افغانستان، اعلام کرد که حملات برخاسته از خاک این کشور همچنان ادامه دارد و هر هفته جنازه سربازان پاکستانی در شمال کشور دفن می‌شوند.

او افزود: «من نیز مانند هر فرد دیگری، با دیدن اجساد نیروهایمان رنج می‌برم.»

وزیر خارجه پاکستان با اشاره به فتوای علمای طالبان اظهار کرد: «این دقیقاً همان چیزی است که ما می‌خواهیم. حالا باید ببینیم آیا به این تصمیم عمل می‌شود یا نه.»

او همچنین به اظهارات هفته گذشته سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، اشاره کرد که گفته بود به توافق‌نامه دوحه پایبند هستند و اجازه نمی‌دهند خاک افغانستان علیه کشورهای منطقه و جهان استفاده شود.

وزیر خارجه پاکستان تصریح کرد: «اگر این تعهد عملی شود، مسئله حل است.»

او تاکید کرد که فقط یک خواست از طالبان داشته‌اند و این‌که اجازه ندهند خاک افغانستان علیه پاکستان استفاده شود.

همزمان، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز شنبه گفت که جنگ با پاکستان را به فرصتی برای افغانستان تبدیل کرده‌اند. او افزود که طالبان بازارهای تازه‌ای یافته و وابستگی خود به بازار پاکستان را کاهش داده‌ است.

در اواسط ماه قوس ملاهای طالبان در نشستی در کابل اعلام کردند که هرگونه استفاده از خاک افغانستان برای جنگ در خارج از کشور نارواست و از نیروهای طالبان خواستند که به خارج از مرزها برای جنگ نروند. آن‌ها همچنین تاکید کرده‌اند که مقابله با تجاوز خارجی، جهاد است.

روابط طالبان و پاکستان همچنان پرتنش است. تجارت و ترانزیت از دو ماه به اینسو کاملا متوقف شده است.

مراسم تشییع جنازه جنرال سریع پس از چاشت روز شنبه، ششم جدی، در منطقه چهاردنگه تهران برگزار شد.

این سومین ترور مخالفان طالبان در ایران طی چهار ماه گذشته به‌شمار می‌رود. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است، اما گروه‌های مخالف طالبان، از جمله جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی، طالبان را عامل این قتل می‌دانند.

تا کنون طالبان و جمهوری اسلامی ایران به‌گونه رسمی در پیوند به این رویداد واکنشی نشان نداده‌اند.

برخی رسانه‌های ایران با انتقاد از سکوت جمهوری اسلامی درباره ترور فرماندهان مخالف طالبان، این گروه را شریک غیرقابل اعتماد خوانده‌اند. روزنامه‌های ایرانی با انتقاد از واگذاری سفارتخانه و قنسولگری افغانستان در ایران به طالبان، نوشتند این گروه عملیات‌های ترور را تا پایتخت ایران پیش برده‌اند.

برخی از احزاب و جناح‌های سیاسی افغانستان از جمهوری اسلامی ایران خواستند که درباره قتل مخالفان طالبان تحقیقات شفاف انجام دهد و نتایج آنرا به مردم افغانستان توضیح دهد.

آقای متقی روز شنبه، در مراسمی در کابل، گفت که در جریان «جنگ» با پاکستان، همه افغان‌ها، چه در داخل و چه در خارج از کشور، حتی مخالفان، دیدگاه واحدی داشتند و به‌گونه یکپارچه ایستادند.

او با اشاره به بسته‌شدن راه‌های ترانزیتی و تجاری از سوی پاکستان گفت: «ما همیشه مشکلات را به فرصت تبدیل کرده‌ایم. پاکستان همه راه‌ها را بست، اما به‌جای این‌که دست روی دست بگذاریم، در بخش صنعت و تجارت پیشرفت کردیم. صدها کارخانه ایجاد شد، راه‌های بدیل پیدا کردیم و افغانستان در بسیاری از کالاها به خودکفایی رسیده است.»

به گفته متقی، در حال حاضر هیچ کمبودی در بازارهای افغانستان وجود ندارد و قیمت بسیاری از کالاها نسبت به کشورهای همسایه ارزان‌تر است. او افزود که روابط تجاری افغانستان با دیگر کشورها نیز افزایش یافته است.

وزیر امور خارجه طالبان در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به اتهامات پاکستان، گفت: «ما اراده ضرر رساندن به کسی را نداریم، اما ضرر رساندن به خود را هم تحمل نمی‌کنیم.» او هشدار داد که طالبان برای دفاع از حریم و کشور خود آماده هرگونه قربانی هستند.

متقی همچنین به مذاکرات با پاکستان در دوحه و استانبول اشاره کرد و گفت که طالبان در میز مذاکره «بهترین استدلال‌ها» را ارائه کرده و از ارزش‌های خود «به‌گونه مستحکم» دفاع کرده‌اند و همچنان به این رویکرد ادامه خواهد داد. او تأکید کرد که طالبان نمی‌خواهد افغانستان به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شود.

با این حال، پس از تیرگی روابط با پاکستان، طالبان به هند نزدیک شده‌اند. در نزدیک به دو ماه گذشته، سه وزیر طالبان به هند سفر کرده‌اند. همچنین طالبان واردات دارو از پاکستان را متوقف کرده و در پی تأمین دارو از هند هستند.

امیرخان متقی در ادامه سخنانش به بیانیه اخیر علمای پاکستانی اشاره کرد و از آن ستایش نمود. علمای پاکستانی در این بیانیه از حکومت این کشور خواسته‌اند که با طالبان وارد مذاکره شود.

زیان‌های میلیونی بازرگانان و کشاورزان

برخلاف ادعاهای امیرخان متقی، اتاق تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که پس از حدود دو و نیم ماه بسته‌ماندن گذرگاه‌های تجاری میان افغانستان و پاکستان، کشاورزان و بازرگانان افغان حدود ۵۰ میلیون دالر ضرر کرده‌اند.

خان جان الکوزی به رسانه‌ها گفت باغ‌داران، رانندگان و بازرگانان میوه و سبزی بار اصلی زیان‌ها را بر دوش می‌کشند.

آقای الکوزی پیش از این به افغانستان اینترنشنال گفت که با وجود تنش‌های پیش آمده، مسیر پاکستان نزدیک‌ترین راه تجاری برای افغانستان است. او از پاکستان و طالبان خواست تجارت را از سیاست جدا کنند و به دنبال راه حل باشند.

بازرگانان پاکستانی نیز می‌گویند که بسته‌ماندن گذرگاه‌های مرزی با افغانستان، روزانه بیش از «چهار میلیون دالر» به آنان خسارت وارد کرده است.

وزیر خارجه طالبان اعلام کرد که تحقیقات درباره حمله از خاک افغانستان به مرزبانان تاجیک با جدیت آغاز شده است. او تاکید کرد که برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی همکاری می‌کنند.

حکومت تاجیکستان روز پنجشنبه، چهارم جدی، اعلام کرد که سه عضو یک «سازمان تروریستی» با عبور از مرز افغانستان وارد خاک این کشور در ولسوالی شمس‌الدین شاهین شده‌اند. به گفته مقام‌های تاجیک، در جریان درگیری میان مرزبانان تاجیکستان و افراد مسلح، سه شبه‌نظامی و دو نیروی امنیتی تاجیکستان کشته شدند.

پس از این رویداد، دولت تاجیکستان از طالبان خواست به‌دلیل این حمله عذرخواهی کند. کمیته امنیت ملی تاجیکستان نیز اعلام کرد که تکرار حملات مسلحانه در یک ماه گذشته نشان می‌دهد که اداره طالبان در عمل به تعهدات بین‌المللی و وعده‌های مکرر خود برای تأمین امنیت و ثبات در مرزهای مشترک با تاجیکستان و مبارزه با گروه‌های تروریستی، به‌گونه جدی و مکرر بی‌مسئولیتی نشان داده است.

طالبان می‌گوید تحقیقات آغاز شده است

با این حال، امیرخان متقی روز شنبه، در مراسم یادبود از چهل‌وششمین سالروز تهاجم شوروی سابق به افغانستان در کابل گفت: «درباره حادثه تاجیکستان با جدیت تحقیقات را آغاز کرده‌ایم.»

آقای متقی افزود که در پی این حادثه با سراج‌الدین مهرالدین، وزیر خارجه تاجیکستان، گفت‌وگو کرده و توافق کرده‌اند برای جلوگیری از تکرار چنین رویدادهایی به‌گونه مشترک کار کنند.

با این حال، متقی هشدار داد و گفت که «برخی حلقات مغرض» در پی برهم زدن روابط طالبان با تاجیکستان هستند.

وی اظهار داشت: «نگرانی ما این است که برخی حلقات مغرض می‌خواهند روابط دو همسایه را خراب کنند و فضا را به‌گونه‌ای نشان دهند که اوضاع بحرانی است.»

آقای متقی از گروه و یا کشور مشخصی نام نبرد. اما پیشتر، برخی فعالان رسانه‌ای طالبان ادعا کرده بودند که پاکستان در پی برهم‌زدن روابط آنان با کشورهای آسیای مرکزی به ویژه تاجیکستان است؛ پاکستان هنوز به چنین ادعایی پاسخ نداده است.

وزیر خارجه طالبان همچنین تأکید کرد که همانند سایر مناطق کشور، در بدخشان نیز امنیت برقرار است. او ابراز داشت که برای جلوگیری از استفاده خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه همکاری می‌کنند.