کریم خرم: طلای افغانستان «به معامله‌گران خارجی سطح پایین فروخته می‌شود»

مقام‌های تاجیکستان از چندین مورد نفوذ مسلحانه از خاک افغانستان در ماه‌های اخیر خبر دادند که در نتیجه آن بیش از دوازده نفر کشته شده‌اند.

در این گزارش آمده است که شماری از قربانیان شهروندان چین بوده‌اند که در مناطق دورافتاده تاجیکستان مصروف کار در پروژه‌های اقتصادی و معدنی بودند.

این حملات، به‌ویژه شرکت‌ها و کارگران چینی را هدف قرار داده است.

الجزیره نوشته است که چین به‌عنوان بزرگ‌ترین طلبکار و یکی از مهم‌ترین شریکان اقتصادی تاجیکستان، حضور گسترده‌ای در پروژه‌های زیربنایی، راه‌سازی و استخراج معادن در مناطق مرزی این کشور دارد. به نوشته الجزیره، چین دیگر به امنیت شهروندان خود در مرز افغانستان با تاجیکستان اطمینان ندارد.

در اوایل ماه قوس، یک حمله پهپادی به یک شرکت استخراج طلای چینی و نیز تیراندازی به کارگران یک شرکت دولتی چین، به کشته‌شدن چند شهروند چینی انجامید.

الجزیره می‌گوید که در پی این رویدادها، سفارت چین در دوشنبه به شهروندان و شرکت‌های چینی توصیه کرده است که مناطق مرزی را ترک کنند و از تاجیکستان خواسته شده «تمام اقدامات لازم» را برای تأمین امنیت اتباع و سرمایه‌گذاری‌های چین انجام دهد.

الجزیره به نقل از تحلیل‌گران نوشته است که هرچند عاملان این حملات به‌طور رسمی معرفی نشده‌اند، اما الگوی حمله‌ها با شیوه فعالیت شاخه خراسان گروه داعش همخوانی دارد؛ گروهی که به گفته تحلیل‌گران، تلاش می‌کند با هدف قراردادن خارجی‌ها، اعتبار طالبان را به‌عنوان تامین‌کننده امنیت در منطقه زیر سوال ببرد.

این گزارش افزوده است که افزایش درگیری‌ها در مرز تاجیکستان و افغانستان، در کنار هدف‌گرفتن منافع چین، می‌تواند معادلات امنیتی منطقه را پیچیده‌تر کرده و فشارهای تازه‌ای بر طالبان و همسایگان افغانستان وارد کند.

الجزیره به نقل از مقام‌های تاجیک نوشته است که این حمله‌ها نشان‌دهنده «بی‌مسئولیتی و عدم پایبندی مکرر طالبان» به تعهدات امنیتی و بین‌المللی است و از طالبان خواسته‌اند عذرخواهی کند و امنیت مرز را تضمین نماید.

دوشنبه می‌گوید بیشتر این حملات از ولایت بدخشان افغانستان سرچشمه گرفته؛ جایی‌که الجزیره آن را از نظر امنیتی «پیچیده» توصیف می‌کند.

سرکوب کشت کوکنار توسط طالبان و نارضایتی دهقانان، به‌گفته الجزیره، به شکنندگی امنیت در این منطقه افزوده است. در گزارش تحلیلی الجزیره آمده است که افزایش درگیری‌ها می‌تواند روابط تاجیکستان و طالبان را فرسایشی‌تر کند و همزمان فشار امنیتی تازه‌ای بر چین و معادلات آسیای مرکزی بگذارد.

طالبان در مورد این رویدادها «ابراز تاسف» کرده و این حملات را به گروهی نامشخص نسبت داده و گفته افغانستان زیر تسلط این گروه، تهدیدی برای همسایگان نیست و به توافق دوحه پایبند می‌ماند.

بر اساس خبرنامه جبهه مقاومت ملی افغانستان، طالبان روز جمعه پنجم جدی حمله‌ای را به یکی از پایگاه‌های این جبهه در ساحه دره کاریز، روستای بریم از مربوطات ولسوالی نهرین ولایت بغلان سازماندهی کرد. جبهه مقاومت ملی ادعا کرده است که این حمله با ضدحمله نیروهایش مواجه شده است.

این جبهه در حساب کاربری اکس خود نوشته است که در جریان این ضدحمله، سه عضو طالبان کشته شده‌اند و نیروهای طالبان پس از متحمل‌شدن تلفات، عقب‌نشینی کرده‌اند.

این جبهه همچنین گفته است که طالبان هنگام عقب‌نشینی، یک فرد غیرنظامی را که چوپان بوده، کشته‌اند.

جبهه مقاومت ملی گفته است که در این درگیری به نیروهای این جبهه آسیبی نرسیده است.

طالبان تا اکنون در این باره واکنشی نشان نداده‌ است.

در چارچوب دستور تازه ملاهبت‌الله، رهبر طالبان، در صورتی که اسناد تحصیلی از سوی مدارس دینی صادر شود، نتایج امتحان عمومی وزارت‌های معارف و تحصیلات عالی باید در آن درج شود.

ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، از مسئولان مدارس خواسته است که بدون اخذ امتحان از سوی وزارت‌های معارف و تحصیلات عالی، به‌طور خودسرانه فارغان مدارس دینی را «ممتاز» اعلام نکنند.

به گفته ندیم، پس از این، درجه تحصیلی فارغان مدارس دینی تنها بر اساس نمرات امتحانات وزارت‌ها تعیین و در اسناد درج می‌شود.

وزیر تحصیلات عالی طالبان می‌گوید این اقدام به‌منظور جلوگیری از صدور اسناد جعلی روی‌دست گرفته شده و تأکید کرده است که از این پس تنها آن اسنادی معتبر خواهد بود که از سوی وزارت‌های معارف و تحصیلات عالی ثبت شده باشد.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که پیش از این، مدارس دینی طالبان به‌صورت مستقل امتحان برگزار کرده و بر اساس معیارهای خود، فارغان را ممتاز معرفی می‌کردند.

در این نامه سرگشاده، ترور اکرام‌الدین سریع و همراهش محمد امین الماس در تهران، رویدادی نگران‌کننده خوانده شده که به گفته امضاء کنندگان، نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان جامعه پناهجویان افغان در داخل و خارج از منطقه ایجاد کرده است.

نویسندگان نامه گفته‌اند این رویداد پرسش‌های جدی درباره تأمین امنیت جانی پناهجویان افغان، به‌خصوص نظامیان پیشین، مطرح می‌کند. به باور آنان، حتی موارد محدود از این دست، در شرایط کنونی تأثیر عمیقی بر احساس امنیت و اعتماد پناهجویان دارد.

اکرام‌الدین سریع، فرمانده پیشین پولیس ولایت‌های تخار و بغلان، شام روز چهارشنبه سوم جدی، در پی یک حمله مسلحانه در شهر تهران ترور شد. در این رویداد، محمد امین الماس که همراه او بود نیز جان باخت و به گفته منابع، جنرال سریع پس از انتقال به شفاخانه، بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست داد.

امضاکنندگان نامه این اقدام را افزون بر یک حمله تروریستی، نقض آشکار حاکمیت ملی ایران دانسته و گفته‌اند انجام عملیات خشونت‌آمیز سازمان‌یافته توسط یک گروه خارجی در قلمرو یک کشور مستقل، تهدید مستقیم علیه امنیت داخلی و اقتدار آن کشور محسوب می‌شود.

امضا کنندگان همچنان خواستار توقف اخراج اجباری پناهجویان به ویژه نظامیان شدند.

این روزنامه در شماره ۱۳۲۶۷ خود نوشته است که ترور اکرام‌الدین سریع نشان می‌دهد که تروریست‌ها توانسته‌اند امنیت تهران را هدف قرار دهند.

در ادامه سرمقاله آمده است که دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی ایران اکنون با توطئه‌ای پیچیده روبه‌رو هستند که باید آن را کشف کرده و بر آن غلبه کنند.

روزنامه جمهوری اسلامی تأکید کرده است که به هیچ‌وجه قابل تحمل نیست گروهی که مدعی رابطه حسنه با دولت ایران است، برای سرکوب مخالفان خود در خاک این کشور به ترور متوسل شود. به نوشته این روزنامه، دولت جمهوری اسلامی باید واکنش قاطع نشان دهد و دقیق‌ترین اقدام، «قطع نفوذ حکومت خودخوانده طالبان در ایران» است.

این روزنامه در ادامه به آن‌چه «اشتباهات» در برخورد با طالبان خوانده و از سپردن نمایندگی‌های سیاسی افغانستان در ایران به طالبان انتقاد کرده است.

سرمقاله تأکید کرده که طالبان «گروهی تروریستی» است که نه می‌توان به وعده‌هایش اعتماد کرد و نه از توطئه‌هایش در امان بود و نمونه‌هایی چون ترورهای مشهد و تهران، خودداری طالبان از دادن حقابه ایران، ایجاد محدودیت برای نهادهای ایرانی در افغانستان و رفتار با فارسی‌زبانان و شیعیان را شاهد این ادعا دانسته است.

این روزنامه پنهان‌کاری در اطلاع‌رسانی از ترور اکرام سریع در تهران و معروف غلامی در مشهد را تلاش برای مکتوم ماندن این اتفاقات عنوان کرده تا به باور نویسنده «خدشه‌ای به اعتبار طالبان وارد نشود.»

روزنامه جمهوری اسلامی تأکید کرده است که ایران باید این اشتباهات را به‌سرعت جبران و نفوذ حامیان داخلی طالبان را قطع کند. به باور سرمقاله‌نویس جمهوری اسلامی، تنها با این دو اقدام می‌توان مانع ادامه «توطئه طالبان در ایران» شد.

جنرال اکرام‌الدین سریع، فرمانده پیشین پولیس ولایت‌های تخار و بغلان، روز چهارشنبه سوم جدی در تهران و در نزدیکی دفتر کارش هدف ترور قرار گرفت.

این رویداد واکنش‌های گسترده‌ای را در میان چهره‌های سیاسی افغانستان برانگیخت اما با گذشت سه روز از این رویداد، پولیس و مقام‌های امنیتی ایران تا اکنون وقوع این ترور را نه به‌گونه رسمی تایید و نه رد کرده‌اند.

همزمان، شماری از رسانه‌های ایران از آنچه «کتمان‌کاری مقام‌های ایرانی» در قبال این رویداد خوانده‌اند، به‌شدت انتقاد کرده و سکوت نهادهای رسمی این کشور را عامل گسترش ابهام و شایعه دانسته‌اند.