افغانستان اینترنشنال ویدیوهای لحظاتی پس از ترور شام چهارشنبه در ولیعصر تهران را مشاهده کرده است. شام چهارشنبه هوا رو به تاریکی رفته و کنار یک درخت جنرال اکرامالدین سریع با لباس ماشیرنگ و دستمالک چهارخانه بر گردن بر روی سنگفرش، افتاده است.
در ویدیو دیده میشود که گلوله بر صورت جنرال سریع اصابت کرده و دهان او خونین است.
در ویدیوی دوم پیکر خونین محمدامین الماس دیده میشود. الماس تا لحظه ضبط ویدیو زنده است، اما او بعدا در راه بیمارستان جان باخت.
رسانههای ایرانی نوشتند جنرال سریع سه گلوله خورده و الماس دو گلوله. همسایگان بعد از شنیدن صدای شلیک در خیابان دو نفر را پیدا کردند و به پولیس زنگ زدند.
به نقل از روزنامه همشهری چاپ تهران، مأموران با بازبینی فیلم دوربینهای مداربسته مغازههای محله دریافتند که مردی در تاریکی شب در همان اطراف پرسه میزد. هنگامی که دو مرد میانسال از خانه قدیمی بیرون آمدند، مرد مهاجم که ماسک بر چهره داشت، به یکی دو گلوله و به دیگری سه گلوله شلیک کرد و خودش متواری شد.
در ویدیویی که افغانستان اینترنشنال مشاهده کرده، دیده میشود که جنرال اکرامالدین سریع بعد از ترور هنوز موبایل خود را در دست دارد. همشهری نوشت هیچ اموال یا وسایلی از مقتولان به سرقت نرفته و «این مشاهدات فرضیه انتقامگیری را تقویت کرده است».
اکرامالدین سریع، فرمانده پیشین پولیس در تخار و بغلان و محمدامین الماس، فرمانده یک کندک ارتش بود.
پولیس ایران پروندهای برای تحقیقات بیشتر تشکیل داده است. فرماندار تهران گفته بود جمعبندی تحقیقات را روز یکشنبه اعلام خواهد کرد. اما یکشنبه نتایج اعلام نشد.
وزارت خارجه ایران روز دوشنبه -با تاخیر پنج روزه- به این رویداد واکنش نشان داد. اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه از دو نفر ترور شده در تهران بهعنوان «پناهجو» نام برد و قتل آنان را محکوم کرد. او گفت کشورش به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد امنیت جامعه و کسانی که در این جامعه زندگی میکنند خدشهدار شود.
این اولین رویداد از ترور مخالفان طالبان در خاک ایران نیست. دستکم چهار ماه قبل معروف غلامی، یک چهره برجسته مخالف طالبان در مشهد ترور شده بود.
با گذشت حدود چهار ماه تاکنون نتایج تحقیقات بهطور واضح اعلام نشده است. معلوم نیست چه کسانی پشت این قتل دست داشتند و انگیزه آنان چه بوده است. پرونده هنوز در هاله ابهام باقی مانده و جمهوری اسلامی نتایج تحقیقات را با مردم افغانستان شریک نکرده است.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این ترورها را به عهده نگرفته است. طالبان نیز رسما به ترور نیروهای امنیتی پیشین در خاک ایران واکنش نشان نداده اما این گروه معمولا نقش خود در عملیاتهای نظامی در خارج از کشور را رد میکند.
«هبتالله ماموران خود را برای ترور به ایران فرستاد»
مولانا عبدالله، کمیشنر سابق کمیسیون انتخابات افغانستان در ۱۲ قوس در فیسبوک نوشت ماموران استخبارات طالبان برای ترور مخالفان به کشورهای همسایه اعزام شدهاند. سه هفته بعد از این هشدار، جنرال اکرامالدین سریع و محمدامین الماس در تهران ترور شدند.
مولانا عبدالله سه هفته قبل از این ترور نوشته بود براساس دستور هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، یک واحد جدید به نام «ریاست ۰۸» در استخبارات طالبان فعال شده است تا برنامه ترورها و بازداشتها را در داخل خاک افغانستان و فراتر از مرزها تطبیق کند. آقای عبدالله نوشت استخبارات ولایات، فرماندهیهای پولیس و قول اردوها مسئولیت گرفتهاند تا با ریاست ۰۸ برای ترورها و بازداشتها همکاری کنند.
محمدیونس قانونی، معاون سابق رئيسجمهور افغانستان نیز میگوید که این ترور کار استخبارات طالبان بوده است. محمدحسین جعفریان، رایزن فرهنگی سابق جمهوری اسلامی نیز در اینستاگرام خود نوشت اکنون تنها نتانیاهو نیست که اسماعیل هنیه را در تهران ترور میکند، اکنون هبتالله نیز چنین میکند.
از اسد ۱۴۰۰ تاکنون در داخل خاک افغانستان هزاران نیروی امنیتی و دفاعی پیشین افغانستان بدون وقفه در ولایتهای مختلف ترور، بازداشت و شکنجه شدهاند. سازمان ملل تایید کرده است که طالبان اعلام عفو عمومی رهبر خود را رعایت نکردهاند.
تاکنون استخبارات طالبان ایجاد ریاست جدید ۰۸ را تایید نکرده است، اما سومین ترور مخالفان طالبان در خاک ایران روز چهارشنبه گذشته ثبت شد. به این معنا که ترور فرامرزی شخصیتهای پرنفوذ مخالف طالبان فقط یک ادعا نیست و دستکم سه نمونه آن خبرساز شده است.
ایران پناهجویان را به کام مرگ فرستاد
آنچه مسلم است اینکه جمهوری اسلامی ایران در تامین امنیت پناهجویانی که از خطر طالبان به این کشور پناه بردهاند، تاکنون موفق نبوده و درباره ترورها در داخل خاک ایران هم به قدر کافی معلومات نداده است.
یک گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که فشارهای فزاینده جمهوری اسلامی ایران بر جمعیت پناهجویان و اخراج اجباری آنان را در معرض قتلهای فراقانونی، بازداشتهای خودسرانه و شکنجه قرار داده است.
افغانستان اینترنشنال دستکم شش قتل فراقانونی و ۱۱ بازداشت اخراجشدگان بعد از بازگشت اجباری از ایران را مستندسازی کرده است. با این حال ممکن است آمار قربانیان بیشتر باشد.
تمام ترورهای زیر در خاک افغانستان، بعد از اخراج پناهجویان از ایران اتفاق افتاده است.
ترور کمین جان، محافظ سابق جنرال داوود داوود، فرمانده پولیس شمال که شام سوم عقرب/ آبان در ولایت تخار، در شمالشرق افغانستان کشته شد. جسد گلاحمد، کارمند وزارت امور داخله حکومت پیشین افغانستان روز جمعه ۱۱ میزان/ مهر در شهر فراه در جنوبغرب افغانستان پیدا شد. جسد عبدالولی نعیمی، افسر پیشین قطعات خاص افغانستان در دهم سنبله/ شهرویور در ریاست خدمات طب عدلی کابل پیدا شد. در ۱۵ اسد/ مرداد جسد فهیم جبلی قاضیخانی، سرباز سابق قطعات خاص در شفاخانه ولایتی پروان پیدا شد. در ۲۸ سرطان/ تیر عزتالله، فرمانده سابق حزب جنبش ملی افغانستان در سرپل، در شمال افغانستان کشته شد. حمزه الفت، فعال مدنی شناختهشده و زندانی سابق طالبان در ۲۹ جدی در راه رسیدن به خانه کشته شد.
همه این افراد بعد از سقوط جمهوری اسلامی افغانستان در اسد ۱۴۰۰ به ایران پناه برده بودند اما یران به جای حمایت از پناهجویان، سیاست اعمال فشار و اخراج اجباری آنان را در پیش گرفت.
برخی از آنها مثل عزتالله و حمزه الفت تازه از ایران برگشته بودند و بالافاصله ترور شدند.
جنرال اکرامالدین سریع یکی از بلندترین صداها برای دادخواهی برای کارمندان حکومت پیشین که در معرض قتلهای انتقامجویانه قرار دارند، بود. او در یک مصاحبه اختصاصی با افغانستان اینترنشنال گفت که تنها در یک هفته در ولسوالی فرخار ولایت تخار ۱۲ نفر به دست طالبان بازداشت شدهاند. آقای سریع گفت که قتلها و بازداشتهای نیروهای امنیتی پیشین افغانستان «روزانه» ادامه دارد.
افغانستان اینترنشنال دستکم ۱۱ بازداشت پناهجویان اخراجشده از ایران به دست طالبان را مستندسازی کرده است.
در ماه قوس طالبان عظیمالله محمدی، سرباز پیشین ارتش افغانستان را از چهارراهی قنبر کابل بازداشت کرد.
یک دگروال (سرهنگ) حکومت پیشین افغانستان در قندوز به نام خالمحمد روز پنجشنبه ۱۳ قوس/ آذر ۱۴۰۴ به افغانستان اینترنشنال شهادت داد که از سوی مقامهای حوزه دوم امنیتی طالبان در قندوز به شدت مورد شکنجه قرار گرفته است.
روز پنجشنبه ۲۹ عقرب/ آبان ۱۴۰۴ طالبان پنج عضو یک خانواده پنجشیری را در ولایت پروان، در شمال کابل بازداشت کرد. بعدا چهار عضو این خانواده آزاد شدند اما یک نفر به نام شیرملا در پروان زندانی ماند.
در پانزدهم سنبله طالبان پرویز سیدخیلی، نظامیان پیشین را در کابل بازداشت کرد.
در ۱۴ جدی/ دی ۱۴۰۳ محمدعارف مصلح مدیر پیشین امنیت ملی ولسوالی رخه در کابل بازداشت شد. حمید فرهادی، خبرنگار اکنون در بگرام زندانی است و طالبان بهدلیل نوشتن مقالهای درباره آموزش دختران حکم دو سال زندان او را صادر کرده است.
اگر پروندههای پناهندگی این افراد تعقیب میشد، همه این افراد شایسته وضعیت پناهجویی و محافظت در ایران بودند.
افغانستان اینترنشنال در نامهای از سفارت ایران در کابل درباره این ترورها و بازداشتها سوال کرد، اما پاسخی دریافت نشد.
فعالان حقوق بشر میگویند جمهوری اسلامی ایران نه تنها نتوانسته امنیت جانی این افراد را که در قلمرو آن زندگی میکردند، تضمین کند، بلکه با بازگرداندن افراد در معرض خطر، آنان را عملاً به تهدید جانی سپرده است.
ملکستیز، پژوهشگر روابط بینالملل، میگوید با وجود اینکه ایران عضو کنوانسیون وضعیت پناهندگان نیست، اصولی در حقوق بینالملل وجود دارد که همه کشورها موظف به رعایت آناند: هر پناهجویی که درخواست حمایت سیاسی میکند و جانش در صورت بازگشت تهدید میشود، نباید بهصورت اجباری به کشورش بازگردانده شود، زیرا ممکن است با پیگرد قانونی، شکنجه یا قتل مواجه شود. به گفته او، ایران این اصل را رعایت نکرده و شهروندان افغان را در معرض خطر بازگردانده است.
ایران تاکنون طالبان را به رسمیت نشاخته اما جزو کشورهایی است که نزدیکترین روابط سیاسی و اقتصادی را با طالبان دارد. حجم صادرات جمهوری اسلامی ایران به افغانستان بیشتر از تمام کشورهای اروپایی است.
یک نظامی حکومت پیشین در تهران -به شرط افشا نشدن نامش- به افغانستان اینترنشنال گفت جمهوری اسلامی درباره ترور مخالفان طالبان با جرات موقفگیری نمیکند تا مبادا رابطهاش با طالبان به خطر بیفتد.
