ترامپ در ۲۰۲۶ قله‌های سیاست خارجی خود را فتح خواهد کرد؟

در حالی که جهان وارد سال ۲۰۲۶ می‌شود، پولیتیکو مهم‌ترین اولویت‌های سیاست خارجی دونالد ترامپ در سال پیش رو را بررسی کرده است.

درگیری در اوکراین

جنگ اوکراین در ماه فبروری به چهارمین سال خود می‌رسد، بدون آن‌که چشم‌اندازی برای پایان آن دیده شود.

ترامپ تلاش کرده ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی را به توافق صلح برساند، اما کرملین بارها مذاکرات را به تعویق انداخته است. روسیه همچنین از پذیرش آتش‌بس پیش از نهایی شدن همه توافق‌های صلح خودداری کرده و همچنان اوکراین را با موشک و پهپاد هدف قرار می‌دهد.

آخرین دور مذاکرات در مار-آ-لاگو امیدوارکننده‌تر از دفعات پیش به نظر می‌رسید و ترامپ نسبت به دستیابی زودهنگام به توافق ابراز خوش‌بینی کرد؛ به‌ویژه با پیشرفت‌هایی در زمینه تضمین‌های امنیتی برای کی‌یف. اما کرملین تقریباً بلافاصله این خوش‌بینی را خنثی و اوکراین را به حمله پهپادی به اقامتگاه پوتین متهم کرد؛ اتهامی که زلنسکی آن را ترفند روسیه خواند.

سرنوشت دونباس، منطقه راهبردی در شرق اوکراین، همچنان مسئله اصلی برای هر دو طرف است و مسیر روشنی به سوی توافق دیده نمی‌شود. زلنسکی موافقت کرده که ۱۵ درصد باقی‌مانده دونباس تحت کنترول اوکراین به یک «منطقه آزاد اقتصادی» غیرنظامی تبدیل شود، اما روسیه این پیشنهاد را رد کرده است. کنترول این منطقه به ارتش روسیه دسترسی به سنگرهای اوکراین می‌دهد و اوکراینی‌ها نگران‌اند که در صورت حمله دوباره، روسیه به همین‌جا بسنده نکند.

با وجود گفت‌وگوهای مکرر با ترامپ، روسیه همچنان مواضع حداکثری خود را حفظ کرده است؛ از جمله مخالفت با عضویت اوکراین در ناتو، محدودیت اندازه ارتش این کشور و کنترول کامل روسیه بر منطقه دونباس. پوتین نیز از دیدار مستقیم با زلنسکی تا زمانی که طرح صلحی مورد قبول او تدوین نشود، خودداری کرده است.

توافق صلح غزه در آستانه فروپاشی

ترامپ نقش مهمی در دستیابی به آتش‌بس میان اسرائیل و حماس ایفا کرد؛ آتش‌بسی که بخشی از یک طرح صلح گسترده‌تر پس از نزدیک به دو سال جنگ در غزه بود. اما با وجود کاهش کشتار، مقامات در عبور از مرحله نخست این طرح شامل آتش‌بس، تبادل گروگان‌ها و زندانیان و افزایش کمک‌های بشری با دشواری روبه‌رو هستند.

مقام‌های اسرائیلی گاهی تهدید کرده‌اند که به دلیل نقض توافق از سوی حماس، جنگ را از سر خواهند گرفت.

یکی از مهم‌ترین موانع مرحله دوم، امتناع حماس از خلع سلاح است. این گروه که ایالات متحده آن را سازمان تروریستی می‌داند، بر حق «مقاومت مسلحانه» در برابر اشغال اسرائیل تأکید دارد. ترامپ روز دوشنبه هشدار داد که اگر حماس خلع سلاح نشود، «جهنمی به پا خواهد شد».

چالش دیگر، متقاعد کردن کشورها برای اعزام نیرو به یک «نیروی تثبیت بین‌المللی» است که پس از عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی، امنیت بخش‌هایی از غزه را تامین کند. در عین حال، هر دو طرف یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم می‌کنند. از زمان اجرایی شدن آتش‌بس در ماه اکتبر، صدها نفر که بیشترشان فلسطینی بوده‌اند جان باخته‌اند.

تشدید فشار ترامپ بر مادورو

ترامپ این هفته اعلام کرد که ایالات متحده یک «تاسیسات بزرگ» مرتبط با قاچاق مواد مخدر در ونزوئلا را «از کار انداخته» است؛ اقدامی که می‌تواند نخستین حمله زمینی آشکار امریکا در داخل این کشور از زمان آغاز نابودی قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر ونزوئلا باشد.

این گام نشانه تشدید جدی کارزار چندماهه فشار برای کنار رفتن نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، است. ترامپ در این ماه احتمال جنگ با ونزوئلا را رد نکرد و گفت: «روزهای مادورو شمارش‌شده است.»

برخی مخالفان مداخله امریکا در ونزوئلا هشدار می‌دهند که برکناری مادورو ممکن است منطقه را بی‌ثبات سازد و امریکا را به درگیری‌ای طولانی‌مدت بکشاند.

بر اساس نظرسنجی اخیر کوئینیپیاک، ۶۳ درصد امریکایی‌ها با اقدام نظامی در داخل ونزوئلا مخالف‌اند و ۵۳ درصد نیز با استفاده از حملات نظامی برای کشتن قاچاقچیان مظنون مواد مخدر بر روی قایق‌ها مخالفت دارند.

با این حال، این آمار تاکنون ترامپ را باز نداشته است. او در ماه دسامبر فشارها را افزایش داد؛ از جمله اعلام محاصره، برنامه طبقه‌بندی دولت مادورو به‌عنوان سازمان تروریستی خارجی، توقیف یک نفتکش ونزوئلا و دستور بستن حریم هوایی این کشور در ماه نوامبر.

احتمال دردسرهای بیشتر با تهران

ترامپ در ماه جون به اسرائیل در حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران پیوست؛ بخشی از یک جنگ کوتاه که در آن اسرائیل برنامه موشک‌های بالستیک ایران را نیز هدف قرار داد. پس از ۱۲ روز و مداخله ایالات متحده از جمله بمباران با بمب سنگرشکن که ترامپ گفت برنامه هسته‌ای تهران را «کاملاً و به‌طور مطلق نابود کرده» او موفق شد اسرائیل و ایران را به توقف درگیری وادار کند.

اکنون نگرانی‌ها افزایش یافته که ایران در حال بازسازی برنامه هسته‌ای خود است؛ وضعیتی که می‌تواند دور جدیدی از درگیری را آغاز کند و بار دیگر ایالات متحده را درگیر سازد.

ترامپ هشدار داده که اگر ایران برنامه هسته‌ای‌اش را احیا کند، امریکا «به‌شدت آن‌ها را خواهد کوبید». او همچنین اعلام کرد که در صورت حمله اسرائیل به برنامه بازسازی‌شده موشک‌های بالستیک ایران، از آن حمایت خواهد کرد. رئیس‌جمهور ایران گفته است که در برابر هر تجاوز، پاسخ «سخت و پشیمان‌کننده» خواهد داد.

گرم‌شدن روابط با چین ممکن است موقت باشد

تنش‌های ایالات متحده و چین در ماه‌های اخیر پس از توافق ترامپ و شی جین‌پینگ بر سر آتش‌بس تجاری یک‌ساله در ماه اکتبر فروکش کرده بود، اما این آرامش از همین حالا لرزان به نظر می‌رسد.

قانون‌گذاران در کانگرس امریکا نسبت به پایبندی چین به تعهداتش تردید دارند؛ از جمله کاهش جریان مواد شیمیایی پیش‌ساز به مکسیکو که کارتل‌ها برای تولید فنتانیل استفاده می‌کنند و خرید حجم مشخصی از محصولات کشاورزی ایالات متحده.

مشکلات حل‌نشده دیگری نیز باقی مانده است. توافق ایالات متحده و چین درباره عناصر نادر خاکی که قرار بود تا روز شکرگزاری نهایی شود هنوز به نتیجه نرسیده است. کاخ سفید همچنین درباره گزارش‌های نهایی شدن فروش تیک‌تاک توسط شرکت چینی بایت‌دنس سکوت اختیار کرده است.

چالش‌های احتمالی سال ۲۰۲۶ با چین فراتر از مذاکرات تجاری می‌رود. تهدیدهای بیجنگ برای حمله به تایوان می‌تواند جبهه جدیدی از بحران سیاست خارجی برای رئیس‌جمهور باز کند.

چین در سال جاری آمادگی‌های خود برای تهاجم را افزایش داد و از سامانه جدید بارج نظامی رونمایی کرد؛ شناورهایی که برای فرود نیرو در سواحل تایوان بهتر طراحی شده‌اند.

چین روز سه‌شنبه، در واکنش به آنچه ممکن است بزرگ‌ترین فروش تسلیحات ایالات متحده به تایوان خودگردان باشد، با شلیک راکت و اعزام یگان‌های هوایی و دریایی در رزمایش‌هایی که جزیره را محاصره می‌کرد، خشم خود را ابراز کرد. بیجنگ این محاصره شبیه‌سازی‌شده را «هشداری شدید» علیه جدایی‌طلبی و «دخالت خارجی» خواند. تایوان نیز چین را «بزرگ‌ترین ویرانگر صلح» نامید.

ترامپ این هفته به خبرنگاران گفت که پیشاپیش از این رزمایش نظامی آگاه نبوده، اما نگرانی‌ها را بی‌اهمیت جلوه داد و گفت چین «بیست سال است که در آن منطقه رزمایش دریایی انجام می‌دهد».

او افزود: «هیچ چیز مرا نگران نمی‌کند.»