ارتش امریکا در ۲۱ جنوری اعلام کرد که روند انتقال زندانیان داعش را آغاز کرده است. این اعلامیه پس از فروپاشی سریع نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها در شمالشرق سوریه منتشر شد؛ رخدادی که باعث نگرانی درباره امنیت زندانها و اردوگاههای بازداشت شد.
بهگفته مقامهای عراقی و یک دیپلومات غربی، بغداد از امریکا خواسته است که روند انتقال را آهسته کند تا فرصت مذاکره با کشورهای دیگر درباره بازگرداندن شهروندانشان فراهم شود و امکانات بیشتری برای نگهداری زندانیان آماده گردد.
افرادی که تا اکنون به عراق منتقل شدهاند، شامل حدود ۱۳۰ شهروند عراقی و نزدیک به ۴۰۰ زندانی خارجی هستند.
این کاهش سرعت با تردید کشورهای غربی برای بازگرداندن شهروندانشان که به داعش پیوسته بودند، ارتباط دارد. این افراد از سال ۲۰۱۴ در بخشهایی از سوریه و عراق به «خلافت» خودخوانده داعش پیوسته بودند.
بیشتر جنگجویان خارجی بعدا در سوریه دستگیر شده و سالها بدون محاکمه در زندانهای شمالشرق این کشور نگهداری شدند.
مقامهای عراقی گفتند که پس از فرار کوتاهمدت دهها زندانی از یک مرکز در سوریه و افزایش نگرانیها، عراق انتقال زندانیان توسط امریکا را پذیرفت؛ اما با وجود اینکه بغداد در سالهای گذشته دهها جنگجوی خارجی را محاکمه و محکوم کرده است، از پذیرش همه ۷ هزار زندانی خودداری کرده است.
بهگفته مقامها، ورود این تعداد زندانی میتواند دادگاهها و زندانهای عراق را تحت فشار شدید قرار دهد و صدور حکم اعدام باعث انتقاد کشورهای غربی و نهادهای حقوق بشری شود.
یکی از مقامهای ارشد قضایی عراق به رویترز گفت: «این یک تله است. کشورهای غربی با مجازات اعدام مخالفاند، اما تروریستهایشان را پس نمیگیرند. چرا ما بار این مسئولیت را به دوش بکشیم؟»
معاون وزارت خارجه عراق گفت که تاکنون کمتر از ۵۰۰ زندانی منتقل شدهاند. او افزود:
«سالهاست که عراق از کشورهای خارجی میخواهد مسئولیت شهروندانشان را بپذیرند و مطابق قوانین خود با آنان برخورد کنند. برخی کشورها همکاری کردهاند، اما بسیاری پاسخ ندادهاند.»
مشکل چگونگی برخورد با شهروندانی که به داعش پیوستهاند، نزدیک به یک دهه کشورهای غربی را گرفتار کرده است.
بهگفته چهار دیپلومات، اثبات جرم این افراد در کشورهایشان دشوارتر از عراق است، زیرا نیاز به مدارک مستقیم درباره مشارکت در خشونت دارد. آنان گفتند که اگر این افراد بازگردانده شوند و سپس آزاد گردند، دولتها با واکنش شدید مردم روبهرو خواهند شد.
بازگشت یک زن وابسته به داعش به ناروی در سال ۲۰۲۰ باعث بحران سیاسی و سقوط دولت شد.
بهدلیل این تردیدها، هزاران زندانی خارجی نزدیک به ده سال در سوریه و عراق باقی ماندهاند، در حالی که امریکا از دیگر کشورها خواسته بود آنان را بازگردانند.
