قطع گسترده کمکهای بینالمللی، افغانستان را با عمیقترین بحران انسانی در ۲۵ سال گذشته روبهرو کرده است. روزنامه نیویارک تایمز در گزارشی نوشت که کاهش ناگهانی و «بیرحمانه» کمکها، میلیونها کودک افغان را با گرسنگی شدید و خطر مرگ مواجه کرده است.
بر بنیاد این گزارش که روز چهارشنبه منتشر شد، قطع کمکهای امریکا باعث بستهشدن صدها مرکز صحی در سراسر افغانستان شده و جان میلیونها زن و کودک را به خطر انداخته است.
ایالات متحده پس از خروج از افغانستان به کمکهای بشردوستانه خود ادامه داد و طی نزدیک به چهار سال، حدود ۳.۸ میلیارد دالر به افغانستان کمک کرد. اما با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، این کمکها بهطور کامل متوقف شد.
شیرین ابراهیم، رئیس پیشین دفتر افغانستان کمیته بینالمللی نجات، به نیویارک تایمز گفت: «قطع کمکهای امریکا وضعیت را بدتر کرده است. هیچ کمککننده دیگری وارد میدان نشده و هیچکس هم در آن ابعاد وارد نخواهد شد.»
تعطیلی مراکز صحی
بربنیاد گزارش، در پی کاهش کمکها، نزدیک به ۴۵۰ مرکز صحی در افغانستان تعطیل شدهاند. بستهشدن این مراکز به افزایش مرگومیر زنان و کودکان انجامیده است. پرستاران میگویند شمار زنانی که بهدلیل سفرهای طولانی برای رسیدن به درمانگاهها دچار خونریزی شدید شدهاند، یا حتی در مسیر راه از جمله داخل تاکسیها زایمان کردهاند، بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
همزمان با کاهش کمکها، نیازهای صحی و بهداشتی افزایش یافته است. سال گذشته بیش از ۲.۸ میلیون پناهجوی افغان از ایران و پاکستان اخراج یا مجبور به بازگشت شدند. افزون بر این، رویدادهای طبیعی از جمله زلزله مرگبار در شرق افغانستان، بحران انسانی را تشدید کرده است. بر اساس گزارش، طالبان توان و منابع لازم برای جبران قطع کمکهای بینالمللی را ندارند.
نعمتالله الفت، یکی از مقامهای طالبان در قندهار، میگوید: «ما فقط میتوانیم پول نقد بدهیم. تامین غذا، لباس و دیگر کمکهایی که نهادهای غیردولتی ارائه میکردند، از توان ما خارج است. وضعیت بسیار دشوار خواهد شد.»
افغانستان خارج از فهرست کمکها
دونالد ترامپ کمک به برخی کشورهای بحرانزده را از سر گرفته، اما افغانستان شامل این کمکها نیست. بر بنیاد تصمیم تازه کمیته روابط خارجی مجلس سنای امریکا، حتی یک دالر از مالیات شهروندان این کشور نباید بهگونهای به سود طالبان در افغانستان تمام شود.
گزارش نیویارک تایمز میافزاید که ولایت دورافتاده دایکندی از جمله مناطقی است که بیشترین آسیب را از قطع کمکها دیده و شمار زیادی از مراکز صحی خود را از دست داده است.
زکیه، نوزاد سهماهه، از بدو تولد دچار استفراغ بوده و وضعیت صحیاش رو به وخامت است. مادرش، شریفه خاوری، باشنده دایکندی میگوید هفتهها منتظر بود همسرش که در یک معدن زغالسنگ کار میکند، پول کرایه تاکسی تا نزدیکترین درمانگاه را فراهم کند، اما درآمد او بهسختی هزینه غذای خانواده را تامین میکند.
بینظیر محمدی، ۳۲ ساله، پرستار یک درمانگاه وابسته به یک نهاد غیردولتی در دایکندی، میگوید پس از قطع کمکهای امریکا، سه ماه بدون معاش کار کرده و درمانگاهشان ناچار شده متخصص تغذیه خود را اخراج کند. او تاکید میکند: «مراکز صحی محلی ضرورت مطلق هستند. وقتی زمان زایمان فرا میرسد، نمیتوان منتظر ماند.»
افزایش نگرانکننده میزان سوءتغذیه
براساس گزارش نیویارک تایمز، پس از قطع کمکهای امریکا و کاهش کمکهای بینالمللی، ناامنی غذایی در افغانستان بهشدت افزایش یافته است. اکنون بیش از ۱۷ میلیون افغان، معادل ۴۰ درصد جمعیت کشور، با گرسنگی حاد روبهرو و دستوپنجه نرم میکنند. این رقم دو میلیون بیشتر از سال گذشته است.
سوءتغذیه اکنون دامن شهرها را نیز گرفته و بیش از همه کودکان، بیماران و سالمندان را تحت تاثیر قرار داده است.
مرکز توسعه جهانی پیشبینی کرده بود که افغانستان تا سال ۲۰۲۶، پنج درصد از درآمد ملی خود را به دلیل کاهش کمکها از دست خواهد داد. پژوهشگران هشدار میدهند که پیامدهای این بحران برای کودکان بلندمدت و جبرانناپذیر است.
محمد مصطفی راحل، پژوهشگر دانشگاه لوند سویدن میگوید که کاهش کمکها «در ۲۰ تا ۳۰ سال آینده تاثیرات خود را حفظ میکند. نمیشود بعداً کمکها را دوباره برقرار کرد و این آسیب را جبران کرد.»
بحران در سایه بلایای طبیعی
کاهش کمکها تاثیر بدی در رسیدگی به مردم آسیبدیده از بلایای طبیعی داشته است. ماهها پس از زلزلهای که بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ نفر را در شرق افغانستان کشت، بسیاری از خانوادهها هنوز در خیمههایی زندگی میکنند که در برابر سرمای زمستان تاب ندارند.
در همین حال، نهادهای امدادرسان با محیطی بسیار خصمانه روبهرو هستند. طبق گزارش سیگار، طالبان زنان افغان را از کار در دفاتر سازمان ملل منع کرده که این محدودیت دسترسی زنان و کودکان به کمکهای بشری را مختل کرده است.
کارکنان نهادهای امدادرسان میگویند کاهش کمکها توان آنها را برای ارزیابی نیازهای واقعی مردم افغانستان تضعیف کرده است.
احمدشاه ارشاد، مسئول دفتر پناهندگان سازمان ملل در مرکز ترانزیتی نزدیک مرز پاکستان، میگوید: «درست زمانی که بازگشت مهاجران و نیازها افزایش یافت، کمکها قطع شد. ما نمیدانیم سال ۲۰۲۶ چه چیزی در انتظار افغانستان است.»
لکنوال پیش از این، در حالی که در شفاخانه بستری بود، بهصورت مجازی در جلسه دادگاه حاضر شده بود. جلسه بعدی پرونده او در اوایل ماه می برگزار خواهد شد.
خبرگزاری سیانان روز چهارشنبه ۱۵ دلو گزارش داد که دادستانها اعلام کردهاند در حال بررسی و پیگیری اتهامهایی بیشتر هستند که در صورت اثبات، میتواند مجازات اعدام را در پی داشته باشد.
بر اساس اسناد دادگاه، لکنوال در اواخر ماه نوامبر سال گذشته به واشنگتن، پایتخت ایالات متحده، سفر کرد و در یک کمین، به دو افسر گارد ملی شلیک کرد. بررسیها نشان میدهد سلاحی که در این حمله استفاده شده، سرقتی بوده است.
لکنوال در دادگاه ادعا کرد که برای محافظت از خود در جریان کارش بهعنوان راننده اوبر و لیفت، دو شرکت مسافرکشی، به حمل سلاح گرم نیاز داشته است.
با این حال، ماموران تحقیق گفتهاند که در زمان وقوع این حمله، او بیکار بوده و دو ماه پیش از آن، اجازه فعالیتش در اوبر لغو شده بود.
رحمانالله لکنوال، سرباز پیشین افغان، روز چهارشنبه ۵ قوس در نزدیکی کاخ سفید به نیروهای گارد ملی تیراندازی کرد. در این حمله، دو سرباز زخمی شدند که یکی از آنها، سارا بکستروم، روز بعد جان باخت.
به گفته مقامها، خانم بکستروم از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و لکنوال در حالی که تلاش میکرد اسلحه خود را پس از شلیک دوباره پر کند، هدف تیراندازی قرار گرفت.
در جریان این حادثه، یک افسر گارد ملی ایالت ویرجینیای غربی به لکنوال شلیک کرد و سپس به همراه یک افسر سرویس مخفی امریکا، او را خلع سلاح کرد.
طبق گزارشها، او هنگام تیراندازی به سارا بکستروم، ۲۰ ساله و اندرو ولف، ۲۴ ساله شعار «اللهاکبر» سر داده است. با این حال، انگیزه دقیق این حمله تاکنون بهطور رسمی از سوی مقامها اعلام نشده است.
اسوشیتدپرس در یک گزارش اختصاصی نوشت که با دستیابی به برخی ایمیلها دریافته که رحمانالله لکنوال، سالها با مشکلات حاد روانی، بیکاری و انزوای طولانی مواجه بوده است.
